Excursie: De Bodem In 22 mei 2016

(Door: Elvira Koolstra, deelnemer en IVN-gids in opleiding)

“Bent u niet bang voor modder en vieze handen? Kom dan zelf grondboren in het Prielenbos, op zondag 22 mei. We gaan samen de bodemopbouw bekijken, het verschil zien en ruiken tussen veen en klei en we gaan miljoenen jaren terug in de tijd. Zo wordt het Prielenbos eens heel anders belicht en komen we meer te weten over het ontstaan van dit gebied.”
Zo is de aankondiging van deze excursie op internet, en er is geen woord van gelogen. Ja, je krijgt als je meedoet vieze handen, de modder kan ook best wel een beetje stinken, maar wat een boeiende inkijk in de grond waar we als Zoetermeerders elke dag op rondlopen.

Op de Orchideeënweide in het Prielengebied op de Noord-Aa zijn we met grondboren en gutsen een paar meter de grond in gedoken en hebben het zogenaamde grondprofiel “boven gehaald”.

Op oude zeeklei is in de Middeleeuwen in de Zoetermeerse regio een laag veen ontstaan; veel plantenresten die zijn vergaan, in elkaar gedrukt en bij gebrek aan zuurstof verworden tot veen. Ook wel bekend als turf, van het steken….en dat is veel gedaan in de Gouden Eeuw waardoor Zoetermeer meters onder de zeespiegel ligt. Hier zijn meters grond weggestoken, gedroogd en in omliggende steden als Leiden, Delft en Gouda in de ovens verdwenen voor de bereiding van bier en het maken van o.a. textiel en pijpen.

Uniek in het Prielenbos is dat met het uitgraven van de grote Aa-plas om aan zand te komen voor de wegen- en huizenbouw, hier een dikke laag klei is gedumpt. Daar is inmiddels een laagje aarde en plantenresten op ontstaan en na een half metertje stuit je op die kleilaag. Daar moet je dus eerst doorheen om dan ineens een dun laagje veen te vinden dat destijds níet is afgegraven omdat het te zanderig was om goed te branden. Een restant dus van grond die eeuwen geleden grotendeels onder onze voeten vandaan is gehaald.

De heel oude kleilaag waar we in Zoetermeer het meeste op leven, het niet afgegraven veen en de nieuwe gestorte klei uit de jaren zeventig zitten dan in de guts netjes op een rij; de klei is grijs en vettig, het laagje veen ertussen herkenbaar als losser en zwarter.Die grond is niet miljoenen jaren oud zoals in de aankondiging stond.

Excursieleider Arjen Wardenier heeft daar heel bijzondere spullen voor in de kruiwagen waardoor je kunt zien hoe plantenresten in miljoenen jaren waarin ze onder de juiste zuurstofarme omstandigheden samengeperst worden, ontwikkelen van veen naar bruinkool naar steenkool naar grafiet (van de potloden), naar uiteindelijk soms diamant…..allemaal planten dus!

 

 

 

 

  •  Juiste materiaal moet je wel bij je hebben.
  • Turf waar je nog planten in ziet in voelt.
  • Miljoenen jaren oud en planten soms nog herkenbaar.
  •