Relatie natuur, omgeving en welzijn
Marjori Hong in gesprek met omgevingspsycholoog Roel Cremer
Mentale gezondheid in samenhang met onze leefomgeving: Roel Cremer vertelt waarom natuur, veiligheid en beleving daarin een sleutelrol spelen.
Roel, natuur en welzijn spelen een grote rol in jouw werk. Waar komt die interesse vandaan?
“Wat mij al jaren bezighoudt, is hoe sterk mensen reageren op hun omgeving, vaak zonder dat ze zich daarvan bewust zijn. In mijn werk als omgevingspsycholoog zie ik dat stress niet alleen voortkomt uit werkdruk of gedachten, maar ook uit de context waarin iemand zich dagelijks beweegt. De fysieke omgeving doet iets met je, mentaal én lichamelijk. Anders gezegd: heftige indrukken laten hun sporen na in het lichaam.”
Wat zie je bij mensen met stressklachten?
“Veel mensen staan continu ‘aan’. Ze zijn alert, gehaast en overprikkeld en zijn dat als normaal gaan beschouwen. Het lichaam geeft signalen als spanning, onrust, vermoeidheid, maar daar wordt niet altijd naar geluisterd. De omgeving kan dat versterken of juist verzachten. Als de omgeving ook prikkelrijk en onrustig is, blijft het stresssysteem actief. Daarom is het zo belangrijk om waar je kan, groen aan te brengen en de natuur in te gaan. Denk aan groene daken, natuurlijke speelplaatsen, mini tuintjes op de hoek in kale woonwijken (tegels eruit en groen erin).”
Ook een berghok kan verrijkt worden met een groen dak (Foto: Roel Cremer)
Wat doet natuur anders?
“Natuur biedt rust, overzicht en ritme. In een natuurlijke omgeving zakt de alertheid vaak vanzelf. Mensen voelen zich veiliger, ademen rustiger en komen meer in contact met hun lichaam. Dat gebeurt zonder uitleg of instructie.”
Je benadrukt vaak het belang van veiligheid ervaren. Waarom is dat zo essentieel?
“Zonder ervaren veiligheid is herstel nauwelijks mogelijk. Als iemand zich voortdurend bedreigd of opgejaagd voelt, door drukte, lawaai of onoverzichtelijkheid, blijft het systeem in actie modus of een staat van stress. Pas wanneer er ontspanning en veiligheid wordt ervaren, ontstaat ruimte voor verwerking, reflectie en herstel.”
Hoe zie jij natuur binnen mentale gezondheid en de Groene GGZ?
“Voor mij is natuur geen vervanging van zorg, maar een waardevolle aanvulling. Het is laagdrempelig, menselijk en direct voelbaar. Het werkt niet via het denken, maar via ervaren en voelen. Dat maakt het juist zo geschikt voor preventie én herstel.”
Wat betekent dit voor hoe we onze leefomgeving inrichten?
“Ik denk dat we meer aandacht mogen hebben voor hoe omgevingen beleefd worden, niet alleen hoe ze functioneren. Groene elementen kunnen bijdragen aan rust, veiligheid en welzijn. Dat geldt voor openbare ruimte, maar ook voor plekken waar mensen wonen, werken of wachten.”
Wat hoop je dat andere professionals hieruit meenemen?
“Dat mentale gezondheid niet losstaat van de ervaren omgeving. Als we welzijn serieus nemen, moeten we ook kijken naar de context waarin mensen leven en werken. Ik zou wensen dat professionals natuur vaker betrekken bij hun therapeutisch werk.”
Marjori Hong: “Het gesprek met Roel Cremer laat zien hoe sterk omgeving, lichaam en mentale gezondheid met elkaar verweven zijn. Natuur hoeft daarbij niet groots of ingewikkeld te zijn. Juist in het alledaagse – kijken, lopen, ervaren – ligt vaak de basis voor herstel.”
