Gaspeldoorn

Ulex europaeus

gaspeldoornTwee weken geleden kwam ik vier van bovenstaande struiken tegen in de duinen van Rockanje, ze bloeiden. Ik dacht eerst aan Brem, want ook die struik kan gevonden worden in kalkarme duinen. Maar de bloeiperiode klopte niet, 10 januari 2019 (Brem bloeit in mei-juni). En deze struiken hadden, in tegenstelling tot Brem, doorns.

Het vervelende, als je een natuurgidsenopleiding aan het volgen bent, is, dat je nooit meer onbevangen buiten loopt. Alles moet gefotografeerd worden en alles wordt ook nagekeken en nagevraagd. Zo ook in dit geval, enfin het is dus een Ulex europaeus.

De Ulex europaeus of Gaspeldoorn is een struik, die voorkomt op kalkarme grond. Meestal in de binnenduinen die door het regenwater sterk uitgeloogd zijn en daardoor praktisch al hun kalk zijn verloren, maar ook in bermen en andere voedselarme gronden.

De takken en bladeren eindigen allen met een stekelpunt en blijven ook in de winter groen. De struik wordt tussen de 1 en 2 meter hoog.

De bloemen lijken op die van de Brem, de kroonbladen zijn geel of bruinig, fluweel behaard. Het is niet zo gek dat je aan een Brem denkt als je de struik ziet, want hij behoort ook tot de Vlinderbloemenfamilie, die omschreven worden als kruiden of houtige planten. De bloeitijd van de Gaspeldoorn is mei-juni, maar ook in december en januari. Dus het is niet gek om de plant in januari bloeiend te zien. De latere vruchten worden peulen genoemd.

De bloemen zijn insectenbloemen: bij het bezoek van met name hommels kunnen stijl en meeldraden plotseling tevoorschijn springen. Al het stuifmeel wordt in een keer over de bezoeker heen gestrooid. De stempel raakt hierbij het lichaam van de bezoeker, om het aanwezige stuifmeel over de haren van de hommel heen te vegen. Dit fenomeen wordt in de Geïllustreerde Flora van Nederland 1979 het springveermechanisme genoemd. Het komt ook bij veel bremsoorten voor.

Geweldig zo’n praktische vondst van de natuur! En ik zie in mijn gedachten de hommel al voor me: lekker je prakkie eten en na het eten wordt je vacht heerlijk gepoetst.

Bronnen:
Wat vind ik in de duinen ? Dr. W.J. Prudhomme van Reine
Heukels Flora van Nederland Dr. R. v.d. Meijden

Geïllustreerde flora van Nederland

Els Jonkers - Groot