De Bruinvis en de gele tenen van de Kleine zilverreiger

Wat hebben ze met elkaar te maken? Welnu: niets.
Het verhaal begon met de vraag van onze voorzitter om een kerstbijdrage voor de nieuwsbrief te maken. Vereerd met dit dwingend verzoek zocht ik in mijn fotoarchief. Er lag nog een verhaaltje op de plank over een op de Slikken van Voorne gestrande jonge Bruinvis, verzwakt maar nog levend.

Nu is een Bruinvis misschien wel de mooiste en meest innemende walvis op onze aardbol en zeker een jong exemplaar van amper een meter heeft een hoog knuffelgehalte. De redding en berging, het op laten sterken bij SOS Dolfijn en weer uitzetten, alle ingrediënten voor een mooi kerstverhaal aanwezig.
Helaas heeft het dier het niet gehaald en is een dag later aan zijn verwondingen (beten van een Grijze zeehond) overleden. Een dood beest is geen basis voor een mooi kerstverhaal. Met kerst geen “Scheinswal Passion”.

Maar wat dan: niet leveren was geen optie. De opdracht was helder en de deadline heilig.

Gele tenen
Noodgedwongen dan maar verder zoeken in mijn recente ervaringen en de blik gericht op een ander verschijnsel waar ik onlangs mee geconfronteerd werd: de gele tenen van de Kleine zilverreiger.
Begin december heb ik de gele tenen in alle rust kunnen fotograferen. Voor vogelliefhebbers vormen ze het ultieme onderscheid tussen de Grote en Kleine Zilverreiger. De Grote moet deze ontberen en het doen met donkergrijze/zwarte tenen.

De Kleine zilverreiger is in onze omgeving niet zeldzaam meer maar nog wel bijzonder. Waar te nemen in onze Delta net als de algemeen voorkomende Grote zilverreiger. Duidelijke verschillen tussen die twee, in  grootte, kleur snavel en het vliegbeeld. Maar het kenmerkende verschil zijn de gele tenen. In de vlucht goed te zien, wadend in het water moet je het geluk hebben dat ze even boven het wateroppervlak getild worden.

Nu laten Kleine zilverreigers zich niet zo makkelijk benaderen, maar begin december had ik geluk. In een jachthaven in onze Delta kwam ik bovenstaand exemplaar tegen. Recreërend op een steiger en zich nauwelijks bewust van mijn aanwezigheid. Felle zon, mooi in beeld, de tenen die meer gifgroen en oranje waren dan geel zoals de vogelgidsjes schrijven. Het schijnt dat met vorderen van de jaren de tenen meer geel worden.

Waarom?
De gele tenen bleven maar in  mijn hoofd zitten. Waarom alleen bij de Kleine en niet de Grote zilverreiger? Wat is de verklaring, wat is het nut? Wat is de bedoeling van de natuur? Zeker niet om een vogelaar het makkelijk te maken.

Na tevergeefs zoeken ons hulpje Google AI maar eens ingeschakeld die met de volgende verklaring kwam:
“De Kleine zilverreiger heeft gele tenen omdat dit een opvallend kenmerk is dat helpt bij de jacht; hij beweegt zijn poten vaak in ondiep water om vissen en andere prooien te lokken. De gele kleur trekt nieuwsgierige dieren aan waardoor hij ze makkelijker kan vangen. Dit in combinatie met zijn witte lichaam en het gebruik van zijn tenen als ‘aas’.”

Nu moet je met AI goed uitkijken maar deze informatie bleek van de BBC (wildlife) te komen, tot voor kort een onberispelijke bron.
Maar het gaat hier om een hypothese en geen proefondervindelijk wetenschappelijk bewijs. (bijv. neem een groep reigers met gele tenen en vergelijk die met een groep waarvan de tenen zwart zijn geverfd: is er na een periode verschil in gewicht te meten).

Eigen hypothese
Het bleef maar knagen. Totdat ik onlangs in het schemer een boompje in onze tuin uit stak om binnen als kerstboom op te tuigen. In het duister en met al mijn enthousiasme hakte ik met de spa bijna een teen af en viel het muntje. De gele tenen voorkomen dat de reiger in zijn eigen poot prikt. Zie hier een nieuwe hypothese die mogelijk nog beter is.
Wat kunt u met dit verhaal: vrijwel niets. Maar als u tot dit punt gekomen bent is de kans groot dat u bij het zien van de Kleine  zilverreiger automatisch de tenen tracht te ontdekken en zich verder in het dier verdiept.

En mocht er bij het kerstdiner een leergierig jeugdig familielid aanwezig zijn: vertel  dit kenmerk. Grote kans dat het later natuurgids wordt.
Prettige kerstdagen en een voorspoedig 2026.

Ad ’t Hart