Zuid-Holland
Gezondheid
donderdag29nov2018

Inspiratiedag Grijs, Groen & Gelukkig

Plantjes poten in de moestuin, genieten van de bloementuin, kippen knuffelen of gewoon lekker bewegen langs de zinnenprikkelende wandelroute: groen doet ouderen goed! Voor ons reden genoeg om het programma Grijs, Groen & Gelukkig op te zetten. Het doel: zorgorganisaties vergroenen en ouderen weer in contact brengen met de natuur. Op 5 november vond de inspiratiedag ‘Natuur in de zorg’ plaats in het Parkhuis in Dordrecht, waarin we terugblikken en goede voorbeelden ophalen.

Tips

Het kan eenvoudig

De uitdagingen voor Grijs, Groen & Gelukkig liggen vooral op het gebied van draagvlak, financiële middelen en borging. ‘Toen we de kalender groene dagbesteding introduceerden, bleek het toch best ingewikkeld om elke week een groene activiteit te organiseren’, licht Peter Mol, landelijke projectleider Grijs, Groen & Gelukkig toe. ‘De druk op medewerkers is al groot. Draagvlak is dan heel belangrijk. Geld is natuurlijk altijd een aandachtspunt. Samen met zorgorganisaties kijken we graag hoe we de financiering rond krijgen. Verder zien we in veel zorginstellingen dat het project gedragen wordt door 1 of 2 enthousiastelingen. Maar als je het echt wilt volhouden, is het van belang dat iedereen erachter staat, van hoog tot laag in de organisaties. Zodat het niet verwatert als de trekkers er niet meer zijn. Wat helpt is te bedenken dat het ook eenvoudig kan. Je hoeft niet heel veel kennis van de natuur te hebben om Grijs, Groen & Gelukkig tot een succes te maken in jouw organisatie.’

Het hele netwerk betrekken

Deelnemers aan de inspiratiedag zijn benieuwd hoe het Parkhuis – een van de koplopers van Grijs, Groen & Gelukkig en trotse bezitter van een prachtige beleeftuin – ervoor zorgt dat bewoners ook echt naar buiten gaan. ‘Dat doen we door het hele netwerk te betrekken’, zegt Willy Schuurman, coördinator vakgroep dagbesteding en coördinator beleeftuin bij het Parkhuis. ‘Naast beweegcoaches vrijwilligers en medewerkers van de afdelingen proberen we ook familieleden te enthousiasmeren en bijvoorbeeld scholen in de buurt. Hoe aantrekkelijker het buiten is, hoe makkelijker mensen er gebruik van maken.’ En heeft IVN ook praktische tips, wil een deelnemer weten. Bijvoorbeeld hoe je een tuin opzet? ‘Vanuit Grijs, Groen & Gelukkig doen we dat niet specifiek’, antwoordt Ruben. ‘Maar IVN in het algemeen wel. We geven allerlei cursussen, ook online.’ ‘Of neem contact op met een volkstuinvereniging in de buurt’, raadt een andere deelnemer aan. ‘Inderdaad’, vult Willy aan. ‘Ga altijd op zoek naar samenwerkingen in de omgeving. Er is vaak veel meer mogelijk dan je denkt.’

Neem de tijd

Zorggroep Ter Weel startte in 2016 met nadenken en praten over vergroenen. Dit voorjaar begon de uitvoering. ‘De tijd tussen plannen maken en uitvoeren hebben wij besteed aan draagvlak, of beter: draagkracht’, zegt Hanneke Roskam, projectleider innovatie en ondernemerschap. ‘We hebben met iedereen gesproken, van teamleider tot medewerker facilitaire dienst en tuinman. Want als je mensen niet vraagt en inspireert, weet je zeker dat het niet gaat lukken.’ Nu is Ter Weel blij met die lange start. ‘We vieren het ene na het andere succesje. Dat is trouwens ook een tip voor andere organisaties: het hoeft niet gelijk allemaal perfect te zijn. Vergroenen gaat in stapjes.’ Ter Weel besteedt veel aandacht aan scholing van medewerkers en vrijwilligers en deed een behoeftenonderzoek onder de bewoners.

Concrete voorbeelden

Visserslatijn

Terug naar de praktijk. Hoe kan zo’n groene activiteit eruitzien? Peter vertelt over Visserslatijn, een bijzondere samenwerking tussen zorgorganisatie Treant en de plaatselijke hengelsportvereniging. ‘De hengelsportvereniging vindt het hartstikke leuk om af en toe iets te organiseren voor ouderen. Twee middagen per jaar gaan ze vissen met bewoners van Treant. De ontspannende bezigheid, de natuurervaring en het sociale aspect maken het onvergetelijk.’

