Wulk

Buccinum undatum

wulk wulk

Ik loop regelmatig te struinen over het strand en word altijd blij met de vondst van een Wulk. Als de schelp volledig in takt is, vind ik de vondst nog mooier. De Wulk is een in zee levende kieuwslak. Een andere maar weinig gebruikte benaming voor deze soort is Kinkhoorn. Het is één van de grootste huisjesslaksoorten uit de Noordzee. Slechts de Noordhoren is groter.

Belangrijkste kenmerken
Grote, dikke schelp met 7 of 8 windingen. Tussen de windingen loopt een diepe naad. De mondopening beslaat bijna de helft van de schelp en loopt uit in een sifokanaal. Bij een levend dier steekt aan de onderzijde een slurfje  naar buiten, de zogenaamde sipho. Op het oppervlak zitten horizontale ribben en duidelijke verticale groeilijnen. Vaak zitten bovenaan de schelp ook nog verticale ribben. De grote van de Wulk is tot 11 cm hoog en 7 cm breed. Zijn kleur is geelwit met donkere vlekken. Aangespoelde Wulken zijn vaak donkerblauw, doordat ze lang op de bodem van de zee hebben gelegen.

Voorkomen en bedreiging in Nederland
Levende Wulken zijn zeldzaam op het strand, maar lege wulkenhuizen spoelen wel regelmatig aan.
Wulken leven op zachte bodems zoals modder en zand, tot op enkele honderden meters diepte. Lege wulkenhuizen worden vaak bewoond door heremietkreeften.
De Wulk was algemeen in de Noordzee maar is door menselijk toedoen sterk achteruitgegaan. De populatie is gereduceerd als gevolg van (in België en Nederland inmiddels verboden) tinhoudende verf op schepen. Schadelijke stoffen in deze verf, met name tributyltinhydride (TBT), veroorzaakten verstoring van de hormonen wat 'imposex' tot gevolg heeft: de vrouwelijke geslachtsorganen veranderen dan in mannelijke geslachtsorganen. Vrouwtjesslakken kunnen zich dan niet meer voortplanten. Hetzelfde verschijnsel is bij de Purperslak geconstateerd (met dezelfde gevolgen). Ook bepaalde visserijtechnieken die de zeebodem omwoelen, tasten deze soort aan, voornamelijk sleepnetten en de boomkor. De metalen kettingen beschadigen de schelpen en nemen de eitjes mee. Beschadigde slakken herstellen zich wel, maar dat gaat ten koste van de voortplantingsproductiviteit. In de Waddenzee komt de Wulk niet meer voor, maar echt bedreigd is deze soort niet.

Vergelijkbare soorten
De Wulk lijkt op de Noordhoren. De Noordhoren is echter groter en vertoont meer reliëf op de schelp

Voortplanting
Van oktober tot maart zoeken Wulken elkaar op en vindt de paring plaats. De Wulk kent aparte seksen en is dus niet tweeslachtig, zoals veel andere weekdieren. De eieren worden afgezet tussen planten of rotsblokken in vuistdikke eiermassa's die bestaan uit doorzichtige hoornachtige eikapsels. In ieder kapsel zitten meerdere eitjes en ondanks honderden tot meer dan duizend eitjes kruipen er uiteindelijk maar enkele tientallen uit. De pasgeboren slakjes, die nog een larvestadium hebben, blijven namelijk een tijdje in de kapsels leven tot ze een wat groter en steviger huisje hebben van ongeveer 3 millimeter hoog. Tot die tijd leven de eerst uitgekomen larven voornamelijk van de nog niet uitgekomen eitjes. Hierdoor blijven de sterksten over. Dit verschijnsel ziet men ook wel bij andere dieren, zoals spinnen en sommige kikkers. Als de slakjes de kapsels hebben verlaten, blijven de lichte en moeilijk afbreekbare kapsels achter, die vaak op het strand aanspoelen. Ze lijken op een spons van gele plasticachtige bolletjes.

Consumptie en ander gebruik
De Wulk zelf wordt ook commercieel gevangen met behulp van vallen en gegeten. Ook worden ze gekookt en met azijn toegevoegd in weckpotten voor consumptie geconserveerd. In Normandië/Bretagne worden de kleinere slakken (koud, gekookt) gegeten als voorgerecht met mayonaise ‘Bulots Mayonnaise’ of maken zij onderdeel uit van een plateau fruits de mer. In Nederland zijn de kleine slakken (tot ca. 5 cm lengte) slecht verkrijgbaar en vrijwel altijd ongekookt. De slakken 30 minuten weken in koud water en daarna schoonspoelen. Vervolgens 20 minuten koken in zout water. Voor het consumeren moet eerst het aan het vlees gehechte kapje (operculum) verwijderd worden. De structuur van het vlees lijkt op die van inktvis, de smaak is zoet, zoals bij krab. De grote exemplaren zijn soms taai. De ideale maat voor beginnende eters is ongeveer 4,5 cm. Vroeger was het vooral voedsel voor arme mensen. Tegenwoordig worden de meeste exemplaren geëxporteerd naar oosterse landen. Vissers gebruikten vroeger de droge kluiten lege eikapsels, die als ze gedroogd zijn op perkament lijken, om de handen mee af te

  lege eikapsels wulk                      leeg wulkenhuis
lege eikapsels leeg wulkenhuis

Bronnen: https://nl.wikipedia.org, www.natuurinformatie.nl

Nel Kuipers