Meerjarenvisie IVN 2021
Beleid & Organisatie
vrijdag12mei2017

Vrijwilligersbeleid

IVN streeft naar een vrijwilligersbeleid waarin bestaande en nieuwe vrijwilligers zich welkom en ondersteund voelen, waarin beroepskrachten zijn gericht op en getraind in het werken met vrijwilligers, en waarin vrijwilligers samen met beroepskrachten beter toegerust zijn om de missie van IVN te realiseren. Door de instroom van nieuwe vrijwilligers en het behoud van bestaande is IVN een vitale en toekomstbestendige organisatie.

De wortels van IVN liggen op lokaal niveau: de afdelingen zijn onze ruggengraat. Afdelingen werken lokaal en putten hun kracht uit de passie van vrijwilligers. Sommige afdelingen worstelen met vragen rondom continuïteit en modernisering, anderen groeien, bruisen en zijn vitaal. Beroepskrachten ondersteunen de afdelingen en voeren daarnaast activiteiten uit in opdracht van overheden en andere partners. Een goede ontwikkeling: zo verbinden we op meer plekken mens en natuur. Een verbeterpunt is echter dat afdelingen en de beroepsorganisatie niet altijd even soepel op elkaar aansluiten.

Om zowel de lokale afdelingen als de landelijke organisatie te versterken werken we toe naar een meer geïntegreerde organisatie waarin beroepskrachten en vrijwilligers samenwerken. Ieder vanuit eigen rollen en met eigen verantwoordelijkheden, met vertrouwen in elkaar.

Wat is er al bereikt?

IVN heeft de laatste jaren veel stappen gezet. Afdelingen vinden elkaar in regionale samenwerking, bijvoorbeeld rond de Natuurgidsenopleiding, en leggen verbindingen met andere lokale en regionale partners. Afdelingen doen mee aan landelijke campagnes en waarderen de steun en inzet van de beroepsorganisatie. Hierdoor stijgt het aantal deelnemers aan activiteiten en neemt onze bekendheid toe.

Er ontstaan netwerken van lokale vrijwilligers, landelijke vereniging en beroepskrachten. Dit gebeurt al rondom duurzaamheid, jeugd, Natuur & Gezondheid, websupport, educatie, etc. Communicatiekanalen zijn uitgebreid en verbeterd. Er ontstaan gestandaardiseerde toolkits en trainingen. Dit proces is nog niet afgerond.

Waar gaan we heen?

De komende jaren groeien we naar een organisatie waarin vrijwilligers en beroepskrachten succesvol samenwerken, om zo de impact van onze missie te versterken.

Daarin hebben we aandacht voor:

  1. Vrijwilligers betrekken bij beleidsvorming en bij de ontwikkeling van projecten. Een gezamenlijke verantwoordelijkheid leidt tot betere projecten (bouwsteen 1).
  2. Afdelingen toerusten om nieuwe, met name jongere en diversere doelgroepen en vrijwilligers te vinden en – in verschillende vormen – te binden (bouwsteen 2).
  3. Het ondersteuningsaanbod voor vrijwilligers verbeteren en eenduidiger toepassen. Daarnaast de communicatie in alle lagen versterken, waardoor het vertrouwen en het ‘samen’-gevoel stijgt en leden beter geïnformeerd zijn (bouwsteen 3).

Bouwsteen 1: Samen programmeren

Door samen activiteiten, projecten en campagnes te programmeren, versterken we het onderlinge vertrouwen en zorgen we voor een grotere maatschappelijke impact.

Campagne-agenda
Er komt een campagne-agenda die in een vroeg stadium bekendgemaakt wordt. In de voorbereiding worden strategische keuzes gemaakt en de agenda komt in overleg tot stand. Door een beperkt aantal campagnes op vaste momenten, gekoppeld aan de thema’s, ontstaat focus en synergie. Zo groeien we in zichtbaarheid en aantrekkingskracht. De beroepsorganisatie zorgt voor ondersteuning van de campagnes.

Co-creatie op landelijk niveau
IVN-afdelingen bouwen lokaal kennis en ervaring op. Deze kennis willen we beter betrekken bij het formuleren van landelijke programma’s. Rond alle thema’s en prioriteiten betrekken we een groep vrijwilligers die fungeren als klankbord. Zo creëren we gedragen landelijke ambities en programma’s die profiteren van de lokale kennis. Omgekeerd ervaren vrijwilligers dat hun lokale activiteiten onderdeel uitmaken van een groter geheel, met landelijke impact. Afdelingen worden altijd geïnformeerd en indien gewenst betrokken bij (landelijke) IVN-activiteiten in hun werkgebied. Daarnaast proberen we bij elk project nieuwe groepen vrijwilligers te enthousiasmeren. Zo versterken we IVN en vergroten we ons maatschappelijk draagvlak.

Provinciaal beleid
In de meeste provincies is IVN deel van het beleid en dient IVN jaarlijks een programmaplan in. De afdelingen worden onderdeel van deze beleidscyclus, met name door vrijwilligers als klankbord te betrekken bij de eerste stadia van de beleidsvorming. De ideeën van de beroepsorganisatie vloeien op die manier samen met de ideeën van de afdelingen. Rond dit beleid bouwen we een netwerk. Hieruit komt de subsidieaanvraag voor de Provincie en andere financiers voort, gecentreerd rond onze thema’s en prioriteiten.

