Nederland Zoemt
Insecten
maandag18feb2019

Elke bij heeft z’n behoeftes

Alweer bijna 35 jaar geleden raakte IVN’er Pieter van Breugel gebiologeerd door bijen. Nog altijd geeft hij lezingen en cursussen over wilde bijen, en in 2014 verscheen zelfs een boek van zijn hand: ‘Gasten van Bijenhotels’. We vroegen hem naar zijn passie voor deze bijzondere beestjes.

‘In 1982 startte ik met de Natuurgidsenopleiding bij IVN Veghel, en al snel kreeg ik grote interesse in insecten en bijen in het bijzonder. Ik kwam in contact met mensen die bijen goed op naam konden brengen, en ging vaak met ze op pad. Al in 1990 maakten we plannen om een boek te maken over bijen en hoe je ze kunt helpen, maar toen kwam het er niet van. Na mijn pensionering in 2008 sloeg ik alsnog aan het schrijven. Dat resulteerde in het boek ‘Gasten van Bijenhotels’, dat in 2014 verscheen.

Mijn eerste bijenhotel maakte ik in de jaren ’80, met groot succes. Toen wist niemand nog wat dat was. Nu heeft de commercie het overgenomen en zijn er veel slechte bijenhotels in omloop. Die rommel hoef je niet te kopen. Tegenwoordig zijn ook alle natuurverenigingen in de ban van het bijenhotel. Als ik heel eerlijk ben: het is een beetje overtrokken. Er zijn inmiddels tienduizenden meer gangetjes dan bijen, als je het mij vraagt. Driekwart van de bijen nestelt immers onder de grond, en die help je niet met een bijenhotel. De hernieuwde aandacht voor bijen is goed, maar zou beter kunnen gaan naar drachtplanten en rommelhoekjes.’

Van ontbloeming naar herbloeming

‘Heb oog voor bloemen, dat is mijn belangrijkste boodschap. Niet eenmalig zaaien, maar continue aandacht. Na de ontbloeming van Nederland, is het nu tijd voor een herbloeming. Daarvoor hebben we alle stukken land nodig die we kunnen benutten: bermen, tuinen. Alle bermen samen vormen ons grootste verbonden natuuroppervlak, die hebben veel potentie. Er zijn positieve trends, maar we zijn er nog lang niet. Het is ook een ingewikkeld verhaal, je kunt het niet hebben over ‘de bij’. Elke bij heeft weer z’n eigen behoeftes. Neem nou de paardenbloem, die verdwijnt steeds meer uit het landschap en wordt vaak als ‘onkruid’ weggemaaid uit tuinen. Het resultaat is dat bijen die stuifmeel en nectar uit paardenbloemen halen het zwaar hebben. Klaver is ook zo’n voorbeeld: vroeger hadden we velden vol klaver, waar veel hommels van profiteerden. We zouden vlinderbloemen als rolklaver of rode klaver meer moeten promoten.

Mijn cursussen en lezingen gaan altijd over verwondering. Het is niet te geloven wat de natuur allemaal heeft uitgevonden, daar kunnen we ons geen voorstelling van maken.

BehangersbijDe behangersbijtjes bijvoorbeeld, zijn zo bijzonder. Ze verzorgen hun nest door nestbekleding uit planten te knippen en tegen de wanden van hun holletje te plakken. Voor de muur knippen ze een langwerpige strook, en voor de uitgang een rondje, waarmee ze het holletje precies afsluiten. Ongelofelijk toch?!’

Interesse in het boek Gasten van Bijenhotels? Hier vind je meer informatie: www.bestuivers.nl/publicaties/gasten-van-bijenhotels.