ModderDag
Kind & Natuur
dinsdag09jan2018

Modder maakt mogelijk!

Blijft het aan mijn handen plakken? Hoe hoog kan ik een toren bouwen zonder dat die omvalt? Hoe voelt het om erin te liggen? Spelen in een natuurlijke omgeving roept allerlei vragen op. Modder lokt uit om te ontdekken. In dit artikel zoomen we in op de vraag: welke invloed heeft een modderige omgeving op kinderen?

Een modderplas: het is net alsof de plas kinderen ‘roept’ om er iets mee te doen, stelt Elise Peters, onderzoeker Lectoraat Natuur en Ontwikkeling Kind van Hogeschool Leiden in haar onderzoek ‘Met je billen in het zand’. Ze voelen zich uitgedaagd om te kijken wat ze allemaal durven. Ze maken geulen of een zandkasteel. Jongere kinderen die nog niet zo stabiel zijn, durven er misschien niet in te staan, maar wel te kijken of te voelen aan de structuur: het water, het zachte droge zand, kou en warmte.

Zo vrij als een varkentje

Wat maakt modder nou zo geschikt om mee te spelen? Elise Peters beschrijft dit in haar onderzoek. Natuurlijke materialen hebben geen ‘vaste’ bedoeling.  Modder vraagt een kind om zijn of haar fantasie te gebruiken. Met modder kan je kleien, je gezicht camoufleren of je kunt het gebruiken als glijbaan. Bovendien geeft modder de mogelijkheid geconfronteerd te worden met échte risico’s, zoals vallen, moe en vies worden.

De omgeving maakt het spel

Het is belangrijk om verschillende mogelijkheden om te spelen te bieden. Een kleine verandering in de omgeving kan grote gevolgen hebben voor het spel. Elise Peters laat dit duidelijk zien in haar onderzoek. Ze vergelijkt het spelen van kinderen die in een ronde betonnen zandbak spelen tegenover het gedrag in een natuurlijke zandhoek. In de ronde zandbak spelen de kinderen langdurig, zittend, geconcentreerd en ze
herhalen hun spel. Ze proberen uit hoe zand smaakt, hoe het voelt en of ze het over kunnen scheppen in bakjes. Eigenlijk stellen ze constant vragen aan zichzelf als ‘wat kan ik hiermee?’ Dit gebeurt als ze worden geprikkeld door hun omgeving. De natuurlijke speelhoek heeft een heel ander effect. De kinderen spelen fysiek drukker, ze lopen, rennen en gebruiken meer materialen zoals een schep of bezem. Ze blijven niet rustig op één plek, maar gebruiken de zandhoek als doorgang. Dit onderzoek laat zien dat de inrichting van de speelplek bepaalt op welke manier kinderen spelen.

Blij met bacteriën

Kinderen laten spelen met modder is niet alleen goed voor hun ontwikke
ling. Het heeft ook positieve effecten op hun immuunsysteem, blijkt uit het onderzoek ‘Let Them Eat Dirt’. Overmatig gebruik van antibacteriële zeep, antibiotica en andere schoonmaakmiddelen verwijdert ook goede micro-organismen zoals microben. Het blootstellen aan bacteriën verkleint de kans op het krijgen van chronische aandoeningen als allergieën, overgewicht en astma. Lang verhaal kort: let’s get dirty!