Van groeve tot groene rustplaats
Waar in Zuid-Limburg eerst een bruinkoolgroeve lag, ligt nu een natuurgebied vol vlinders, hagedissen en reeën. Dankzij de samenwerking tussen Natuurbegraafplaatsen van Waarde en IVN Natuureducatie komen de verhalen op Eygelshof nog meer tot leven.
Natuurbegraafplaats Eygelshof is in 2017 geopend en ligt onder de rook van Kerkrade (Limburg), in het dorpje Eygelshoven. Natuurgids Herman Langen (74) van IVN Kerkrade is hier geboren en woont er nog steeds. Een paar keer per week is hij op de natuurbegraafplaats te vinden. ‘Op deze plek was vroeger de Groeve Herman’, legt hij uit. ‘En nee, het is puur toeval dat we naamgenoten zijn. Ik ben niet vernoemd.’
Opgenomen in de natuur
Herman weet nog goed hoe het er vroeger uitzag. ‘Het was een holle kies in het landschap. Een gat vol donker water, omgeven door een hoog hek.’ Hoe anders is het nu! Bij de ingang van de natuurbegraafplaats staat een groot informatiebord dat iedereen welkom heet. Het pad begint met een korte klim, want Groeve Herman is gedicht en nu weer gewoon een Limburgse heuvel. De helling bestaat uit kruidenrijk grasland met nog jonge bomen. Eenmaal boven klinken de geluiden van de stad ver weg. Water is er nog steeds, maar nu in de vorm van een prachtige poel vol leven. ‘Onlangs is er nog een ringslang gezien’, vertelt Herman trots, terwijl hij een foto laat zien. Wie goed kijkt, ziet verscholen in het gras en bij de struiken boomschijven liggen met daarop een naam en een jaartal. Hier vind je geen grafstenen met bloemen en beelden. Wie hier begraven ligt, wordt opgenomen in de natuur.
Zeldzame diersoorten
Eygelshof is een Natuurbegraafplaats van Waarde. In Nederland zijn inmiddels tien van deze plekken, en er komen er steeds meer bij. Steeds meer mensen kiezen voor deze vorm van begraven. Een belangrijke reden is de eeuwige grafrust: graven worden nooit geruimd. Dat geeft niet alleen rust voor nabestaanden, maar ook extra bescherming voor de natuur. Het beheer gebeurt met veel zorg voor de oorspronkelijke flora en fauna. Zo graast op Eygelshof een kudde Mergellandschapen om het gras kort te houden. Ondanks het mijnverleden heeft de natuur zich hier herpakt. Zeldzame soorten zoals de boomleeuwerik, levendbarende hagedis en rugstreeppad keerden terug. ‘Als we geluk hebben kunnen we vandaag nog een muurhagedis zien lopen’, vertelt Herman enthousiast.
Rondleidingen vol natuurbeleving
Anouk Spronk (28) werkt sinds 2022 op deze bijzondere plek. Ze verzorgt regelmatig rondleidingen over het terrein. ‘Mensen hebben vaak veel vragen over hoe
natuurbegraven werkt. Ze mogen hier zelf een plek uitkiezen. Wij leggen dan de geografische coördinaten voor ze vast’, legt ze uit. Tijdens rondleidingen vertelt Anouk niet alleen over het begraven zelf, maar ook veel over de natuur op Eygelshof. ‘Als mensen een plek kiezen, doen ze dat vaak heel bewust. De natuur speelt daarbij zeker een rol. Vaak willen ze weten wat er groeit en bloeit. Soms willen ze bij een speciale boom liggen of juist dicht langs het water.’ Anouk maakt daarbij graag gebruik van de kennis van IVN’er Herman. ‘We leren veel van hem. Vrijwilligers zoals hij zijn voor ons heel waardevol.’
Onlangs volgde Anouk een training van IVN Natuureducatie over gidsvaardigheden. Deze training is onderdeel van de nieuwe samenwerking tussen IVN Natuureducatie en Natuurbegraafplaatsen van Waarde. Medewerkers leren hoe ze bezoekers nog beter kunnen inspireren en informeren over de bijzondere natuur. Het gaat daarbij niet alleen om het overdragen van kennis: beleving en verbinding staan centraal. ‘Tijdens de training leerde ik hoe je natuurkennis kunt delen vanuit verwondering’, vertelt Anouk. ‘Ik kreeg tips over interactieve werkvormen en storytelling. Wat ik nu anders ga doen? Meer beleving toevoegen. Ik wil mensen niet alleen vertellen over deze plek, maar het ook laten ervaren. Voel eens aan een kaardenbol of luister met je ogen dicht naar het ruisen van de bladeren. Juist door alle zintuigen te gebruiken maak je extra verbinding met deze plek.’
De natuur als troost
‘Het verhaal van een natuurbegraafplaats gaat natuurlijk ook echt over de verbinding tussen mens en natuur’, vult Herman aan. Hij verzorgt namens IVN Kerkrade regelmatig educatieve natuurwandelingen op het terrein. ‘Bij mij komen niet per se mensen die hier begraven willen worden, maar buurtgenoten die meer willen weten over de natuur en geschiedenis van deze plek. En natuurlijk praten we ook over de functie die het terrein nu heeft. Een natuurbegraafplaats is niet zomaar een natuurgebied. Het feit dat hier mensen begraven liggen, heeft direct effect op de natuur. Het eerste jaar groeien er bijvoorbeeld andere planten op een graf omdat de bodem is omgewoeld.’ Volgens Anouk biedt de natuur ook troost. ‘Hier zie je heel letterlijk dat de tijd verstrijkt en dat het leven alsmaar doorgaat. Dat kan ook helpen in het rouwproces.’
Bijzondere momenten
Soms zorgt de natuur voor bijzondere verrassingen. ‘Laatst kwam een kunstenaar uit het dorp langs’, vertelt Anouk. Hij had hier onlangs zijn vrouw Margriet begraven. ‘Je raadt nooit welke bloemen er ineens op haar graf staan’, zei hij verbaasd. Op het graf groeiden inderdaad margrietjes. Zo lijkt het soms alsof de natuur een boodschap overbrengt van iemand die er niet meer is. ‘Ik maak best vaak mee dat de zon plotseling doorbreekt tijdens een begrafenis’, zegt Anouk. ‘Er vliegen hier veel vlinders rond. Die hebben voor veel mensen een bijzondere betekenis. Zo’n staartblauwtje dat naast je op een bankje landt, kan heel bijzonder voelen als je iemand mist.’
IVN in jouw testament
Het leven en de natuur zijn met elkaar verbonden. Met een nalatenschap aan IVN Natuureducatie laat jij jouw liefde voor de natuur voortleven. Zo steun je natuureducatie en help je de volgende generatie de magie van de natuur te ontdekken. Lees hier alles over hoe je dit kunt doen.
Tekst: Danielle Vink
Fotografie: Jonathan Vos
Mens & Natuur magazine
Dit artikel verscheen eerder in de winter editie van Mens & Natuur magazine 2025. Wil je ook het Mens & Natuur Magazine ontvangen? Voor € 25 per jaar ben je al lid van IVN en ontvang je 4x per jaar ons magazine en kun je gratis of met korting deelnemen aan onze activiteiten, cursussen en workshops.
