Eerste oogst uit het wormenhotel bij Summa

In de Plustuin van Summa tuinieren studenten en docenten al een aantal jaar tijdens de schooltuinlessen. Sinds vorig jaar is er in de tuin een wormenhotel bij gekomen. Honderden wormen zetten groente- en fruitresten om in voedingsrijke compost. En vandaag is een mijlpaal: er wordt voor het eerst compost geoogst uit het wormenhotel. Composteerder Rowin Snijder, vrijwilliger Jan en docent en initiatiefnemer Mirjam van der Woude vertellen er meer over.

Zo is het van de grond gekomen

De Plustuin begon klein met een paar bedden waar tussen de lessen door werd getuinierd. Mirjam vertelt: ‘We zijn gewoon begonnen met de schooltuin en merkten al snel dat studenten wilden meedoen tijdens de introductielessen. Uiteindelijk groeide het uit tot vaste tuinlessen, waarin groepen om de paar weken naar buiten gaan om te zaaien, te oogsten en onderhoud te doen.’

‘Op een gegeven moment merkten we hoeveel groenafval op school verloren ging. Dat ging allemaal de restafvalbak in, terwijl we hier juist bezig zijn met duurzaamheid,’ zegt Mirjam. ‘Met steun van IVN Natuureducatie konden we het wormenhotel van Rowin, oprichter van Compostier, aanschaffen.’

Een kijkje in de schooltuinles

Elke tuinles verzamelt de klas eerst even binnen. Ze blikken terug op de vorige les en bespreken wat ze vandaag gaan doen. ‘De planning varieert vaak per les, omdat het afhankelijk is van wat de tuin nodig heeft,’ vult docent Loes aan die ook de tuinlessen verzorgt.

Mirjam vraagt aan de klas of ze het wormenhotel nog herinneren en wat de wormen precies doen. ‘Die wormen eten ons groente- en fruitafval en dan moeten ze natuurlijk… poepen! Daarvan maken we compost, oftewel voeding van voor de tuin,’ vertelt ze. De studenten knikken en herkennen het proces weer. Ook vandaag mogen de studenten hun activiteit kiezen: compost scheppen uit het wormenhotel, zaaien of het weggeefkastje schilderen.

Uitleg over het wormenhotel

Dan is het tijd om naar de tuin te gaan.Mirjam: ‘De schooltuin is inmiddels gegroeid van een paar bedden met een aantal groenten naar een flinke tuin met een bijenhotel en veel meer fruit- en groentesoorten. Denk aan kool, prei, aardbeien en verschillende soorten kruiden.’

Vandaag staat composteerder Rowin ook klaar om een demonstratie te geven. Hij legt uit hoe je het wormenhotel onderhoudt en hoe je het compost eruit haalt. De primeur van deze eerste oogst heeft veel bezoekers aangetrokken: studenten, docenten en andere geïnteresseerde collega’s bewonderen nieuwsgierig wat er gebeurt. Ook buurtvrijwilliger Jan is erbij. Hij ondersteunt de studenten tijdens de tuinlessen en is benieuwd naar het wormenhotel.

‘Je ziet hier wat vers afvalmateriaal, maar ook al wat is omgezet naar compost,’ vertelt Rowin terwijl hij met zijn hand door de donkere, kruimelige massa gaat in een van de bovenste bakken. Maar ook onderin gebeurt er van alles. Rowin: ‘Hier verzamelen we het vocht dat er doorheen zakt, dat noemen we percolaat. Dat kun je, verdund met water, gebruiken als vloeibare meststof.’

Leren door te doen

Al snel gaan de studenten aan de slag. Ze maken grote afvalstukken kleiner en scheppen voorzichtig compost uit de bak. De donkere compost verspreiden ze over de bedden in de tuin. Het percolaat verdunnen ze met water en gieten ze het over verschillende gewassen heen.

De groep bestaat uit diverse studenten waar soms verschil zit in taalvaardigheid. Sommige studenten herkennen het tuinieren van thuis of uit hun land van herkomst. ‘Soms leg je met handen en voeten wat uit en begrijpen de studenten het al snel,’ vertelt Jan. ‘En als ik uitleg dat in andere landen vaak koeien- of kippenmest wordt gebruikt, dan snappen ze wat de wormen in deze bakken doen,’ vult Mirjam aan.

De reacties van de studenten zijn positief over het schooltuinieren. ‘Het is fijn om even buiten te zijn,’ zegt een leerling. En ‘de volgende keer ben ik er ook weer bij’ zegt een andere leerling.

Tips voor het schooltuinieren

Ook andere docenten en directie zien de tuin steeds meer als een waardevolle plek. Niet alleen om les te geven, maar ook om even pauze te houden of gesprekken te voeren. Tegelijk merken ze dat het niet altijd vanzelf gaat. Het kost tijd en energie om collega’s mee te krijgen en het vraagt om een vaste groep betrokken mensen.

Als Mirjam aan andere scholen advies mag geven over het schooltuinieren hoeft ze niet lang na te denken. ‘Ga gewoon beginnen, houd het eerst klein en praktisch en blijf doorgaan.’ Jan voegt daar aan toe: ‘Start met makkelijke gewassen die bijna altijd lukken en zorg voor een vaste club die werkt aan de tuin.’ Rowin: ‘Als je studenten al vanaf het begin erbij betrekt dan heb je al winst, want ze kunnen er altijd iets van leren.’

Ook aan de slag met een schooltuin voor het voortgezet en hoger onderwijs?

De Moestuincoaches helpen je verder! Van moestuinieren op het schoolplein tot het verzorgen van gastlessen en klassenbezoeken aan moestuinen. Vraag advies op bij een van onze schooltuinaanjager Marieke Dekker in Noord-Brabant of neem contact op met één van onze moestuincoaches.

Dit artikel is gemaakt door Jong Leren Eten Brabant en IVN Natuureducatie. Met dank aan Summa.