Landschap
Afdeling
Landgraaf
Ooit in de ban geweest van het oplossen van mysteries? Aan de hand van sporen komen tot een oplossing, een verhaal? Een echte Sherlock Holmes zijn?
Dan is diersporen echt iets voor jou. Het herkennen van diersporen en het lezen van het verhaal erachter is voor mij het mooiste wat de natuur heeft te bieden. Je leert er zo ontzettend veel van.
Woonkamer van Sherlock Holmes op 221 Bakerstreet London (sherlock Holmes museum)
Bij diersporen denken de meeste mensen meteen aan pootafdrukken ofwel prenten genaamd. Het is dan ook niet verwonderlijk om met het herkennen en bestuderen van dit type spoor te beginnen. Echter zijn er nog veel meer diersporen te vinden. Denk eens aan vraatsporen, woonsporen, uitwerpselen, veren en botten. Daarnaast zijn er sporen te vinden die wijzen op het gedrag van dieren zoals krabsporen, neusputjes, latrines en manier van voortbewegen.
In combinatie met het maken van journals leer je het dier goed kennen, zijn gedrag, wat ze eten, waar en hoe ze wonen en nog veel meer. Je raakt gewoon niet uitgeleerd.
Leeuwenprenten nabij Hoedspruit Zuid Afrika
Waar komt sporen zoeken vandaan?
Sporen zoeken is al een eeuwenoude kunst, het is van levensbelang: om voedsel te vinden, om gevaar te herkennen, om te overleven. De San, een van de oudste Afrikaanse culturen op aarde, beheersten deze kunst tot in perfectie. Hun kennis werd mondeling doorgegeven, generatie na generatie tot op de dag van vandaag.
De San is een fascinerend volk. Hun cultuur, hun gelijkwaardigheid tussen mannen en vrouwen, hun vermogen om te leven in harmonie met het landschap. DNA-onderzoek toont dat zij directe afstammelingen zijn van de eerste Homo sapiens. Hun kennis is niet alleen oud het is fundamenteel menselijk.
In onze moderne wereld zijn we de kunst van het sporenlezen grotendeels kwijtgeraakt. We hebben het niet meer nodig om te overleven. Maar het zit nog steeds ergens in ons, diep weggestopt. Ik merkte dat zodra ik begon met het leren van diersporen, het voelde alsof ik iets terugvond dat altijd al in mij had gezeten. Wij zijn in staat om het weer te leren. Niet zo zeer om te overleven maar als hobby en manier om de natuur te ontdekken en te leren kennen. Tegenwoordig wordt het kunnen herkennen en lezen van diersporen weer steeds belangrijker om de biodiversiteit in een gebied te kunnen bepalen. Er zijn dan ook meer en meer ecologen die zich het sporen lezen eigen maken. Een mooi hulpmiddel hierbij is het zogenaamde Cybertracking.
CyberTracker: oude kennis in een modern jasje
Toen ik hoorde over CyberTracker, viel alles op zijn plek. Louis Liebenberg zag tracking als een proces van observatie, hypothesevorming en voortdurende correctie, vergelijkbaar met een cybernetisch systeem. Samen met San-trackers heeft hij een systeem (1980) ontwikkeld om de oude spoorzoekkunst te behouden én bruikbaar te maken voor moderne natuurbescherming. Met behulp van pictogrammen (plaatjes) konden de San, die niet konden lezen of schrijven, waarnemingen vastleggen waardoor zij gegevens over dieren, gedrag en sporen voor wetenschappelijk onderzoek en natuurbeheer konden verzamelen. Louis ontwikkelde hiervoor een softwarepakket in 1996-1997 en dat werd een wereldwijd systeem voor certificering, ecologisch onderzoek en anti-stroperij. Een modern systeem om diersporen te (leren) herkennen, interpreteren en te toetsen, gebaseerd op de eeuwenoude kennis van de San‑trackers uit de Kalahari gecombineerd moderne technologie. Een certificerings- en observatiesysteem (cybernetisch proces) dat beoordeelt hoe goed iemand sporen kan lezen: je observeert, vormt een hypothese, corrigeert jezelf en komt tot een conclusie precies zoals trackers dat doen in het veld.
Voor meer info over cybertracking klik hier
Om een certificaat te kunnen behalen moet je deelnemen aan zogenaamde Evals, evaluatie sessies. Tijdens een evaluatie in het veld worden sporen gemarkeerd, vragen gesteld, en daarna alles besproken. Niet alleen een test, vooral een leermoment. Je leert ontzettend veel tijdens zo’n evaluatie. Elke evaluatie scherpt je waarneming en interpretatie.
De naam Cybertracker komt trouwens voort uit de samenvoeging van de woorden Cyber (verwijzing naar cybernetica, de wetenschap van informatie, terugkoppeling en besluitvorming) en Tracker, de originele spoorzoeker.
Trailend door het landschap
Het mooiste maar tevens het moeilijkste onderdeel vind ik het trailen: het volgen van een dier aan de hand van tracks en signs, net zolang tot je het dier daadwerkelijk aantreft. Het is de ultieme vorm van aandacht. Je beweegt langzaam, leest het landschap, corrigeert jezelf, denkt als het ware als het dier.
Hoe meer ik leer, hoe meer de wereld verandert. Ik loop niet meer zomaar door een bos of veld. Overal zie ik aanwijzingen, verhalen, kleine mysteries vaak tot vervelens toe voor mijn vriendin. En het mooiste: je kunt het delen. Met kinderen, kleinkinderen, vrienden. Want hoe jonger je begint, hoe meer je kunt leren en hoe sneller je besmet raakt met dit bijzondere “virus”.
Dirttime: bezig in het veld, de optimale manier om te leren
Diersporen lezen is niet zomaar een hobby. Het is een manier van kijken. Een manier van denken. Een manier om de natuur te begrijpen zoals onze voorouders dat deden. Ik ontdekte dat wie sporen leert lezen, nooit meer hetzelfde door het leven loopt. De wereld wordt rijker, gedetailleerder, vol verhalen.
En ergens, diep vanbinnen, word je een beetje een Sherlock Holmes van het landschap.
Is je interesse gewekt? Mooi maar hoe beginnen….
Kijk dan eens op internet voor een cursus diersporen. Er zijn aanbieders van jaarcursussen oa. Weylin Tracking en Extra, bij beiden heb ik al diverse cursussen gevolgd. Verder heb ik ook nog enkele cursussen gevolgd in Duitsland bij Erdwege en de Kojote Akademie. Onlangs had ik het geluk om een cursus te volgen bij Original Wisdom in Afrika, het land van oorsprong van de kunst van het sporenlezen, Cybertracking en de mensheid.
Tegenwoordig kun je ook online cursussen volgen maar je zult van elke aanbieder, terecht, te horen krijgen dat het echte leren toch buiten in het veld moet gebeuren. Je hebt dus heel veel dirttime nodig.
Intussen puilt mijn boekenkast uit met diverse boeken over diersporen want je kunt niet zonder goede boeken om sporen te determineren. Daarnaast verzamel ik ook diersporen welke ik mooi kan gebruiken als vrijwilliger bij IVN om mensen enthousiast te maken voor deze geweldige hobby.
Met kinderen op pad, zo gaaf.
Afsluiten zal ik met de woorden waarmee de eigenaar van de Kojote Akademie afsloot:
“Stay on Track”
IndianaJean66
Deel deze pagina
Doneer aan IVN
Draag nu bij aan een generatie die de natuur kent en waardeert, gezonder opgroeit en betrokken is bij een duurzame toekomst. Met jouw donatie kunnen wij meer mensen de natuur laten ontdekken.