Bouwsteen 2: diversiteit aan vrijwilligers in een open en vitale organisatie

IVN wordt een organisatie waar bestaande vrijwilligers een brug slaan naar nieuwe vrijwilligers en erin slagen deze aan IVN te verbinden. Het aantal actieve vrijwilligers groeit en wordt diverser. Afdelingen vinden en binden nieuwe, met name jongere en diversere doelgroepen en vrijwilligers. Hierbij hebben we specifiek aandacht voor mensen met een lage sociaaleconomische status en Nederlanders met een migratie-achtergrond. Mensen die nu nog zeer beperkt deel uitmaken van IVN-afdelingen. Dat willen we komende jaren veranderen. Enkele IVN-afdelingen zijn al activiteiten gestart voor statushouders. Dit soort activiteiten biedt een grote maatschappelijke meerwaarde en we willen deze graag opschalen.

Met deze nieuwe doelgroepen creëren we een vitale organisatie die aansluiting houdt bij de moderne samenleving. Lidmaatschap is geen must voor vrijwilligers die maar sporadisch actief zijn voor IVN. Aan de andere kant krijgen de langdurig betrokken en actieve vrijwilligers meer ondersteuning en waardering. Themagericht werken en beleving staan centraal. Bij deze ontwikkelingen past een ‘lichte’ lokale bestuursvorm, met een focus op werkgroepen en inhoudelijke activiteiten, waar mogelijk ook regionaal. De open en vitale organisatie wordt ondersteund vanuit de beroepsorganisatie. We gaan actief op zoek naar mogelijkheden om nieuwe afdelingen en werkgroepen op te richten op plekken in Nederland waar nog weinig of geen IVN-afdelingen zijn. 

Bouwsteen 3: adequate ondersteuning

Afdelingen en vrijwilligers zijn krachtiger dankzij de juiste ondersteuning.

Vrijwilligersondersteuning
De toerusting van vrijwilligers wordt verder uitgebouwd. Alles wat er al is op het gebied van ondersteuning is beschikbaar via één loket: het intranet OnsIVN. Hier vinden vrijwilligers informatie over o.a. vrijwilligersverzekeringen, de afdelingswebsite, of een toolkit voor het binden van vrijwilligers. Faciliteiten zoals het intranet, de Servicedesk, de ledenadministratie en de bijscholing voor vrijwilligers brengen we naar een hoger niveau. Vrijwilligers kunnen met korting producten bestellen in de IVN webwinkel. Op de IVN website staat voor nieuwe vrijwilligers overzichtelijk wat zij kunnen doen en wat zij kunnen verwachten.

Vrijwilligersconsulenten
Vrijwilligersconsulenten helpen afdelingen bij het zoeken naar nieuwe vormen van organisatie en activiteiten. Consulenten bouwen eigen expertise op, leren van elkaar en werken samen met landelijke projectleiders. Een eenduidiger basisaanbod aan vrijwilligersondersteuning helpt de herkenbaarheid en effectiviteit te vergroten. De consulenten nemen zowel een ondersteunende als een verander-rol op zich, waarbij er ruimte is om innovatieve initiatieven verder te helpen en mee te denken over hoe nieuwe programma’s kunnen bijdragen aan het bereiken van nieuwe vrijwilligers. Het aantal beschikbare uren van de consulent is hierin een belemmerende factor. Om deze bouwsteen te waarborgen gaan we op zoek naar nieuwe financieringsstromen.

Vanuit het Landelijk Bureau vergroten we de capaciteit om coördinatie en ondersteuning te voeren op het vrijwilligersbeleid. Hierdoor wordt overal een minimumaanbod aan ondersteuning gewaarborgd en worden innovatietrajecten ook landelijk uitgerold.

Communicatie-optimalisering
Onze communicatie is gericht op het delen van informatie en kennis, op het betrekken en leren van elkaar en op het creëren van vertrouwen. Ledendagen en het magazine Mens & Natuur stimuleren een gevoel van trots en verbinden mensen met elkaar. Het intranet Ons IVN biedt een nieuw krachtig platform voor de samenwerking en communicatie tussen en met vrijwilligers. Daarnaast blijven de reguliere landelijke nieuwsbrief Stuifmail en de provinciale nieuwsbrieven belangrijk in de communicatie richting vrijwilligers. We zorgen voor balans in de hoeveelheid informatie en tussen de verschillende kanalen.

Educatie
IVN-vrijwilligers zijn geïnteresseerd in educatie die zij kunnen geven en educatie die zij kunnen volgen. Zij verzorgen niet alleen educatie voor algemeen publiek, maar ook het grootste deel van de vrijwilligerseducatie. Prioriteiten hierin zijn:

  • Vrijwilligers die publieks- en vrijwilligerseducatie verzorgen worden beter geëquipeerd. Denk aan lesmaterialen en handleidingen, cursusadministratie, intranet, en samenwerking tussen gespecialiseerde vrijwilligers. Zo hoeven vrijwilligers minder zelf het wiel uit te vinden en ervaren zij minder organisatorische ballast. Tevens wordt de kwaliteit en de aantrekkingskracht op de buitenwereld groter.
  • Er komt structureel (na)scholingsaanbod voor vrijwilligers op het vlak van didactiek, pr en nieuwe doelgroepen. Dit wordt door beroepskrachten en vrijwilligers gezamenlijk samengesteld en aangeboden. Zo kunnen we meer vrijwilligers aan IVN binden, onze vaardigheden op peil houden en te boek blijven staan als een excellente organisatie op het gebied van natuureducatie en -beleving.
  • We gaan de regionale samenwerking tussen afdelingen op het gebied van educatie versterken, onder meer door de afdelingen met elkaar in contact te brengen die niet alleen maar wel gezamenlijk een Natuurgidsenopleiding of andere cursussen zouden willen aanbieden. Zo kunnen afdelingen gebruikmaken van elkaars sterke kanten en meer cursusaanbod creëren zonder dat dat ten koste gaat van andere afdelingsactiviteiten.