Mentaal gezond in de natuur

Cecile Collaris (67) en Renate Arens (49) zetten vorig jaar de werkgroep ‘Natuur en mentale gezondheid’ op bij IVN Vught. ‘Er is geen betere plek om stressklachten tegen te gaan dan in de natuur.’

Cecile en Renate kennen elkaar vanuit hun werk in burn-outpreventie en -begeleiding. Ze delen hun liefde voor de natuur en een visie op natuur als waardevol hulpmiddel voor psychisch herstel. Cecile kwam bij IVN Vught terecht en nam Renate mee. Nog geen drie maanden na hun lidmaatschap zetten de twee de werkgroep ‘Natuur en mentale gezondheid’ op. Cecile: ‘IVN Vught is een grote, actieve afdeling met veel enthousiaste mensen.

Het verraste mij dat er nog geen aandacht was voor natuur als middel voor de mentale gezondheid.’ Reinier van Arkel, GGZ-instelling in Vught, is een van de icoonlocaties van het landelijke Te Gek Groen impulsprogramma van de Groene GGZ. Daarin heeft IVN een belangrijke rol. ‘In januari organiseerden we drie mindwalks: van Blue naar Green Monday, voor cliënten en medewerkers van Reinier van Arkel, maar ook voor andere Vughtenaren. We gingen met mensen een half uur het bos in en deden bosbadoefeningen om te verstillen, vertragen en verwonderen. Bij terugkomst was er een kampvuur met soep.’

Renate: ‘Dit was een groot succes en ook aankomende Blue Monday bieden we groene activiteiten aan.’ De werkgroep organiseert ook lezingen in combinatie met buitenactiviteiten. Renate: ‘Voor de eerste lezing over Natuur en mentale gezondheid, met daarna een bosbad, was zoveel belangstelling dat een aankondiging in het plaatselijke krantje niet eens meer hoefde.’ Cecile en Renate zijn overtuigd van het belang van natuur voor de geestelijke gezondheidszorg. Renate: ‘Bij angststoornissen helpt tijd doorbrengen in de natuur angstklachten verminderen, het helpt de stemming verbeteren bij depressieve klachten en het werkt stressverlagend. Er is al twintig jaar wetenschappelijk onderzoek beschikbaar waarin dit wordt bevestigd, maar het sijpelt maar langzaam door tot de instellingen voor gezondheidszorg. Nu lijkt het momentum.

Dat zie je aan de Groene GGZ, aan de Buitenpsychologen, of ‘Natuur op recept’ binnen de huisartsenpraktijk. Onze missie is om er lokaal meer bekendheid aan te geven en mensen te inspireren bij welzijnsinstellingen.’ Een regelmatig bosbad helpt volgens Cecile preventief tegen burn-out. Cecile: ‘Op mijn veertigste kreeg ik borstkanker. Ik had een jong gezin en ging door met hard werken. De burn-out die daarop volgde, deed me beseffen dat werken mijn overlevingsstrategie was. Via een moestuin en dagelijks in het bos wandelen met de hond ontdekte ik hoe helend de natuur is. De laatste tijd ervaar ik de diepe werking van bosbaden. Er is geen betere plek waar je aan de preventie van
stressklachten kunt werken.

Uit onderzoek uit de jaren zeventig is al bekend dat concentratie op het werk vraagt om herstel. Daarvoor heb je lummeltijd nodig, tijd om met je aandacht af te dwalen. Daarom kun je in je pauze beter niet op je telefoon zitten, dan krijg je nog meer prikkels. Door te kijken naar de zachte patronen van de natuur, kan je brein herstellen.’

Fotografie door Janneke van Bakel