Heemtuin Presikhaaf Arnhem

IVN Natuur-educatie ArnhemIn Heemtuin Presikhaaf wandel je door landschappen en ecosystemen die representatief zijn voor de provincie Gelderland in het algemeen en de omgeving van Arnhem in het bijzonder.
Op een oppervlakte van 2.3 hectare vind je verschillende bostypes, een rivierarm, moeras, bloemrijke hooilanden, akkers, hei, een ruïne van oude stenen en dijkvegetaties.
De grootste bomen stammen nog uit het oorspronkelijke Landgoed Presikhaaf.
Ze zijn bijna 200 jaar oud.
Wat deze Heemtuin zo uniek maakt, is de beek met helder water uit hoger gelegen sprengen.

foto's © IVN Natuur-educatie Arnhem

Het ontstaan van de Heemtuin

Vanuit een initiatief van IVN Natuur-educatie Arnhem en schoolbiologen is in 1980 de Heemtuin aangelegd tegenover de stadsboerderij Presikhaaf aan de Ruitenberglaan.
Er werden 13 landschapjes gevormd, die in Gelderland voorkomen, met hun kenmerkende begroeiing.
In 1981 vond de opening plaats.
Later werd er ook een “ruïne” gebouwd van oude stenen, waarop kalk minnende planten zich thuis voelen.De beek, die door de Heemtuin stroomt, ontspringt in hoger gelegen parken, zoals park Klarenbeek en Angerenstein en wordt via een buis onder de spoorlijn door in de Heemtuin geleid.
In 2016 kwam daar een tweede beekje bij vanuit park Sacré Coeur.

© IVN Natuur-educatie Arnhem
De beek is de levensader van de Heemtuin en de rode draad, waar de landschappen omheen liggen.
Er is achtereenvolgens een bospoel, een drassige dode arm, een watervalletje en aan het eind is een stuwtje gemaakt.
De beheerder van de Heemtuin kan dit dicht zetten, waardoor er in de wintermaanden extra water staat in de uiterwaard met bijbehorende flora.
foto's © IVN Natuur-educatie Arnhem
In 2021 bestaat de Heemtuin 40 jaar en is hij tot wasdom gekomen.
Sommige planten en dieren verdwijnen, maar daarvoor komen weer andere soorten terug.
Vaak spontaan, maar soms aangeplant op geschikte plekken, waar het al dan niet aanslaat.foto's © IVN Natuur-educatie Arnhem

Beheer

De akkers worden omgeploegd en ingezaaid met oude gewassen, zoals rogge, haver, gerst, boekweit, spelt en er worden aardappelen gepoot.
Hier zie je ook akker- (on) kruiden, omdat er geen bestrijdingsmiddelen worden gebruikt.
foto's © IVN Natuur-educatie Arnhemfoto's © IVN Natuur-educatie Arnhem     rogge met o.a. bolderik                           roggelelie

Ecologische mest wordt geleverd door de stadsboerderij.
Andersom gaat er ook een deel van de oogst naar de dieren van de stadsboerderij.
Zo ging dat vroeger ook bij de keuterboertjes.
Er worden ook groenbemesters, zoals phacelia gezaaid.
Deze zijn ook bij bijen en andere insecten geliefd.
Er staan bijenkasten bij de hei.
foto's © IVN Natuur-educatie Arnhem    Phacelia                                                                 bijenkasten

Van het grasland wordt het maaisel afgevoerd om het schraal te houden voor wilde bloemen, zoals orchideeën, pimpernel en ratelaars.foto's © IVN Natuur-educatie ArnhemHet riet wordt in de wintermaanden, liefst met vorst, grotendeels afgemaaid.
foto's © IVN Natuur-educatie ArnhemHet eikenhakhoutbos wordt om de vier jaar voor de helft afgezet.
Dan komen de kruiden en bloemen, die daaronder een verborgen leven hebben geleden, ineens te voorschijn.
De heide heeft, net als in onze natuurgebieden, te lijden onder stikstofuitstoot van auto’s en industrie.
Pijpestrootjes dringen zich op.
Daar is al van alles aan gedaan, zoals schapen laten grazen en afplaggen.
In 2019 zijn er 500 nieuwe heideplantjes uitgezet en werd er heidegrond van de Koningsheide aangebracht.
Er zijn vele takkenrillen waar beesten in kunnen schuilen, een riethoop en komposthoop.
Dood hout mag zoveel mogelijk blijven liggen.

