Workshops en Salons

Workshops overzicht

  1. Tiny forest, van idee tot realisatie. Door Ilse Suijkerbuijk, IVN Natuureducatie.

  2. Tiny Forest ontdekken en beleven met kinderen. Door Eveline van Oudbroekhuizen en Vivian van Deel, IVN Natuureducatie.

  3. Struikgewas als duurzame en uitdagende speel- en leeromgeving. Door Sigrun Lobst, Aardrijk. 

  4. Het Eetbare Plein: eetbare natuur in de speelomgeving. Door Rick van Cleef en Daan Bleichrodt, IVN Natuureducatie. 

  5. Het Binnenbos: groen in de klas. Door Maarten Bruns, IVN Natuureducatie. 

  6. Wat kan en mag er in het bos? Veiligheid en exploratie bij 0-4 jarigen. Door Hester Walda, Donkergroen.

  7. Peuters in hun habitat: waar en hoe doe je dat! Door Matthijs de Gruijter, Struin.

  8. Door de didactiek het bos leren zien. Door Erwin Groenenberg, Thomas More Hogeschool. 

Salons

In de Salons kun je in gesprek met één van de plenaire sprekers, Daan Bleichrodt of Claire Warden. Er is geen vast stramien voor het gesprek, deelnemers bepalen zelf wat ze in willen brengen. Dit kan naar aanleiding van de plenaire bijdrage of vragen uit eigen praktijk. Let op: de Salon met Claire is uiteraard in het Engels.

Daarnaast is er een besloten Salon rondom Tiny Forest, waarin praktijkervaringen met elkaar worden gedeeld. Deelname aan deze Salon is alleen mogelijk op persoonlijke uitnodiging.

Salon 1: In gesprek met Daan Bleichrodt

Salon 2: Meeting Claire Warden (ook in ronde 2)

Salon 3: Feedback op Tiny Forest (geen open inschrijving).

Workshops in detail

Workshop 1: Tiny forest, van idee tot realisatie. Door Ilse Suijkerbuijk, IVN Natuureducatie.

Sinds 2015 worden in heel Nederland Tiny Forests aangeplant. Overal wordt gebruik gemaakt van hetzelfde concept, en toch zien alle Tiny Forests er anders uit.  Een Tiny Forest levert veel op. Een Tiny Forest stimuleert niet alleen de biodiversiteit en gaat hittestress tegen, het brengt vooral natuurbeleving dichterbij. Tiny Forest is een middel om met de buurt, met de school, met het kindcentrum in gesprek te gaan en samen de natuur te beleven in de eigen leefomgeving.
In deze workshop krijg je stapsgewijs inzicht in het concept Tiny Forest, van het zoeken naar geïnteresseerde medestanders en een locatie tot aan de plantdag. 

Ilse Suijkerbuijk is projectleider bij IVN Flevoland en IVN Gelderland. Zij is werkzaam als vrijwilligersconsulent in beide provincies en betrokken bij projecten rondom Natuur in de Buurt en Kind & Natuur. Ze werkt met gemeenten, leerkrachten en begeleiders van kinderopvangorganisaties zodat zij over de handvatten beschikken om kinderen spelenderwijs te laten ontdekken. Ilse organiseert regelmatig workshops rond Tiny Forest, groene schoolpleinen, buitenlessen en  groene kinderopvang. Ilse: "de natuurlijke verwondering van kinderen over de natuur is duidelijk. Het is de kunst om die verwondering te zien en om te zetten in betrokkenheid bij onze kwetsbare leefomgeving.”

Workshop 2: Tiny Forest ontdekken en beleven met kinderen. Door Eveline van Oudbroekhuizen en Vivian van Deel, IVN Natuureducatie.

Alle Tiny Forests krijgen Tiny Forest Rangers. Dit zijn de kinderboswachters. Een Tiny Forest Ranger kent zijn of haar bos door en door, zorgt voor het bos en vertelt erover aan anderen. 

In deze workshop laten we je ervaren hoe het is om zelf Tiny Forest Ranger te zijn. Je maakt kennis met het IVN Tiny Forest lespakket en de materialen in de lesbox. Ontdek hoe een insectenzuiger of een boomhoogtemeter werken, wat je in verschillende seizoenen kunt doen en hoe je kinderen het bos met al hun zintuigen laat beleven. 

