4. Kruidentuin tegen walmuur

Deze elementen met  een cultuurhistorisch karakter bevinden zich tussen de min of meer natuurlijke begroeiing in de Heemtuin, maar toch horen deze elementen hier thuis. Al in de Middeleeuwen werden kruidentuinen Heemtuin kruidentuinaangelegd, vooral bij kloosters en gasthuizen. Kenmerken zijn het strakke padenpatroon en de haagjes om de plantvakken. Met een knipoog naar de bijen die een vaste bezoeker zijn van de geurende kruiden, hebben we bij de inrichting gekozen voor de vorm van een honingraat, een zuivere zeshoek in het midden ingeplant met een geurende botanische roos, met vanuit de hoekpunten de paden naar de randen van de Kruidentuin. heemtuin kruidentuinIn het voorjaar van 2019 is deze structuur weer helemaal opnieuw gestraat. De waardevolle oude klinkers zijn, 11 klinkers breed, tussen moderne banden gelegd op een geheel nieuw zandbed. Het onderhoud van de paden zal nu minder tijd in beslag nemen. 

Na het planten van de “Lonicera nitidaheemtuin haagjes 'Maigrun' –struikkamperfoelie” zal het wel enige tijd duren voor de kenmerkende strakke haagjes van een kruidentuin een feit zijn, maar het werk dat we in 2018 hadden met het bestrijden van de rups van de buxusmot, wilden we niet nogmaals.

Gelijktijdig zijn in de revitalisering de indeling van de plantvakken gewijzigd. In twee vakken staan kruiden die we gebruiken voor het kleuren van wol, voor het met geur bestrijden van muggen bijvoorbeeld, of om een lekkere geur in het beddengoed te brengen. Daarna komen twee vakken waar keukenkruiden staan: kruiden voor in salades, voor in stoofschotels en om thee te trekken. In een kruidenspiraal laten we ieder kruid op een perfecte plek groeien (meer of minder vochtig/ meer of minder zon). Tot slot staan er in twee vakken kruiden die we kunnen gebruiken voor onze gezondheid. In het midden dus, in de honingraat, staat een botanische roos, tijdens de bloei een echte geurverspreider, voedselleverancier voor insecten en na de bloei, met bottels interessant voor vogels.

heemtuin kruidentuin
Oude muren, gebouwd van zachte baksteen, kalk, zand en leem bieden een milieu waarop interessante begroeiingen kunnen voorkomen. In onze historische omgeving wordt al sinds vele eeuwen gebouwd. Enkele restanten van oude bebouwingen zijn gelukkig nog bewaard gebleven. Het Wijkse kasteel en de oude stadswalmuur zijn hiervan duidelijke voorbeelden. Omdat deze oude bouwwerken een karakteristiek onderdeel uitmaken van onze omgeving, is in de Heemtuin een “oude” walmuur nagebouwd. Hiervoor zijn diverse materialen gebruikt: oude stenen van een veldoven, kloostermoppen van een slooppand in het centrum van Wijk bij Duurstede, nieuwe bakstenen en voor de fundering betonklinkers. Voor het metselen is een specie gebruikt bestaande uit portlandcement, kalk en zand. In de muur zijn uitsparingen open gelaten om huisvesting te bieden aan insecten, vogels en, wie weet, misschien ook aan vleermuizen. Deze uitsparingen zijn gedeeltelijk opgevuld met grond, waarin muurplanten zijn uitgezaaid. In 2017 hebben we diverse planten bij geplant omdat de muur weinig begroeid was. Maar een klein gedeelte is daar nu nog van over. Het blijft een moeilijke biotoop. Op de muur in de straat “Langs de wal” kunt u ook muurplanten zien.

HeemtuinHet beheer van de Kruidentuin is intensiever dan bij de andere gebiedjes. In het groeiseizoen moeten we wieden wat we er niet willen hebben groeien en de bodem luchtig houden. Kruiden zijn gebaat bij regelmatig oogsten. Bij uitbundige groei moeten we ingrijpen en kunnen open plekken misschien weer vullen met wat “over” was en anders “verjongen we de plant door de kern te verwijderen en met de rand verder te gaan. Ook is dit het enige gebiedje dat soms wat voeding kan gebruiken.
De beheerswerkzaamheden van de muur zijn vrij beperkt. Afhankelijk van de ontwikkeling van de muurbegroeiing, zal er worden bij geplant. Muurbegroeiing is zeer gevoelig en betreding van de muur moet worden voorkomen.

Het beplantingsplan voor de Kruidentuin is vanaf voorjaar 2019:

Heemtuin plantvakken

Voedselplanten voor dieren

Bosaardbei        1    
Bosroos            2    
Beklierde heggenroos    3    
Apothekersroos        4    
Gewone smeerwortel    5    

Gebruiks- en geurkruiden
Lievevrouwebedstro    6    
Citroenmelisse         7    
Rozemarijn        8    
Absintalsem        9    
Echte lavendel        10    
Zeepkruid        11    
Wede            12    

Verfkruiden
Verfbrem        13    
Gewone agrimonie    14    
Sintjanskruid        15    

Theekruiden
Echte kamille        16    
Hondsdraf        17    
Grote tijm        18    
Echte heemst        19    
Munt            20    
Grote engelwortel    21    

Eetbare kruiden
Akkerklokje        22    
Bloedzuring        23    
Veldsalie        24    
Grote tijm        25    
Smalle weegbree        26    
Wilde marjolein        27    
Bieslook        28    
Hondsdraf        29    
Gewone smeerwortel    30    

Geneeskrachtige kruiden
Hondsdraf        31    
Duizendblad        32    
Grote weegbree        33    
Groot hoefblad        34    
Echte valeriaan     35    
Sintjanskruid        36    
Moerasspirea        37

 

Walmuur:

Het blijft ons streven om u in de Heemtuin een begroeide  Walmuur te laten zien. Planten die wij zullen blijven afnemen van De Cruijdthoeck, voor planten is dit De Heliant zijn:

Muurleeuwebek
Muurbloem
Gele helmbloem (zeer kalkrijk, mergelblokken)
Klein glaskruid
Blaasvaren
Brede eikvaren
Gewone eikvaren
Mannetjesvaren
Moederkruid
Muurvaren
Schubvaren
Steenbreekvaren
Stinkende Gouwe
Tongvaren

In onze brede muur is bovenin ook een ondiepe goot die opgevuld is met een mengsel van verteerde koemest, leem en mergel en plaatselijk, ter verkrijging van meer variatie in milieu met zuur materiaal. Op deze wijze ontstaan ideale groeiplaatsen voor:

Diverse soorten Vetkruid
Toortsen
Gele kamille
Muurleeuwebek
Huislook
Duitse lis

Links naar pagina’s met alles over kruiden en hun toepassingen:

https://blog.huisjetuintjeboompje.be/exterieur-2/tuin/kruiden-en-hun-toepassingen/

https://plantaardigheden.nl/plant/kruidenlijstjes/default.htm

Links naar kruidentuinen en begroeide muren zijn:

https://www.vriendenbeatrixpark.nl/beatrixpark/artsenijhof/

http://www.eetbaarijsselstein.nl/

https://www.universiteitsmuseum.nl/te-zien-en-te-doen/oude-hortus

Wandeling door kruidentuin:

https://www.avogel.nl/tuinen/activiteiten/afbeeldingen/gezonde_wandelroute.php

https://www.utrechtslandschap.nl/oostbroek

 

Terug naar Werkgroep Heemtuin