Dieren

Op land:
In een vossenhol is een nest jonge vosjes geboren.Er zijn eenhoorntjes, egels, muizen, torren, kevers, spinnen en soms ook wezels en bunzingen gezien.foto's © IVN Natuur-educatie Arnhem    eekhoorn                                                                                                 wespspin

In en bij water:
Vissen, kikkers, padden, insectenlarven en helaas ook de Amerikaanse rivierkreeft.
Schaatsenrijders, schrijvertjes, bootsmannetjes, libellen en waterjuffers.
foto's © IVN Natuur-educatie Arnhem bloedrode heidelibel                                             jonge padden

Lucht:
IJsvogel, verschillende soorten mezen, vinken, spechten, goudhaantje, winterkoninkje, gaai, boomklever en boomkruiper, ekster, kauw, merel en lijster.

Heemtuin in seizoenen:

Lente

foto's © IVN Natuur-educatie Arnhem

ekster paar                                                                                  eksternest met dak

foto's © IVN Natuur-educatie Arnhembosanemoon                                                             gele anemoon

foto's © IVN Natuur-educatie Arnhemwilde kers
foto's © IVN Natuur-educatie Arnhemzomerklokjes                                                               paarbladig goudveil, dotterbloem

Zomer:

foto's © IVN Natuur-educatie Arnhembolderik in rogge                           beemdkroon                             kaasjeskruid

foto's © IVN Natuur-educatie Arnhem    donzige klis                                                          gelderse roos

foto's © IVN Natuur-educatie Arnhemblaassylene en bont kroonkruid                          groot spiegelklokje

foto's © IVN Natuur-educatie Arnhem     klimop bremraap                          boekweit                                   wilde weit

foto's © IVN Natuur-educatie Arnhemveldhondstong                          zwavelzwam augustus                    zwarte toorts


foto's © IVN Natuur-educatie Arnhem  wilde cichorei                                                        pijlkruid

Herfst:

foto's © IVN Natuur-educatie Arnhemgelderse roos                                                              kardinaalsmuts

foto's © IVN Natuur-educatie Arnhemhemelsleutel                                                                gewimperde aardster

foto's © IVN Natuur-educatie Arnhemkoraalzwam                                                               aren in oktober

foto's © IVN Natuur-educatie Arnhemroze stinkzwammetje         zwart wordende wasplaat                            kluifzwam

Winter:

foto's © IVN Natuur-educatie Arnhemhazelaar katjes                   winterakoniet                                 sneeuwklokjes

Zo is er elk seizoen van alles te beleven en te ontdekken in Heemtuin Presikhaaf.
De natuurgidsen van IVN Natuur-educatie Arnhem organiseren ongeveer tien excursies per jaar in de heemtuin.
Het programma wordt o.a. via deze website bekend gemaakt.
We ontvangen je graag in onze mooie heemtuin.
Tot ziens in Heemtuin Presikhaaf Arnhem

Lucianne Le Coultre
Coördinator heemtuingidsen van
IVN Natuur-educatie Arnhem

Rondleidingen in een van de mooiste heemtuinen van ons land, veelal met specifieke thema’s

Je kunt in het bloeiseizoen met ons meekijken bij de ontwikkeling van  planten en dieren in de Heemtuin Presikhaaf.
Tussen april en oktober ga je op een zondagmiddag of dinsdagavond ongeveer anderhalf uur op pad met een Heemtuin-gids.
Je ontdekt hier op kleine schaal hoe de Gelderse landschappen eruit zien en welke planten en dieren er voorkomen.

Een rondleiding kun je aanvragen via:
heemtuin@ivnarnhem.nl
De start van de rondleidingen is bij de Heemtuin-poort.

Ligging van de Heemtuin

Aan de rand van Park Presikhaaf, tussen de Ruitenberglaan en het spoor in, ligt de Heemtuin Presikhaaf.
Samen met Natuurcentrum Arnhem, Stadsboerderij Presikhaaf vormt de heemtuin een educatief en recreatief natuurcentrum in de wijk Presikhaaf in Arnhem.
De heemtuin is elke dag open van 9 tot 16 uur. De toegang is gratis.

De tuin is goed toegankelijk voor rolstoelen.
Honden zijn niet toegestaan.

Meer informatie

Locatie

Schuin tegenover het Natuurcentrum Arnhem
Stadboerderij Presikhaaf
Ruitenberglaan 4
6826 CC Arnhem

Informatie

heemtuin(appestaartje)ivnarnhem.nl