Vlinders
Dagvlindertellingen 2026 in de Heemtuin Zutphen
Nadat in de wintermaanden een aanzienlijk aantal vierkante meter bramenstruiken waren weggehaald, zijn op deze plekken andere soorten struiken gepoot. Ook is er op de wat grotere open plekken zaaigoed gezaaid en zijn er bloembollen gepoot.
Veel vlinders houden ook van inhammen in de struiken (beschutting). Daarom knippen we hier en daar bomenopslag weg, je ziet dan dat er van alles tevoorschijn komt: kamperfoelie (kleine ijsvogelvlinder), taxus, aronskelk en liguster. 0ok werken wij eraan dat er meer licht op de bodem komt, zodat meer planten de kans krijgen om te groeien, méér biodiversiteit.
De werkgroep Heemtuin en de zaterdag werkgroep groep Emerpark hebben hun handen vol in de zomer om opschot van bramenstruiken te verwijderen, te snoeien en te maaien.
Het weer was in de zomer droog en de temperatuur was een stuk hoger dan gebruikelijk. De laatste weken van het seizoen regende het af en toe maar geen grote hoeveelheden. Het was een mooi gezicht, de bloemenweide.
De bezoekers vonden dat een hele verbetering t.o.v. verleden jaar, toen er vooral verdord gras stond. Helaas vonden de vlinders de bloemenweide weinig aantrekkelijk en zochten andere nectarbloemen. In augustus zag je het aantal nectarbloemen door de droogte afnemen.
Er is 31 keer een dagvlindertelling gedaan tussen 14 maart en 1 oktober 2026.
Tijdens de tellingen zijn er 22 soorten vlinders geteld, 2 meer dan in 2025. In totaal zijn er in 2026 1931 vlinders geteld. In 2025 zijn er minder geteld, 1495 vlinders. De grootste toename van vlinders in 2026, 363, was verrassend in de maand juni. Er zijn vier nieuwe soorten vlinders geteld: de Distelvlinder, Gele luzernevlinder, Kleine parelmoervlinder en de grootste dagvlinder van Nederland, de Koninginnenpage.
Waar zijn ze, de graslandvlinders?
Het gaat niet goed met de graslandvlinders in Nederland. De achteruitgang is ten opzichte van 1992 bijna 70%. Sommige soorten zijn zelfs helemaal verdwenen in Nederland. Goed om te zien dat er maar liefst 6 soorten geteld zijn in 2026 namelijk: Bruin zandoogje, Groot Dikkopje, Hooibeestje, Icarusblauwtje, Kleine vuurvlinder en Oranjetipje. Vooral het Oranjetipje heeft zich vaak laten zien. Ook het Icarusblauwtje is vaker geteld dan in 2025. Het is het streven van de dagvlinderwerkgroep om hogere aantallen grasvlinders te krijgen in de Heemtuin. Gelukkig zie je al dat de inheemse, meer streekeigen en lagere planten, zich al goed uitgezaaid hebben. Zoals allerlei klaversoorten, (die goed tegen droogte kunnen). De verwachting is dan ook dat de kleine graslandvlinders de weg weten te vinden.
Koevinkje en het Bruin zandoogje
In de Heemtuin heeft het Koevinkje het uitzonderlijke goed gedaan en is ook de meest getelde soort in 2026, namelijk 439 keer. Het aantal is ook opmerkelijk, omdat ze maar in een korte periode vliegen vanaf half juni tot eind juli. De Heemtuin heeft veel bomen en struiken en ook brede paden, dit is een omgeving waar deze vlinder zich thuis voelt. Buiten de Heemtuin met vooral grote open stukken zie je het Koevinkje veel minder. Het Bruin zandoogje is een stuk minder geteld in 2026. Deze vlinder heeft ook maar een korte vliegtijd. Deze vlinder is wel veel te zien buiten de Heemtuin, vooral ter hoogte van De Vijver. Daar is op veel plekken ruig grasland aanwezig, dat is een leefgebied waar ze veel te zien zijn. Mooi om te bekijken, bij zonnig weer vliegen ze een klein stukje om vervolgens weer in de vegetatie te verdwijnen.
Van ver weg: de Distelvlinder
De Distelvlinder maakt elk voorjaar een indrukwekkende trektocht van zo’n 4.000 kilometer vanuit Afrika. De aantallen die Nederland bereiken is per jaar sterk verschillend, dat is onder meer afhankelijk van of er een gunstige wind waait uit het zuiden. In 2025 helemaal niet gezien, in 2026 12 keer. Er zijn in de Heemtuin verschillende keren rupsen gezien van deze vlinders. De meeste vlinders vliegen in het najaar terug naar Afrika. Een aantal blijft hier maar overleeft de winter in Nederland niet.
Waar blijven de nieuwe Citroenvlinders
Deze vlinder wordt tussen de 10 en 12 maanden oud, dit is voor een dagvlinder uitzonderlijk lang, normaal worden dagvlinders enkele dagen tot weken oud. De overwinteraars leggen hun eitjes in het voorjaar, vanaf half april tot eind juni verschijnen de rupsen. In juli verschijnen de eerste Citroenvlinders, in het najaar zoeken ze een beschutte overwinteringsplaats. De getelde vlinders zijn bijna allemaal geteld vóór juli, 58 keer. Het komt erop neer dat we van de nieuwe generatie Citroenvlinders, die vanaf juli zijn gaan vliegen, daar maar een paar van hebben gezien.
De vraag is: wat is de oorzaak? Mogelijke oorzaken. Ten eerste: de Heemtuin verdroogde in de loop van de zomer, je zag bijna geen nectarplanten meer. Weinig nectar, dan ook weinig Citroenvlinders in de Heemtuin. Ten tweede: dat de toppen van een aantal sporkehoutstruiken, verdroogd/ verbrand zijn, juist die plekken waar de rupsen zitten.
Werkgroep Heemtuin, Pia, Margreet, Lida, Lex, Ferdi en Allard
Dagvlindertellers, Lida en Ad
Lijst van soorten en aantallen getelde vlinders, 2025 en 2026
- 2026.
- Atalanta. 16. 35.
- Bont zandoogje. 334. 315.
- Boomblauwtje. 52. 54.
- Bruin zandoog. 189. 116.
- Citroenvlinder. 20. 62.
- Dagpauwoog. 21. 6.
- Distelvlinder. – 12.
- Gehakkelde aurelia. 18. 10.
- Gele luzernevlinder. – 1.
- Groot dikkopje. 1. 5.
- Groot koolwitje. 149. 253.
- Hooibeestje. 3. 2.
- Icarusblauwtje. 2. 12.
- Keizersmantel. 2. –
- Klein geaderd witje. 193. 253.
- Klein koolwitje. 122. 259.
- Kleine ijsvogelvlinder. 1. –
- Kleine parelmoervlinder. – 1.
- Kleine vuurvlinder. 4. 6.
- Koevinkje. 309. 439.
- Koninginnenpage. – 3.
- Landkaartje. 32. 20.
- Oranjetipje. 20. 72.
- Scheefbloemwitje. 9. 2.
Totaal aantal vlinders. 1495. 1932.
