Veldleeuwerik   

Alauda arvensis                                                         ± 18 cm

Eind februari dit jaar kwamen we terug van een fantastische vakantie in Suriname en 3 weken later zaten we al weer in een super leuk huisje op een klein park in Posterholt. Een beetje te gek eigenlijk! Maar we hadden vorig jaar een vriendin beloofd dat we met haar naar Limburg zouden gaan, zodat zij de laatste 84 km van het Pieterpad zou kunnen lopen. Nu wil het feit dat zij met een Husky (poolhond) loopt en deze honden houden helemaal niet van warmte. Dus het moest in het voorjaar of het najaar gebeuren.
Nu zijn mijn man en ik niet van het uitstellen, want je weet maar nooit wat er allemaal gebeurt in de tussentijd, dus besloten we maar voor het voorjaar te kiezen. Zij ging lekker wandelen en wij fietsen.

Jubelend vogeltje
Al op de eerste dag werden wij in het open veld verrast door een zingende veldleeuwerik. Nou onze vakantie was gelijk al geslaagd. Vroeger hoorde je deze vogeltjes bij ons thuis ook wel, maar dat is helaas voorbij. En ineens besefte ik dat ik dit jubelende vogeltje al jaren ontzettend gemist heb. Onze veldleeuwerik  ging tijdens zijn prachtige zangvlucht jubelend hoog de lucht in en kwam daarna cirkelend terug naar de grond.
Dit doet hij om zijn territorium af te bakenen (grenszang) en indruk te maken op een vrouwtje. Nou op mij maakte hij in elk geval ontzettend veel indruk.

Overwinteren
Dit onopvallende bruinig vogeltje met donkere strepen, een witachtige buik en opvallend witte buitenste staartpennen leeft vooral op akkers, graslanden en in de duinen. Een deel van deze vogels trekt in oktober naar Frankrijk en Engeland om te overwinteren. Een deel blijft hier om met de uit Scandinavië gekomen vogels de koude periode te trotseren. In het voorjaar komt de man als eerste terug naar Nederland. En begint gelijk zingend zijn territorium af te bakenen in afwachting van een vrouwtje.

Gespikkelde eitjes
Als de vrouwen ook terug zijn en de man een geschikte partner heeft gevonden kan na de paring het grondnest worden gemaakt. Ze doen niet al te moeilijk en zoeken/krabben gewoon een kuiltje in de grond op de kale vlakte of onder lage bosjes. Hierin legt en bebroedt het vrouwtje 3-5 bruin gespikkelde eitjes. Na 10-14 dagen komen de eitjes uit en moet pa ook aan de bak, want het valt niet mee om zoveel bekjes te voeren. Tot die tijd is hij braaf doorgegaan met zingen.

Leven op de grond
De jongen verlaten na ongeveer 10 dagen het nest en kunnen een paar dagen later ook al vliegen. Ze zoeken al lopend hun voedsel (kleine diertjes, zaden, insecten) op de grond. Eigenlijk komen ze nooit in een boom. Op een paaltje of vanaf een kluitje grond speuren ze de omgeving af op zoek naar voedsel of om te kijken of er gevaar dreigt. Door hun goede schutkleur zijn het erg onopvallende vogeltjes en dat moet natuurlijk ook wel als je hoofdzakelijk op de grond leeft. Na een geslaagde eerste nest kan er nog een tweede en soms zelfs een derde nest volgen.

Rui
Maar in augustus is de broedtijd voorbij, begint de rui en stopt manlief met zijn prachtige zang. Door de rui kunnen ze slecht vliegen en is het zaak vooral niet op te vallen. Ook bijzonder is dat ze zich nooit in water wassen, maar liever een stofbad nemen om de veren te reinigen.

In de winter leven de hier gebleven vogels meer in groepsverband op open akkers. Bij voorkeur waar graan, bieten of aardappels hebben gestaan.

Bedreigd
Helaas gaat het niet goed met de veldleeuweriken. Sinds 1960 nam het aantal met 95% af door ons maaibeleid (vroeger en vaker maaien) en de intensieve landbouw. Ook wezels, katten en torenvalken zijn een bedreiging. En vroeger (rond 1900) werden ze hier zelfs gegeten. In Frankrijk, Italië en Spanje gebeurt dit soms helaas nog steeds. Gelukkig is hun aantal de laatste jaren weer stabiel, maar staan ze nog steeds op de Rode Lijst van beschermde zangvogels. Maar ik heb zijn prachtige zang weer gehoord – al is het in het mooie Limburg en niet op Voorne-Putten – en dat heeft mij heel gelukkig gemaakt. Nu afwachten tot ze weer onze kant opkomen!

Gerda Hos

foto's: Saxifraga free nature images