Interview met IVN-vrijwilliger Inge Brandenburg: “Voedseleducatie brengt alles samen”

In deze reeks artikelen over voedseleducatie binnen IVN spreken we bevlogen vrijwilligers die zich inzetten voor dit thema. Want hoewel IVN vooral bekend staat om natuureducatie, is ook voedseleducatie een belangrijk onderdeel van ons werk. Deze keer: Inge Brandenburg, al meer dan 40 jaar actief bij IVN Gooi en Omstreken. Als bestuurslid, cursusdocent, excursieleider en lid van diverse werkgroepen zet zij zich al decennialang in voor natuur en educatie. Voedsel vormt daarin een belangrijk onderdeel.

“Voeding zat altijd al in mijn werk,” vertelt Inge. “Ik ben plantecoloog en heb biologie gegeven op de middelbare school. Dan kom je vanzelf uit bij voedsel, duurzaamheid en hoe alles met elkaar samenhangt.”

Wat Inge kenmerkt, is haar manier van werken: praktisch, onderzoekend en altijd gericht op verbanden leggen. “Een echte IVN’er,” zegt ze. “Werken met werkvormen, kritisch kijken en mensen – en zeker kinderen en jongeren – zélf laten ontdekken.” Juist dat maakt voedseleducatie volgens haar zo krachtig. Het onderwerp is herkenbaar en dichtbij: iedereen eet, iedereen gooit wel eens iets weg. Tegelijkertijd raakt het grote thema’s als duurzaamheid, natuur en gedrag. “Het mooie is dat kinderen niet alleen leren wát er gebeurt, maar vooral zelf gaan onderzoeken: waar gaat het mis en hoe kan het anders?”

Werken met jongeren: de Voedselchallenge

Een belangrijk project waar Inge bij betrokken was, is de Technasium Voedselchallenge. Hierin begeleidde zij middelbare scholieren die aan de slag gingen met voedselverspilling.

Haar rol was veelzijdig:

• contact met scholen
• begeleiden en ondersteunen van leerlingen
• vragen beantwoorden tijdens het proces
• jurylid bij de eindpresentaties

“Leerlingen kregen een echte opdracht van een opdrachtgever, zoals een restaurant. Vervolgens gingen ze zelf onderzoeken waar in de voedselketen verspilling ontstaat – van boer tot thuis – en bedachten ze oplossingen.”

Creatieve oplossingen uit de klas

Wat Inge vooral bijgebleven is, was de creativiteit van de leerlingen. “Ze kwamen met ideeën waar ik zelf niet op was gekomen.” Voorbeelden varieerden van slimme bewaarmethodes tot het hergebruik van reststromen:

• Ze maakten producten van voedselresten, zoals broodkruim-gerechten
• Ze bedachten oplossingen om schimmelvorming te voorkomen
• Ze deden experimenten met bewaren en verwerken
• Ze kwamen met ideeën om voedselafval opnieuw in te zetten, bijvoorbeeld als diervoer

“Het mooie vond ik dat ze niet alleen iets bedachten, maar het ook echt gingen maken en testen.”

Leren door doen en ervaren

Volgens Inge zit de kracht van voedseleducatie in het zelf doen. “Ze gaan naar buiten, doen onderzoek, werken samen en moeten thuis soms ook dingen uitzoeken. Het is echt ervarend leren.” Dit sluit goed aan bij hoe jongeren – zeker op een technasium – graag leren. Maar ook daarbuiten werkt het volgens haar: “Het onderwerp prikkelt. Of je nu in de brugklas zit of hoger, iedereen kan ermee aan de slag op zijn of haar eigen niveau.”

Jongeren echt bereiken

Wat Inge ontzettend leuk vond was hoe enthousiast leerlingen werden. “Dit is een doelgroep die je niet altijd makkelijk ergens warm voor krijgt. Maar hiermee hadden we ze echt te pakken.” Ze zag in meerdere scholen hetzelfde patroon:

• hoge betrokkenheid
• actieve deelname van alle leerlingen
• veel discussie en eigen inbreng

“Ze gingen met me in gesprek en stelden kritische vragen. Dat maakt het ook zo leuk: je hebt echt contact.”

Bewustwording als belangrijkste opbrengst

Voor Inge is de belangrijkste winst van voedseleducatie de bewustwording die ontstaat. “Zonder erbij stil te staan, gooien we heel veel weg. Door dit soort projecten gaan leerlingen dat ineens zien. Ze leren niet alleen over voedsel, maar ook over hun eigen gedrag en impact. Dat inzicht neem je de rest van je leven mee.”

Zelf ook blijven leren

Wat het vrijwilligerswerk voor Inge extra waardevol maakt, is dat zij zelf ook blijft leren. “Ik heb zoveel nieuwe ideeën gezien. Dingen waarvan ik dacht: dat zou ik thuis ook wel kunnen gebruiken.” Die wisselwerking – samen leren en ontdekken – maakt voedseleducatie volgens haar zo sterk.

Voedseleducatie binnen IVN

De inzet van Inge staat niet op zichzelf. Binnen IVN werken door het hele land vrijwilligers aan voedseleducatie, bijvoorbeeld via:

• Schoolmoestuinen
• Voedselbossen en pluktuinen
• Projecten rond duurzaamheid en voeding

Samen met partners zoals Jong Leren Eten wordt gewerkt aan een generatie die niet alleen weet waar voedsel vandaan komt, maar er ook bewust mee omgaat.

“Gewoon beginnen en doen”

Tot slot heeft Inge nog een duidelijke boodschap voor anderen die met voedseleducatie aan de slag willen: “Gewoon uitproberen. Begin klein, wees nieuwsgierig en laat kinderen zelf ontdekken. Dan gebeurt er vanzelf iets moois.”

Dit artikel is onderdeel van een reeks interviews over voedseleducatie binnen IVN en wordt mede mogelijk gemaakt door de Provincie Utrecht en Jong Leren Eten. Benieuwd naar meer verhalen van onze vrijwilligers? Houd onze website in de gaten.