Excursie op bosbegraafplaats Rusthof; een verborgen oase van natuur en geschiedenis

Wie bosbegraafplaats Rusthof in Leusden bezoekt, ontdekt al snel dat dit veel meer is dan een begraafplaats. Het is een plek waar historie, architectuur, natuur en stilte samenkomen. IVN Amersfoort organiseert hier dit jaar een natuurexcursie, waarin bezoekers worden meegenomen door de rijke wereld van bomen, vogels, insecten en symboliek op begraafplaatsen. Natuurgids Gerda vertelt.

Rusthof – grenzend aan landgoed Den Treek – is bewust aangelegd als groene begraafplaats. In de architectuur en inrichting is veel aandacht besteed aan de natuurlijke omgeving. In verschillende delen van de begraafplaats zijn nog oorspronkelijke bomen te vinden. De begraafplaats is in verschillende fasen aangelegd en uitgebreid. Dit zie je terug in de natuur. De vele varianten naaldbomen en groenblijvende struiken geven een passende sfeer in alle jaargetijden.

Appelvink en goudhaantje

Gerda is een van de vier gidsen, die dit jaar deze excursie geeft op Rusthof. “Deze excursie heb ik in 2019 mede georganiseerd, en het leek me leuk om het dit jaar weer te doen. In februari is het best lastig om een interessante natuuractiviteit te organiseren, maar hier is zoveel te beleven en te zien. Er zijn mooi verhalen te vertellen en je te verwonderen  in deze excursie.

Dennenkegel in mammoetboom

Door de vele grafstenen is deze plek rijk aan korstmossen. We zagen hoe een specht een dennenkegel vast heeft gezet in schors van de mammoetboom, om de zaadjes eruit te pikken En we hoorden een appelvink en goudhaantje. Soorten die je niet overal zomaar tegenkomt. En reeën lijken zich thuis te voelen op Rusthof. Waarschijnlijk verblijven ze er zelfs,” vertelt Gerda. “Afgelopen week waren ze er weer.” 

Samenwerking en onderzoek: een plek vol kennis

In 2017 voerde de KNNV om een groot natuuronderzoek op de begraafplaats. Alles – van plantensoorten tot bodemleven – werd geïnventariseerd. Veel van deze KNNV-ers waren ook lid van IVN. De ontdekking van bijzondere natuur  deze plek gaf aanleiding tot het organiseren van een excursie.

In 2019 waren we benieuwd of een IVN natuurexcursie op de begraafplaats deelnemers trekt. En ja het werd een succes. Sommige deelnemers kenden de plek, omdat ze dierbaren op Rusthof hadden liggen. Anderen hadden de plek nog nooit gezien. Ik ben heel benieuwd hoeveel mensen dit jaar op de excursie af komen, want inschrijven is niet nodig. We hebben de activiteit lokaal op verschillende plekken gepromoot.” 

Maandelijkse excursies: stilte, natuur en verwondering

Iedere derde zondag van de maand organiseert IVN Amersfoort een natuurexcursie in en rond Amersfoort. Iedereen is zonder aanmelding welkom. De gidsen lopen met meerdere kleine groepen uiteen, zodat iedereen de ruimte heeft om te kijken, te luisteren en vragen te stellen. De excursies duren ongeveer twee uur en worden geleid door IVN‑gidsen.

“Vaak lopen we even in stilte . Daartoe nodigt deze plek uit. Je loopt toch tussen de graven. Door stilte beleven mensen de natuur daardoor anders: rustiger, aandachtiger en meer in verbinding met de plek.

De kracht van delen en ontdekken

Gerda is al vanaf 2009 betrokken bij IVN. Na het volgen van de Natuurgidsenopleiding bleef ze verbonden aan IVN Amersfoort. “Door IVN heb ik nieuwe natuurgebieden leren kennen en mijn gezichtsveld verruimd. Het mooiste vind ik dat je mensen mee kunt nemen in verwondering. Veel deelnemers weten ook iets over de plek te vertellen.”

De vier gidsen – Gerda, Arianne, Lina en Wil – bereiden de excursie samen voor en verdiepen zich in zowel flora, fauna als geschiedenis. “We leren continu van elkaar. De een weet bijvoorbeeld meer over bomen en planten, de ander weer over de geschiedenis van de erebegraafplaats en weer een ander over dieren. Natuurbeleving wordt écht rijker wanneer je het samen doet.” aldus Gerda.

Waarom je zelf een keer moet gaan kijken

Rusthof is een plek die je moet ervaren. Het is stil, groen, historisch en tegelijkertijd een broedplaats voor talloze vogels, insecten en zoogdieren. Of je nu interesse hebt in natuur, geschiedenis, architectuur – of gewoon een bijzondere plek wilt ontdekken – deze bosbegraafplaats heeft het allemaal.

Tip van de gids

Wil je als IVN-er ook een excursie op een begraafplaats organiseren? Dan heeft Gerda deze tips: “Neem eens een kijkje of de plek zich leent voor een natuuractiviteit. En stem alles goed af met de beheerder of eigenaar van het terrein. Zo mogen hier bijvoorbeeld geen foto’s van de graven worden gemaakt. En ze vinden het fijn als ze weten wanneer je komt. Bijvoorbeeld ook om de excursie met de groep voor te bereiden.”

Ook een keer mee met deze of een andere natuuractiviteit van IVN Amersfoort? Je bent van harte welkom! Lees meer