Buurt vergroenen
Buurt vergroenen
Hoe zorgen we ervoor dat kinderen weer gezond opgroeien? In Nederland zet IVN zich daar dagelijks voor in, door samen met gemeenten, scholen en kinderopvang te werken aan natuurrijke speel- en leeromgevingen. Maar ook over de grens zijn inspirerende voorbeelden te vinden. Daarom reisden we afgelopen week af naar Berlijn. Samen met professionals uit 12 gemeenten en verwante organisaties trokken we door de Duitse hoofdstad om te ontdekken hoe belangrijk zulke omgevingen zijn én hoe deze structureel gerealiseerd kunnen worden.
‘We zien in heel Nederland dat er steeds meer behoefte is aan groene, uitdagende omgevingen voor kinderen,’ zegt Ian Mostert van IVN. ‘Terecht, want dagelijks contact met de natuur helpt kinderen om sterker, veerkrachtiger en zelfverzekerder op te groeien. IVN helpt om die beweging te versnellen: door partijen te verbinden, kennis te delen en vooral te laten zien dat het ook écht kan. Daarom is het zo inspirerend om in een wereldstad als Berlijn te zien hoe deze aanpak op grote schaal wordt toegepast.’
Dit was de eerste keer dat IVN en Springzaad samen een studietour organiseerden voor gemeenten. Met een praktische aanpak lieten we zien hoeveel kansen er ontstaan wanneer afdelingen als groenbeheer, klimaatadaptatie, onderwijs en spelen samenwerken. ‘Aan het einde van de studietour presenteerde ieder team concrete plannen’, aldus Ian. ‘Met stappen die zij binnen een half jaar én een jaar willen zetten om ook in hun eigen organisatie integraal te werken aan groene speel- en leeromgevingen.’
Kijken door de ogen van een kind
We bezochten bijzondere schoolpleinen, kinderopvanglocaties en natuurspeelplekken onder begeleiding van Grün macht Schule: een Berlijns initiatief dat al sinds 1983 bestaat en actief werkt aan groene, gezonde en kindvriendelijke buitenruimtes voor kinderen in de stad.
Tijdens de studietour stond één vraag centraal: wat als je kijkt vanuit het perspectief van een kind? Is er nog ruimte om kleine avonturen te beleven, zelf spel te bedenken en op te groeien in contact met natuur? Gesprekken gingen al snel over de eigen jeugd: geheime hutten bouwen, in bomen klimmen, slootjespringen en kettingen maken van madeliefjes. Het draait in deze herinneringen niet om mooie speeltoestellen, maar de vrijheid om zelf op ontdekkingstocht te gaan.
Juist die vrijheid blijkt ontzettend waardevol voor de ontwikkeling van kinderen. Natuurrijke speelomgevingen dragen bij aan een betere motorische ontwikkeling, een sterker immuunsysteem en meer creativiteit en fantasie. Ook sociaal gezien heeft groen spelen veel effect: op natuurrijke pleinen ontstaan minder conflicten en wordt minder gepest.
‘Het is ontzettend belangrijk dat we ruimtes voor kinderen niet zo veilig mogelijk inrichten, maar juist zo uitdagend mogelijk,’ vertelt Sigrun Lobst van Springzaad. ‘Kinderen lopen misschien vaker een schaafwond op, maar leren beter bewegen, samenwerken en risico’s inschatten. En daar hebben zij op latere leeftijd profijt van.’
Grün Macht Schule laat in Berlijn al ruim 40 jaar zien dat deze aanpak werkt – inclusief beheer en onderhoud. In Duitsland stimuleren sommige verzekeraars groene speelomgevingen, omdat op natuurrijke plekken minder ernstige ongevallen plaatsvinden dan op versteende pleinen en sportvelden. En ook in Nederland groeit de aandacht voor deze manier van kijken naar spelen en veiligheid, onder andere vanuit VeiligheidNL.
Integrale samenwerking in de praktijk
Tijdens de studietour werd zichtbaar hoeveel kansen er liggen in de samenwerking tussen gemeenten, scholen, kinderopvangorganisaties, speeltuinverenigingen en bewonersinitiatieven. Van natuurrijke kinderopvang, zeker in de eerste 1000 dagen, tot groene schoolpleinen en openbare speelruimtes: juist door samen te werken ontstaat een leefomgeving waarin kinderen weer volop kunnen ontdekken, bewegen en op avontuur gaan in de natuur.
