Buitenlesdag
Kind & Natuur
vrijdag07apr2017

Louis Tavechio: Buitenles doet jongens goed

Aan het eind van de basisschoolperiode lopen jongens in hun taalontwikkeling ongeveer een jaar achter op meisjes. Vaker naar buiten zal jongens op basisscholen goed doen, denkt emeritus-hoogleraar Louis Tavecchio. Meer buitenlessen en regelmatig naar buiten om energie kwijt te raken. Daardoor leren jongens beter, terwijl meisjes er niet op achteruit gaan.

“Ik ben wel eens voor ‘neuro-seksist’ uitgemaakt”, vertelt Tavecchio lachend. “Terwijl ik helemaal niet zeg dat mannen- en vrouwenhersenen totaal verschillend zijn. Het ligt veel genuanceerder. Maar we weten inmiddels uit wetenschappelijk onderzoek dat er verschillen zijn, en die verschillen moet je wel kennen.” Er komt steeds meer aandacht voor het verschil tussen jongens en meisjes in het basisonderwijs. Vrouwelijke leerkrachten vragen Tavecchio regelmatig om advies, over hoe ze het beste met de jongens in de klas kunnen omgaan.

 “Meiden kunnen zich beter concentreren, langer focussen. Ze vinden het belangrijk om aardig gevonden te worden en passen zich snel aan aan hun omgeving. Jongens zijn eerder verveeld, zoeken spanning, risico en avontuur. Ze zijn energiek en onderzoekend ingesteld. Niet álle jongens natuurlijk, we hebben het over gemiddelden.” Tavecchio stelt dat het Nederlandse onderwijs ‘gefeminiseerd’ is. Er werken steeds meer vrouwen – 90% van de leerkrachten is vrouw – en de didactische aanpak is vervrouwelijkt. Er is veel aandacht voor taal, en dat ligt meisjes beter. Drie van de vijf onderdelen van de citotoets gaan bijvoorbeeld over taal.

Investeren in de leerbehoeften van jongens

De belangrijkste vraag is volgens Tavecchio in hoeverre we bereid zijn om te investeren in de leerbehoeften van jongens, zónder dat dit ten koste gaat van de prestaties van meisjes. “Meiden zullen er geen bezwaar tegen hebben als het onderwijs wat spannender wordt, maar het is voor hen minder nodig. Ze kunnen zich beter aanpassen aan wat in een bepaalde omgeving van hen gevraagd wordt. Jongens hoor je vaak zeggen: ‘Het boeit me niet’ of ‘Saaaaai’. De vraag is: hoe veel wil je ervoor doen om de lessen boeiend te maken voor jongens?”

Buitenlessen, de les vaker onderbreken, lessen combineren met bewegen. Dat zijn elementen die kunnen helpen. “In Australië gebeurt dat al. Daar wordt het reguliere lesplan vaker onderbroken en gaan de leerlingen even naar buiten. Dat heeft geen negatief effect op de meisjes, maar jongens gaan er wel op vooruit. Tijdens zo’n korte onderbreking gaan de meiden in een groepje kletsen op het plein, de jongens stuiven de school uit. Zij moeten echt hun energie kwijt.”

Leren = spelen

Wat buitenlessen met jongens kan doen, is ook prachtig terug te zien in de BBC-serie Gareth Malone’s Extraordinary School for Boys. Op Pear Tree Mead Primary School in Essex (Groot-Britannië) blijven de jongens vanaf hun zevende flink achter in spreken, lezen en schrijven. Malone gaat aan de slag met 49 jongens van de twee hoogste klassen. Hij zet in op drie elementen: leren als spelen laten voelen, het gevoel van spanning en risico inbrengen en meer competitie. Ook combineert hij veel lessen met bewegen. Het zelfstandig lezen gebeurt buiten, en jongens mogen tijdens het lezen rondlopen. De zwakkere lezers volgen een spannende puzzeltocht, waardoor ze plezier krijgen in het lezen. Het gebied rond de school wordt als verlengde van het klaslokaal gebruikt.

Tavecchio: “Dit is een prachtig voorbeeld van hoe het zou kunnen zijn. Jongens op een andere manier benaderen heeft echt effect. Maar ik ben geen voorstander van gescheiden klassen. En: dit is helaas geen realistisch scenario, het is niet haalbaar om alle kinderen zo’n schooltijd te bieden. Het belang is duidelijk, maar het natuurlijk ook om de implementeerbaarheid. We kunnen het huidige systeem niet op z’n kop zetten. We moeten op zoek naar interventies die we in ons huidige onderwijssysteem kunnen verankeren. Buitenles is daar een prachtig voorbeeld van.”

Over Louis Tavecchio

Louis Tavecchio is emeritus-hoogleraar pedagogiek aan de Universiteit van Amsterdam. Hij publiceerde meer dan honderd artikelen op het gebied van gezinsopvoeding, kinderopvang en hulpverlening. Ook houdt hij zich al vele jaren bezig met opvoeding en ontwikkeling van jongens in de kinderopvang en het primair onderwijs.

Inspiratie nodig om buiten te spelen? Bestel het boek Alle kinderen naar buiten! Nu van 29,95 voor 24,95 in de IVN webwinkel

Alle kinderen naar buiten