Zutphen
Insecten
vrijdag09feb2018

Wantsen op de Gorsselse Heide

Tekst en foto: Frens Westenbrink

Op de Gorsselse Heide kun je een grote verscheidenheid aan planten en dieren tegenkomen, waarneming.nlvermeldt ruim duizend soorten. De meeste betreffen planten (344) paddenstoelen (199) en vogels (133). Het gebied is ook rijk aan vlinders (28 soorten) en, niet te vergeten, libellen (38). Dan resteren er nog 331 soorten aan bijen, wespen, vliegen, sprinkhanen, mossen en ….. wantsen. Die laatste groep is waarschijnlijk wat minder bekend onder de gemiddelde bezoeker van de Gorsselse Heide. Onbekend maakt vaak onbemind, maar dat is in dit geval niet terecht, de want is een bijzonder beestje met vaak opvallend mooie tekening en kleur.  Lees verder

Wantsen (orde Heteroptera) zijn insecten die geen bek maar een steek- en zuigsnuit hebben waar ze mee steken en voedsel uit planten of prooien zuigen. Ze variëren in grootte van 2 tot 25 millimeter. De meesten hebben vleugels maar er zijn ook vleugelloze soorten. Wereldwijd zijn 50.000 soorten beschreven waarvan er in Nederland 650 zijn gezien.
Een deel leeft van insecten, een deel van fruit of planten en er zijn er aaseters. Sommige soorten zijn omnivoor, die leven van plantensap en van insectenbloed. Er zijn wantsensoorten in water en op land. Schaatsenrijders en beeklopers zijn in staat zijn over water te lopen. Veel plantenwantsen hebben een waardplant, zoals de Dennenschildwants, Jeneverbeswants en Weegbreeschildwants.
Wantsen leggen eitjes die zich via vier of vijf vervellingen ontwikkelen tot volwassen wantsen. Adulten voeren verkenningsvluchten uit om geschikte plekken te zoeken om voort te leven.
Wantsen kunnen zich goed verweren, waterwantsen door venijnig te steken, landwantsen door een stinkend gif af te scheiden. Wat dat laatste betreft is de groene schildwants of stinkwants berucht, het gif van de kaneelwants heeft een minder afstotende geur.
Roofwantsensoorten worden in de biologische land- en tuinbouw ingezet ter bestrijding van schadelijke insecten.

Op de Gorsselse Hei zijn 28 soorten waargenomen, een bescheiden aantal ten opzichte van het landelijk totaal. De meeste landwantsen vind je rondom de zuidelijke schietbult/Corduliagracht en rondom de akkertjes. In de vennetjes vind je de watersoorten zoals het Zwart bootsmannetje, Notonecta obliqua, waarnaar het Obliquaven (de oude tankgracht in het noordelijk deel) is vernoemd.

De meest zeldzame wants op de Gorsselse Heide is de 1 cm grote Zuidelijke schildwants die door de klimaatverandering vanuit Zuid-Europa naar hier is gemigreerd. Een bijzonder geval is de Bladpootrandwants (2 cm), een exoot die uit Noord-Amerika stamt en sinds 2007 in Nederland wordt gezien. Naast de plantenwantsen zijn er ook roofwantsen, zoals de fraai gekleurde Geringde roofwants die ik op de oever voor de Corduliagracht (bij de zuidelijke schietbult) zag. En dan is er natuurlijk nog de Rode halsbandwants, wat een kleurenpracht!

Zie verder www.waarneming.nl voor de uitgebreide collectie.

Grote foto: Rode halsbandwants, gezien bij de schietbult in het zuidelijk deel. 

zut-zwart bootsmannetjeFoto 1: Zwart bootsmannetje, Notonecta obliqua, gevonden in het Obliquaven.
 

 

 

Foto 2: Zuidelijke schildwants (nimf), zat aan dezut-zuidelijke schildwants rand van de akkertjes en achter de zuidelijke schietbult.

 

 

zut-geringde roofwants

 

 

 

 

Foto 3: Geringde roofwants, jaagt o.a. op bijen. Zat op de oever van de Corduliagracht (bij de schietbaan).