Plenaire Programma

Dag 1: Omgetoverd tot een groene professional – de pedagogische waarde van natuur ontdekken, begrijpen en gebruiken

Door: Dieuwke Hovinga en Janke van Dijk (Hogeschool Leiden)

‘Omgetoverd worden tot een semi-buiten juf’, dat was de leerwens van een leerkracht die deelnam aan een teamontwikkelingstraject om het groene schoolplein meer te gebruiken als een speelleeromgeving. Haar verhaal begint met een verkenning van het groen op het plein, het ontdekken van de speelleermogelijkheden en het leren herkennen van de pedagogische waarde van de natuur voor haar werk met de kinderen.

De pedagogische waarde van natuur - wat is dat eigenlijk en hoe herken je het?

Met het verhaal van deze leerkracht zijn natuurlijk niet alle verhalen verteld. Met verschillende voorbeelden laten we zien dat pedagogische doelen en visies het antwoord meebepalen.  Zo kun je kijken vanuit het kind en hoe natuur van betekenis kan zijn om ‘gewoon’ kind te zijn. Je zou ook kunnen kijken vanuit groter groeien en hoe natuur een rol kan spelen in leren en ontwikkelen. Of nog anders, je kijkt vanuit kwaliteitszorg en hoe natuur een bijdrage kan leveren aan de kwaliteit van onderwijs en (dag)opvang.

De ‘leer’kracht van groene schoolpleinen

Wat voor impact heeft het vergroenen van een buitenruimte op het (speel)gedrag van kinderen? Welke invloed hebben deze ervaringen op hun cognitief, sociaal en emotioneel welzijn? Na de pedagogische waarde van natuur te hebben verkend, gaan we verder met meer verhalen uit de praktijk. We laten ons inspireren door de resultaten uit het onderzoeksproject ‘De ‘leer’kracht van groene schoolpleinen’.

In dit project is enerzijds de meerwaarde van een groene schoolomgeving voor het (speel)gedrag en cognitief, sociaal en emotioneel welzijn van kinderen in kaart gebracht. Anderzijds is er samen met leerkrachten onderzocht hoe een schoolteam de groene buitenruimte kan gebruiken als een speelleeromgeving. We delen de bevindingen en de ontdekkingsreis van beroepskrachten naar het inzetten van de groene buitenruimte ten behoeve van het welzijn en de ontwikkeling van kinderen. We laten zien wat hen inspireerde, waar het vastliep, waartoe ze werden uitgedaagd, en wat de motivatie en energie gaf om door te zetten.

Tot slot staan we nog wat langer stil bij de vraag wat leerkrachten en pedagogisch medewerkers nodig hebben, en ook wellicht bij wat jij nodig hebt, om de groene buitenruimte te gebruiken als een speelleeromgeving.

Op reis!

Na deze onderdompeling in het thema zijn we startklaar om op reis te gaan. De verhalen hebben een horizon gegeven aan deze tweedaagse reis en nodigen uit zelf op pad te gaan. We nodigen je uit om tijdens jouw reis te onderzoeken, ervaren en ontdekken wat de pedagogische waarde van natuur is voor je praktijk en hoe je hiermee aan de slag kunt.

Spreker Dag 1

Dieuwke HovingaDieuwke Hovinga is pedagoge en leerkracht. Sinds 2011 lector voor het lectoraat Natuur & Ontwikkeling Kind van de Hogeschool Leiden en de Thomas More Hogeschool. Met onderzoek, onderwijs en professionaliseringsactiviteiten in onderwijs, kinderopvang en zorg laat zij zien dat de fysieke omgeving een pedagogische ruimte is; een ruimte waarin het voor kinderen al dan niet goed vertoeven is en waar leren en ontwikkelen wordt gestimuleerd of wellicht afgeremd. Vanuit dit perspectief is de inrichting van de fysieke omgeving een pedagogische verantwoordelijkheid die een plek verdient in het pedagogisch handelen van professionals.

