Natuurgebied Ossermeer

Het Ossermeer

Het Ossermeer is eigendom van de gemeente Oss.
Het Ossermeer of Osscher Meer is een langgerekt natuurgebied van 19 ha tussen Macharen en Oss. Het gebied bestaat uit een meer dat feitelijk een verbreding is van de Hertogswetering, terwijl daarnaast moerassige rietlanden en hooilanden met knotwilgen gelegen zijn. Ook zijn er grienden. Het meer is een overblijfsel van een oude Maasloop, ontstaan toen de bedijking na 1280 een aanvang nam, waarbij de Maasdijk een noordelijker gelegen rivierarm omsloot.

Er bleef een krekengebied over dat als afwateringsloop gebruikt werd en onder Hertog Jan II van Brabant min of meer gekanaliseerd werd. Aangezien het gebied ook in de Traverse van de Beerse Overlaat lag kwamen er regelmatig grote hoeveelheden water door het gebied. Daarom werd ten zuiden van de Ossermeer de Meerdijk aangelegd, waarvan omstreeks 1740 al melding wordt gemaakt. Bij hoge waterstanden probeerden soms de bewoners van de noordelijk gelegen gebieden deze dijk door te steken om hun eigen woonplaats te vrijwaren van overstroming. Daarom moest de dijk in zulke situaties bewaakt worden.

In het gebied zijn Romeinse munten gevonden en ook de restanten van een boot. In de jaren 30 van de 20e eeuw heeft de gemeente Oss nog een openluchtzwembad aangelegd, dat echter werd gesloten in de beginjaren 60 toen in Oss een Combibad gereedkwam. Vanzelfsprekend waarschuwde de pastoor zeer ernstig tegen de zedenverwildering die daaruit, en in het bijzonder uit het gemengd zwemmen, zou voortvloeien en sprak daarbij de gedenkwaardige woorden: Macharen, Macharen, gij zijt nog zedenlozer dan Parijs! . In de jaren '80 is een start gemaakt met de ontwikkeling van het gebied tot natuurterrein.

Het Ossermeer is een onderdeel van de Hertogswetering, een afwateringskanaal van de Beerse Overlaat. De Hertogswetering werd omstreeks 1300 gegraven in opdracht van de hertogen van ’s-Hertogenbosch. Het poldergebied, dat tot dan toe nauwelijks economische betekenis had, kreeg daardoor een betere waterafvoer. De Hertogswetering voert het water af uit het hele gebied van de Beerse Overlaat dat zich uitstrekt van Grave tot Empel. Via het gemaal bij Gewande wordt het afgevoerde water in de Maas gespuid.

De Hertogswetering, met de daarop aangesloten treksloten en sluizencomplexen, is de belangrijkste waterloop in dit gebied. Sinds 1984 is het Ossermeer een officieel vogelreservaat. Momenteel wordt de gehele Hertogswetering ontwikkeld tot een van de belangrijkste ecologische verbindingszones in het Maasgebied. Er worden natuurvriendelijke oevers ingericht en zogeheten stepping stones. Dat zijn lokale verbredingen met een hoge natuurwaarde. Het gebied langs de Meerdijk is daarvan een voorbeeld; het is rijk aan moeras- en waterflora en fauna.