Eveline van Oudbroekhuizen en Vivian van Deel conferentie kind en natuurEveline van Oudbroekhuizen is projectleider educatie bij IVN Het Groene Wiel. Zij organiseert natuur- en milieueducatie voor scholen in de regio Ede-Wageningen. Eveline: ‘Ik laat kinderen zo veel mogelijk zelf ervaren en hun eigen mening vormen rond natuur en duurzaamheid. Onderzoek de natuur, kweek je eigen groente, speel op een groen schoolplein en bedenk samen wat je kunt doen voor bijvoorbeeld een schonere buurt’. Eveline geeft workshops en ontwikkelt educatie rond Tiny Forest, schooltuinieren, groene schoolpleinen, afval, zwerfafval en klimaat.

Vivian van Deel werkt sinds 2015 als junior projectleider bij IVN natuureducatie. Zij is voornamelijk werkzaam in de provincie Utrecht op projecten rondom Kind & Natuur. Maar ook op landelijk niveau draagt zij bij aan de Kind & natuur-missie van IVN: een (be)leefwereld waar contact tussen kind en natuur vanzelfsprekend is. Met de Nationale Buitenlesdag, een YouTube natuurlespakket en natuurlijk Tiny Forest. Ook in haar vrije tijd gaat Vivian graag met kinderen op pad in de natuur, waaronder met de Buitenbanjers van IVN Woerden.

Workshop 3: Struikgewas als duurzame en uitdagende speel- en leeromgeving. Door Sigrun Lobst, Aardrijk. 

Vaak denken we bij het thema spelen aan toestellen, ook als het over natuurlijk spelen gaat. Hoewel speeltoestellen leuk zijn, zijn ze overbodig. En bovendien duur, onderhoudsgevoelig en al snel saai. Maar waarmee spelen kinderen dan wel, als er geen toestellen zijn? Bosjes, struikgewas, bosschages of 'tiny woods' zijn speelomgevingen, die alles te bieden hebben wat een spelend kind nodig heeft: een eigen beschutte ruimte, een plek dat het gevoel van vrijheid geeft en overvloed aan speelgoed als takjes en bloemen en maatjes zoals wormen, kevers en vogels. Maar zijn alle bosjes hiervoor even geschikt? Welke eisen stellen wij grote mensen tegenwoordig aan voldoende veilige bosjes? En welke eisen stellen spelende kinderen?

Na een korte inleiding met een aantal inspirerende voorbeelden van toestelvrije speelplekken, neemt Sigrun Lobst je mee naar het struikgewas. En ga je samen werken aan argumenten voor het toepassen van speelbosjes, soorten-lijsten voor goede speelbosjes en ideeën voor het verrijken van bosjesachtige speelomgevingen.

Sigrun Lobst ontwerpt al bijna 20 jaarSigrun Lobst conferentie kind & natuur speelnatuur in alle maten en vormen. Haar specialisatie zijn soortenrijke levendige speel- en leerlandschappen. Haar ideaalbeeld is het (zoveel mogelijk) natuurlijke zelfregulerende buitenspel van kinderen zonder regels en speeltoestellen, overal waar kinderen kunnen komen.
Sigrun heeft een achtergrond als bloemist, tuinder, hovenier en landschapsarchitect. Daarnaast werkte zij als coördinator van natuurspeeltuin de Speeldernis in Rotterdam en Speelnatuur Tiengemeten bij Stichting Natuurmonumenten.
Sigrun is sinds de oprichting van Stichting Springzaad bestuurslid en betrokken bij verschillende landelijke werkgroepen rondom risicovol spelen, speelwater, vergroening van schoolpleinen.

Workshop 4: Het Eetbare Plein: eetbare natuur in de speelomgeving. Door Rick van Cleef, IVN Natuureducatie. 

Hoe groeit soep? En hoe kweek je thee? Op een eetbaar plein leer je planten, oogsten en koken. Op een paar vierkante meter kweek je je eigen soep, salade, smoothies en kruidenthee.
Tijdens de workshop gaan we in op het belang van (eetbare) natuur in de speelomgeving van kinderen. We kijken naar de verschillende methodes om hier vorm aan te geven en gaan in op het concept Eetbaar Schoolplein.
Na deze inleiding gaan we buiten aan de slag om zelf een stukje eetbare natuur aan te leggen. Tot slot bespreken we de mogelijkheden om een eetbaar plein in te passen in het bestaande onderwijs- of activiteitenprogramma.