Visserslatijn

Filmvertoning

‘Het Parkhuis heeft laatst de film WILD: Bonte families op de Veluwe van filmmaker Luc Enting vertoond. Een fantastische film voor mensen met dementie. Er kwamen herinneringen boven en na afloop hadden de bewoners ontzettend veel zin om naar buiten te gaan en hebben ze gewandeld in de beleeftuin.’ Lees het verslag hier.

het parkhuis

‘Een mooie beleeftuin hoeft niet veel geld te kosten’

Met de beleeftuin ‘De Heerlyckheid van het Parkhuis’ is het Parkhuis koploper in het programma Grijs, Groen & Gelukkig van IVN. ‘We zijn in 2013 begonnen, als spontane actie met een bewoner’, vertelt Willy Schuurman, coördinator vakgroep dagbesteding en coördinator beleeftuin. ‘Van het een kwam het ander. Achter het Parkhuis lag een stuk grond dat we niet gebruikten. Stiekem hebben we er steeds een stukje grond “bijgepakt” en nu hebben we een prachtige beleeftuin. Met een moestuin, een theetuin, een bloementuin en een zinnenprikkelende wandeling.’ Sinds een paar weken bezit het Parkhuis ook knuffelkippen. ‘Een initiatief van zorgcoördinator Marcella.’ Omdat IVN ook het effect van knuffelkippen graag wetenschappelijk wil onderbouwen, doet een stagiaire hier nu onderzoek naar. ‘Met watjes in de mond meet ze voor en na het knuffelen of bewoners meer ontspannen zijn na een bezoekje aan de kippen.’

‘Bewoners hebben elke dag recht op een halfuurtje buiten’

Hanneke Roskam, projectleider innovatie en ondernemerschap van Zorggroep Ter Weel: “Bijzonder is het recht op een dagelijks halfuurtje buiten dat bewoners van Ter Weel hebben. Een van onze managers heeft gewoon gezegd dat het een zorgtaak is. De medewerkers zijn het gaan regelen en nu blijkt het helemaal niet zoveel tijd te kosten. En het levert zo veel op! Bewoners en medewerkers knappen helemaal op van dat halfuurtje buiten. En lukt het een keer een dag niet dan is dat niet erg.” In vervolg hierop werkt Ter Weel nu aan ‘het ommetje’. ‘Dat is bedoeld voor het ondersteunend personeel. We willen dat zij ook elke dag een halfuurtje met een bewoner gaan wandelen. Want naar buiten gaan is goed voor iedereen. Dat zijn we nu aan het organiseren.’

‘Een moestuinproject met op elk balkon plantenbakken’

Bij Libertas Leiden werken activiteitenbegeleiders Alexandra Stikvoort en Brenda Krom al anderhalf jaar aan vergroening van de organisatie. En dat is best een uitdaging, want verpleeghuis Lorentzhof ligt aan de rand van het centrum, ingebouwd in een woonwijk. Onmogelijk is het echter zeker niet. ‘We zijn begonnen met aan te sluiten bij de omgeving. Om de hoek ligt een prachtig stadspark. Leerlingen van het Stedelijk Gymnasium in de buurt wandelen hier regelmatig met bewoners, maar ook de verzorgenden gaan vaak met de bewoners op pad. Daarnaast komt elke maand een kinderboerderij op visite met kleine diertjes en kippen. Zelf hebben we 2 konijnen en binnenkort komen er ook kippen.’ Sinds 3 jaar heeft Libertas een samenwerking met stadstuinderijvereniging Het Zoete Land. ‘In de lente en de zomer komen vrijwilligers van de stadstuinderij elke vrijdag bewoners ophalen voor een middagje in de tuin, proeven en ruiken. En bloemen plukken, die we vervolgens natuurlijk in huis in vazen zetten.’ Ook in het winterseizoen organiseert Libertas elke vrijdagmiddag een groene activiteit. ‘Dat varieert van knutselen met bladeren tot tuinkers zaaien en bloemschikken.’ Bijzonder is het moestuinproject van Libertas. Omdat de buitenruimte schaars is, gebruikt de organisatie de ruime balkons. ‘Op elk balkon hebben we 2 plantenbakken geplaatst, de bakken zijn zo gemaakt dat een rolstoel eronder kan. In het voorjaar zijn we begonnen met plantjes op te kweken in de kweekkast, zoals tomaten en kruiden. Die plantjes hebben we vervolgens in de bakken gepoot. We hebben ook plantjes gekocht en erbij gezet. De bewoners waren heel enthousiast. We denken nu na over een goede functie voor de bakken in de winter.’

Meer informatie