Een gemeenschap van leven

Woensdag 1 juli zat een groot aantal IVN-ers in een bijna volle bioscoopzaal in Arnhem om te kijken naar de prachtige documentaire Een gemeenschap van leven.¹ De hoofdrol in de film is voor de eikenprocessierups en we kregen een bijzonder inkijkje in het ecosysteem op en rondom de eik. Door het verhaal van de rups wordt ons een spiegel voorgehouden. Er ontstaan vragen over hoe we kijken naar natuur, naar wat we doen om te proberen controle over haar de houden, hoe het enorm mis kan gaan als een soort onwenselijk verklaard en bestreden wordt, en naar onze plek in een web van relaties dat veel groter is dan wijzelf².

“De ecologische crisis heeft vooral te maken met twee vragen. Wie denken wij mensen te zijn op deze planeet? En wat zullen we moeten worden om een duurzame toekomst op deze aarde te
creëren voor onszelf en alle andere schepsels?”

Matthijs Schouten

In de film legt eco-filosoof Matthijs Schouten uit hoe het westerse mensbeeld, waarin in het Aristotelische denken een grote rol heeft, heeft geleid tot het objectiveren van wat de mens om zich heen ziet. We zijn gaan denken in ‘wij’ mensen en ‘het’ de natuur, waarover wij controle mogen en kunnen hebben. Dit denken heeft desastreuze gevolgen.

Schouten pleit voor een mensbeeld waarin de mens déél is van de natuur in plaats van gebruiker, voor het toelaten van verwondering over wat we om ons heen zien, voor het aangaan van een relatie met de organismen om ons heen. Dán gaan we er ook voor zorgen en daarmee zorgen we ook voor onszelf. Naast pessimisme ervaart hij ook een weg vooruit. Om verder te kunnen, zo zegt hij, moeten we eerst rouwen om wat verloren is gegaan, dan kunnen we verder en gaan vieren dat er natuur is waar we deel van uitmaken en ruimte bij onszelf maken om ons te verwonderen. Dit interview met hem https://www.youtube.com/watch?v=oVb_SkS30w8 vind ik een absolute aanrader!

De documentaire raakt! Zo zei bezoekster³ Lucianne le Coultre: “Ik leefde zo mee met de gefilmde opnames, dat ik het gif kon ruiken, dat gebruikt werd om de eikenprocessierups te doden.” Bij mijzelf raakte het aan een voelen wat voor mij de essentie is van natuureducatie en wat mij als Gids in Opleiding motiveert.

Eveline Bolt

Gids in Opleiding (GIO)

1. Filmmaker: Rik van der Linden; camera: Jeffry van Houten, ism met ecofilosoof Matthijs Schouten.
2 De film is niet meer in bioscopen te zien, maar met een vimeo-account wel (nr. 1091805641).
3 En zeer gewaardeerd mentor van mijn mentorgroep.