Buitenlesdag
Kind & Natuur
dinsdag26sep2017

‘In het onderwijs moet je de wereld om je heen centraal stellen’

Vier vragen aan Mathijs ter Bork, projectleider onderwijs bij IVN.

Naast het ontwikkelen van educatieve projecten en programma’s, geeft Mathijs les aan leerkrachten over natuur en duurzaamheidsthema’s. Daarvoor was hij ruim tien jaar groepsleerkracht in het basisonderwijs. In 2010 werd hij in Nederland verkozen tot Leraar van het Jaar in het primair onderwijs. Mathijs ter Bork

Om maar meteen met de deur in huis te vallen, hoe denk jij over ons onderwijssysteem?

‘Toen ik in 2010 werd verkozen tot Leraar van het Jaar, kreeg ik een ambassadeursrol. Er werd steeds meer om mijn mening gevraagd. In diezelfde periode deed de toenmalige minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap de oproep aan het onderwijs om vooral te focussen op rekenen en taal. Persoonlijk vind ik dat rekenen en taal belangrijke vaardigheden zijn om je in de wereld te kunnen redden, maar dat de focus juist op het oriënteren op de wereld om je heen moet liggen. Van daaruit leer je de leerlingen dan onder andere rekenen en taal. Op die manier leren ze meteen hoe ze bepaalde vaardigheden kunnen toepassen in de praktijk en beklijft het beter. Natuurlijk hoort daar dan vervolgens ook het automatiseren van bijvoorbeeld de tafels bij, maar het uitgangspunt is anders.

Door de focus te verschuiven van rekenen en taal naar wereldoriëntatie, leer je de toekomstige generaties niet alleen alle vaardigheden die ze in die wereld nodig hebben, maar draag je meteen bij aan een duurzame toekomst. In mijn huidige functie als projectleider onderwijs bij IVN laat ik leerkrachten zien hoe je wereldoriëntatie in vrijwel ieder vak kunt integreren. Zo merken leerkrachten zelf waarom het zo belangrijk, leuk en interessant is om vanuit een breder perspectief te leren.

Wat houdt dat in, projectleider onderwijs bij IVN?

‘Ik werk in het noorden van het land, waar IVN een groot netwerk van scholen heeft. Ons onderwijsteam begeleidt daar zo’n 400 basisscholen, en zelf neem ik de begeleiding van 130 scholen in Drenthe voor mijn rekening. We geven trainingen over natuur- en duurzaamheidsthema’s aan leerkrachten. Zo vergroten we hun kennis, maar vooral hun enthousiasme. We hebben veel projecten waar leerkrachten zelf of met onze hulp mee aan de slag kunnen. Over bodem of bomen bijvoorbeeld, maar ook over energie en klimaatverandering.

Klimaatverandering is best een lastig onderwerp, vrij abstract. Om de gevolgen daarvan concreet te maken hebben we onder andere een bak van één vierkante meter, op ware hoogte van Nederland, die je kunt vullen met water. Eerst mogen de leerlingen één emmertje water in de bak gooien, dat is de huidige situatie. Maar wat als de zeespiegel stijgt? Eén graad warmer is een emmertje erbij. Dan zien ze dat een groot deel van Nederland onder water komt te staan. Vervolgens gaat het water eruit en doen we het nog een keer, maar mogen ze eerst dijken maken van klei, om de kust te beschermen.’

Wat vind je van buitenlessen?

‘Ik ben groot voorstander van buitenlessen. Je merkt dat kinderen het fijn vinden. De ruimte die een buitenles biedt is goed voor het ontwikkelen van hun creativiteit. Zelf experimenteren en zelf ontdekken, niet gedwongen naar het bord kijken. Buitenlessen bieden meer kansen voor zelfontplooiing. Daarnaast geloof ik ook erg in het combineren van bewegen en leren. Leren doe je niet op één manier, je moet het op verschillende manieren aanbieden. De één leert een tafel beter door ‘m op te dreunen, de ander onthoudt ‘m door de tafel te hinkelen. Kinderen vinden het leuk om in een spelvorm te leren, en daar leent de buitenruimte zich goed voor.’

Hoe ziet het onderwijs er idealiter over vijf jaar uit?

‘Ik hoop dat over vijf jaar rekenen en taal een vaardigheid is geworden om je te redden in de wereld. Dan is de wereld dus het uitgangspunt van het onderwijs.’