Natuuronderwijs is ontzettend waardevol, maar in de praktijk soms een uitdaging. Naar buiten gaan tijdens de les vraagt organisatie en tijd. Gelukkig hoeft de juf of meester het niet alleen te doen. Bij IVN staan enthousiaste natuurvrijwilligers klaar om te helpen! Of het nu gaat om het begeleiden van een natuurles, een speurtocht in het bos, ondersteuning in de schoolmoestuin of een ontdekkingstocht door het park – onze vrijwilligers doen het met kennis, passie en plezier.
Vind een scholenwerkgroep op de kaart
Deze vrijwilligers werken vaak samen in een scholenwerkgroep. Ontdek in onderstaande kaart of er een scholenwerkgroep bij jou in de buurt zit. Door op de link te klikken ga je naar de website van de afdeling.
Achter de schermen: een praktijkverhaal
Scholenwerkgroep van IVN Asteren-Someren
Hoe zorg je ervoor dat natuurbeleving op school een vaste plek krijgt en ook houdt? De scholenwerkgroep van IVN Asten-Someren heeft daar inmiddels veel ervaring mee. Al meer dan veertig jaar zet Liesbeth Verstappen zich vol energie in. Ze werkt samen met veertien basisscholen in de regio.
Aan het begin van elk schooljaar krijgen scholen een overzicht van de beschikbare projecten van de scholenwerkgroep en kunnen ze aangeven welke ze willen afnemen. ‘Dit jaar stroomden de aanvragen binnen: maar liefst 120. Twaalf scholen wilden zelfs met alle schoolklassen deelnemen. Uiteindelijk staan er elk jaar zo’n 22 verschillende projecten op het programma.’
De activiteiten zijn heel divers: van buitenexcursies waarbij ze op zoek gaan naar vogels of kriebelbeestjes. Tot thematische projecten, zoals een bijen-, bomen- of paddenstoelenprojecten. Het waterleven ontdekken is ieder jaar weer favoriet: ‘Met kinderen naar het water gaan is een feest. Zeker op warme dagen zie je hoe ze genieten van wat er allemaal in en rond het water leeft.’
Wat maakt het zo succesvol?
‘Een goede relatie met scholen is de sleutel. We denken mee over de planning, sluiten aan bij hun onderwijs en blijven flexibel. Ook vragen we altijd om feedback: wat vonden jullie ervan, wat kan beter, wat willen jullie volgend jaar?’ Daarnaast is het belangrijk om scholen actief uit te nodigen. ‘Laat zien wat je doet. Laat leerkrachten rondlopen en ervaren. Als zij enthousiast worden, willen ze dat ook voor hun leerlingen. Uiteindelijk draait het allemaal om de beleving van de kinderen. Tijdens een activiteit kwam een kind naar me toe, gaf me een hand en trok me mee: “Kom eens kijken, het is zó leuk!” Dat is toch genieten?’
Liesbeth hoopt dat ook andere IVN-afdelingen scholen enthousiast weten te maken voor buiten leren. ‘Als het zaadje eenmaal geplant is, groeit er iets moois.’
Do’s ✅
Dont’s ❎
Laat leerkrachten en scholen zien wat je doet: nodig ze uit, geef een rondleiding, deel materialen
Verwachten dat scholen vanzelf begrijpen wat IVN doet en aanbiedt
Begin het schooljaar met een overzicht van je aanbod (zoals een projectkeuzelijst) en wees flexibel als projecten verplaatst of aangepast moeten worden
Alleen sturen op educatieve doelen zonder oog voor de ervaring van het kind
Persoonlijk contact
Alleen ad hoc contact zoeken bij een specifieke aanvraag of project
Dit artikel komt uit de rubriek ‘Veldnieuws’ van het Mens en Natuur Magazine (zomer editie 2025).
IVN heeft bijna 170 vrijwilligersafdelingen door het hele land. Deze afdelingen organiseren jaarrond activiteiten voor jong en oud. Veel van deze afdelingen zijn bovendien actief op basisscholen in de buurt. Met een natuurgids op pad of juist een les óver de natuur in de klas? Ontdek wat de lokale IVN-afdeling voor jouw klas kan betekenen.
Jong Leren Eten is een programma waarin het Rijk, provincies, onderwijs en maatschappelijke organisaties – zoals IVN – samenwerken. Samen laten wij kinderen en jongeren meer structureel in aanraking komen met het thema voeding. Denk aan Moestuinen en Voedselbosjes bij kinderopvanglocaties en scholen. Heeft jouw school een moestuin/voedselbosje of zou je er graag mee aan de slag willen? Bespreek de mogelijkheden.