Spreker Dag 1

Janke van DijkJanke van Dijk is omgevingspsycholoog en promoveert op het onderzoek naar ‘De ‘leer’kracht van groene schoolpleinen.’ Janke is verbonden aan het lectoraat Natuur en Ontwikkeling Kind van de Hogeschool Leiden & Thomas More Hogeschool. In haar werk wordt Janke gedreven door de ambitie om wetenschappelijke kennis over het belang van natuur voor de ontwikkeling van kinderen te vertalen naar de praktijk. Door nauw samen te werken met onderzoekers, professionals en pabo-studenten hoopt ze toepassingen te stimuleren die kinderen de kans bieden om te profiteren van de positieve invloed van de natuur.

Dag 2: Hoofd, schouders, knie en TAAL - de betekenis van natuurervaringen voor de taal- en denkontwikkeling van kinderen

Door: Jannette Prins (Thomas More Hogeschool, Hogeschool Leiden)

Zit taal op dezelfde manier vast aan je lichaam als je hoofd, schouders en knieën? Dat lijkt een vreemde vraag. In deze lezing ontdekken we hoe ervaringen die je opdoet met je lijf de basis vormen voor het leren van taal. Zonder ervaringen waarin het lichaam met al zijn gevoelens centraal staat, kom je niet tot taal. Maar hoe werkt dat dan, wat is hierin het belang van een groene speelleeromgeving en wat kunnen we met dat idee in ons werk met kinderen? 

We verkennen hoe de fysieke omgeving waarin kinderen spelen en ontdekken, bepalend is voor wat ze willen begrijpen en hoe dat verband houdt met het leren van taal. Zo kunnen we gaan zien hoe de interactie tussen het lichaam en de omgeving steeds voor nieuwe (leer-) ervaringen zorgt; ervaringen met je lichaam die de basis vormen voor de taalontwikkeling.  Op die manier leer je dat  taal onlosmakelijk verbonden is met het lichaam. Het zit er net zo aan vast als hoofd, schouders, knie en teen!

Spreker Dag 2

Jannette PrinsJannette Prins is docent-onderzoeker bij de Thomas More Hogeschool in Rotterdam en de Hogeschool Leiden. Op dit moment is zij bezig met haar promotieonderzoek ‘Hoofd, schouder, knie en TAAL’. In dit praktijkgerichte onderzoek wordt gekeken of het voor de taalvaardigheid van kinderen uitmaakt of kinderen de gelegenheid krijgen om veel te spelen in een natuurrijke omgeving. Jannette is opgeleid als taalkundige en als leerkracht. In haar werk als docent-onderzoeker wil is ze  taalkundige kennis  over de taalontwikkeling van kinderen inzetten voor goed taalonderwijs.

De programmagids

Marc VeekampMarc Veekamp zal deze tweedaagse optreden als programmagids en gastheer. Marc is sinds 2016 senior projectleider in IVN regio Noordwest en landelijk projectleider kinderopvang, Marc is initiatiefnemer van tal van vernieuwende projecten en ideeën t.a.v. natuur in de kinderopvang. Samen met partnerorganisaties stond hij aan de wieg van de conferentie Kind van Nature. Met ingang van 2017 gaat de conferentie verder onder de naam Kind & Natuur. Marc is daarnaast lid van het wereldwijde Nature Action Collaborative for Children. Vanuit dit netwerk heeft hij in 2013 ModderDag naar Nederland gehaald. In 2014 publiceerde hij samen met Bowine Wijffels het boek ‘Van Slakkenhotel tot natuurBSO – ruim baan voor Groene kinderopvang’. Dit boek is in korte tijd uitgegroeid tot het standaardwerk rond natuur in de kinderopvang.   Marc heeft  na zijn studie landschapsarchitectuur in Wageningen als ontwerper gewerkt. Later heeft hij de Pabo gedaan en een aantal jaren als leerkracht op een basisschool gewerkt. Voordat hij in 2002 bij Veldwerk Nederland startte werkte hij bij een NME centrum. Daarnaast is hij een paar keer per jaar actief als reisleider voor SNP, avontuurlijke reizen in zomer en winter. 
www.ivn.nl
www.worldforumfoundation.org/nature