Verhelderende wespenlezing

Wespen

Je zult maar een wesp zijn. Mensen gaan roepen en gillen wanneer je langskomt, ze achtervolgen je met van die plastic meppers en dat terwijl je gewoon een ommetje maakt.

Hoe gaan wij om met wespen? Zijn ze leuk of lastig?  In de volle zaal heerste een mengeling van grapjes maken en lacherigheid tot medeleven. De natuurliefhebbers waren afgekomen op een lezing over wespen, van de wespenstichting Nederland. Sjoert Fleurke heeft ons deze avond laten kennismaken met niet één, nee, talloze verschillende wespen.

De wespenstichting is vijf jaar geleden opgericht om ongewenste vervolging tegen te gaan, kennis te delen en om het imago van wespen te veranderen. Want de mens staat nog steeds ambivalent tegenover de wesp die in veler ogen “nutteloos, vervelend en agressief” is, zelfs onder natuurvrienden. Tijd voor het echte verhaal.

Om maar met de deur in huis te vallen: in Nederland zijn zo’n 6000 verschillende wespen. Vanavond ging het over de sociale wespen, want die zijn het meest zichtbaar voor mensen.

Hun leefwijze lijkt sterk op bijenvolken. Wespen leven in een kolonie met koningin, werksters en darren (mannen) Een kolonie heeft een levenstijd van een jaar, waarbij alleen een (nieuwe) koningin uiteindelijk overblijft. In de Lente wordt er een nest gebouwd. Uit de eitjes komen werksters die meteen aan de slag gaan. Ze hebben dan veel eiwitrijk voedsel nodig. De zomer kenmerkt zich door groei, waarbij de koningin en de mannen in de onderste raten van het nest bevinden. In de herfst vindt de paring plaats tussen de koningin en mannen van elders. De werksters zijn klaar, snoepen nu van zoetigheden. (Limonadewespen). Om de koningin heen sterft het nest dan compleet uit, mannetjes, werksters, allemaal dood. Behalve de majesteit. Zij zoekt een plek om te overwinteren en dan begint in het voorjaar de cyclus opnieuw.

Voordat Sjoert verder ging met zijn verhaal kregen we een lijstje voor de kiezen. Hoe wespenvriendelijk zijn we eigenlijk? Moeten alle wespen dood? Zeg je: ik heb er niks aan,
of: zolang ik er maar geen last van heb? Of ben je iets genuanceerder en vind je wespen nuttig, dus die moet je met rust laten. Misschien ga je nog verder: wij zijn te gast in de natuur, ik dood geen dieren, of: ik hou van wespen.
Aan het eind van de avond kregen we dit lijstje nogmaals te zien en konden voor onszelf uitmaken of we ons standpunt hadden herzien.

Hoe nuttig is een wesp? Het is een efficiënte natuurlijke ongediertebestrijder (ook kadavers worden opgepeuzeld door o.a. wespen) en voorkomt daarmee plagen, van o.a. rupsen, vliegen, dazen of muggen. Een wesp is overigens zelf ook een lekker hapje voor dassen, marters en niet te vergeten de wespendief.
Daarnaast is de wesp, net als de bij een onmisbare bestuiver van bloemen en voedsel. Het nest biedt ook nog inwoning aan insecten.
Dan de verschillende soorten sociale wespen. De gewone wesp, de Duitse wesp, middelste wesp, Saksische wesp, Franse wesp en natuurlijk mag de Europese en Aziatische hoornaar niet ontbreken. Over die laatste waren veel vragen. Is dat echt zo’n monsterwesp? Vreet ie alle bijen op? Over iedere wesp vertelde Sjoert de bijzonderheden, dus ook over deze laatste twee. Een Europese hoornaar hoort in de Europese natuur. Dat wil zeggen dat andere insectenetende dieren hem herkennen als een eetbare wesp. De Aziatische hoornaar is hier nog maar kort. Hij wordt nog niet gezien als een lekker hapje. Kwestie van tijd, dan heeft deze wesp ook zijn vijanden. Nu zijn echter de honingbijen de klos en worden als gemakkelijk te verkrijgen voedsel verorberd. Ook onder wespen heb je opportunisten.
Geen enkele wesp is uit zichzelf lastig of agressief. Als je het nest weg wilt halen of er per ongeluk tegenaan komt, ja dan worden ze kwaad. Moet je dan maar alle nesten verwijderen of, zoals bij ongediertebestrijding gebeurt, laten vergiftigen? Criteria daarbij zouden moeten zijn: is er overlast? Is er gevaar? Wanneer sterven ze sowieso uit?  Sommige wespen, zoals de Saksische wesp, sterven al in augustus uit. Anderen in september, of oktober. Waarom zou je dan met gif werken als ze over een korte periode toch allemaal doodgaan?  Een duidelijker oproep om je te verdiepen in het herkennen van diverse soorten kun je niet krijgen.
Verrassend, dat er zoveel over wespen kan worden verteld! Dit was slechts een fragment. Sjoert gaf nog vele tips over nesten, nestplekken, overlast tegengaan etc.
Het verhaal van de wesp is geland. De vragenlijst van eerder deze avond, is vast hier en daar opgekrikt naar een positiever standpunt.

Jet Hofstra