Rick van CleefRick van Cleef is sinds 2018 werkzaam voor IVN natuureducatie. Voordat hij bij IVN natuureducatie aan de slag ging werkte hij als zelfstandig hovenier. Tijdens zijn studie Bos- & Natuurbeheer deed Rick onderzoek naar de natuurbetrokkenheid van kinderen. Dit onderzoek werd genomineerd voor de Toekomstboomprijs, een prijs voor de beste scriptie binnen het vakgebied bosecologie en bosbeheer uit Nederland en Vlaanderen. 
De praktische ervaring die hij opdeed in de 10 jaar dat hij als zelfstandig hovenier werkte neemt hij mee in zin werk voor IVN natuureducatie 
In zijn vrije tijd geniet Rick van zijn tuin, doet hij vrijwilligerswerk in de ouderenzorg en zit hij regelmatig op de racefiets. 

Workshop 5: Het Binnenbos: groen in de klas. Door Maarten Bruns, IVN Natuureducatie. 

Mens en natuur dichter bij elkaar brengen, daarbij denk je natuurlijk aan buiten. Logisch. Buiten beleven en leren is niet alleen effectief maar levert ook veel op. Maar natuurbeleving kan ook binnen! Zodat je nog meer en voortdurend de voordelen van natuur ervaart! Met het IVN BinnenBos helpt IVN scholen en kinderopvang. Daarbij veranderen we lokalen en andere groepsruimtes in ware jungles.  
Tijdens de workshop gaan we in op de belangrijkste vragen: wat zijn de effecten van natuur in de klas op het leren en spelen van kinderen? Wat doet groen met het klimaat in de klas? Hoe betrek je leerkrachten en ouders? En natuurlijk: hoe kan ik zelf aan de slag? 
Na de inleiding gaan we actief aan de slag met concrete cases waarbij we elkaars kennis en ervaring benutten.

Maarten BrunsMaarten Bruns is productontwikkelaar bij IVN Natuureducatie. Hij stond aan de wieg van Tiny Forest en BinnenBossen. In 2016 won hij als initiatiefnemer van Tiny Forest Cremertuin zelfs de Nationale Natuurprijs. Hij is bovendien Product Marktmanager van het thema Natuur in de Buurt. ‘Ik probeer in mijn projecten te laten zien dat de drempel om iets met natuur te doen helemaal niet zo hoog hoeft te zijn. Sterker nog: dat je er veel plezier aan kan beleven!’ aldus Maarten. 

Workshop 6: Wat kan en mag er in het bos? Veiligheid en exploratie bij 0-4 jarigen. Door Hester Walda, Donkergroen.

Kinderen spelen van nature graag met uiteenlopende materialen. Het bos vormt daarbij een rijke omgeving. In hun spel leren ook de jongste kinderen  met hun grenzen omgaan. Ook ontdekken ze met soms letterlijk vallen en opstaan de risico’s herkennen die ze tegen kunnen komen. 
Hoe kunnen de medewerkers ervoor zorgen dat de kinderen de ruimte krijgen binnen aanvaardbare grenzen? Een mooi voorbeeld hiervan is het spelen met water. Wat laat je wel toe en wat niet? En wie bepalen de grenzen? Dit zijn lastige dilemma’s waar je als medewerker dagelijks mee te maken kunt krijgen. In deze workshop wordt een leidraad gegeven waarmee kinderen de ruimte krijgen om hun eigen grenzen op te zoeken. 

Hester Walda conferentie kind en natuurHester Walda is opgegroeid tussen de weilanden en de terpen. Ze heeft slootje gesprongen, kletspoten gehaald, geschaatst, hutten gebouwd en is op ontdekking en avontuur geweest. Regelmatig thuis gekomen met schrammen en blauwe plekken en onder de modder, maar wel lekker gespeeld. Niet zo vreemd dus dat ze de tuinbouwschool is gaan doen. En daarna op Larenstein tuin- en landschapsinrichting heeft gestudeerd. Bijna 20 jaar is Hester nu bij Donkergroen aan de slag als ontwerper van natuurlijk buitenspeelruimtes. Daarbij  is participatie met de kinderen een belangrijk onderdeel. Haar kennis vanuit een opleiding kinderpsychologie gebruikt ze direct in haar praktijk. Daarnaast bij Marianne de Valck trainingen op het gebied van pedagogiek gevolgd. 

Workshop 7: Peuters in hun habitat: waar en hoe doe je dat! Door Matthijs de Gruijter, Struin.

Struin is een inspiratie voor de Groene kinderopvang. In 2007 startte Struin als eerste in Nederland kinderopvang naar voorbeeld van de Scandinavische natuur pedagogiek. Struin heeft inmiddels ook twee peutergroepen, waar ook het motto geldt “de natuur in bij weer of geen weer”. Kees Both, de nestor van de Nederlandse Groene Pedagogiek, stelde reeds dat Struin ver uit de "groenste" kinderopvang van ons land is.
In deze workshop krijg je een indruk van de onderbouwing van de pedagogische visie van Struin. Struin combineert bestaande wetenschappelijke inzichten met een geheel eigen invulling. Daarin speelt het oorspronkelijke landschap een bijzondere rol. Vervolgens komt de uitwerking in de praktijk aan bod en ga je met de workshopleiders en andere deelnemers in gesprek. Doe mee en ontdek dat je met een heldere pedagogische visie heel gericht het spelen in de natuur kunt stimuleren. 

Matthijs de Gruijter conferentie kind & natuurMatthijs de Gruijter begon zijn natuur-pedagogische loopbaan bij de Nederlandse Jeugdbond voor Natuurstudie (NJN). Tijdens zijn scriptie over natuuractiviteiten voor kinderen, raakte hij geboeid door natuurspeelbossen. Toen hij het natuurspeelbos vereenvoudigde tot speelnatuur kreeg hij de gemeente Rotterdam zo ver de Speeldernis aan te leggen. Waarmee een trend ontstond die in heel Nederland navolging vond. Met zijn bedrijf Struin B.V. is hij thans een bekende pionier in zijn vakgebied. In Struin tracht Matthijs met natuurpedagogiek de natuurlijke ontwikkeling van kinderen extra te stimuleren en tegelijk de kinderen liefde voor natuur mee te geven.

Workshop 8: Door de didactiek het bos leren zien. Door Erwin Groenenberg, Thomas More Hogeschool.

Hoe kun je leren over het bos? Door in het bos te zijn, want dat is de rijke leeromgeving waarin en waarvan je leert. Hoe je van deze omgeving op een didactisch effectieve wijze leert ervaren we dus in het bos zelf. Aan de hand van verschillende voorbeelden komen de onderdelen van een didactiek die je kunt gebruiken in een rijke leeromgeving aan bod. Doe mee en ontdek de mogelijkheden. 

Erwin groenenbergErwin Groenenberg is docent natuuronderwijs, projectleider wetenschap en technologie en learning outside the classroom op de pabo van Thomas More Hogeschool. Hij is initiatiefnemer en (mede)ontwikkelaar van de post-HBO opleiding (en minor) Onderwijs in Omgeving voor wereldwijze kinderen en verzorgt nascholing aan schoolteams.
Na zijn opleiding biologie met als specialisatie NME en landschapsecologie heeft Erwin zijn eerstegraads bevoegdheid gehaald. Hij heeft een aantal jaren biologie gegeven in het voortgezet onderwijs, is enkele jaren assistent coördinator van het MEC in Eindhoven geweest. Daar ontwikkelde hij verschillende tentoonstellingen en educatieve programma’s. Aansluitend was hij projectleider/adjunct directeur van Buro Kloeg waar hij vele educatieve producten heeft ontwikkeld, van luchtbus tot strandpaspoort. Voordat hij op de pabo terecht kwam was Erwin projectleider bij Veldwerk Nederland en eindredacteur van het tijdschrift Natuur aan de Basis. Hij schreef onder andere mee aan de boekjes ‘De klas buiten, Veldwerk in het basisonderwijs’ en ‘Filosoferen voor NME’.