Weert e.o.
Landschap
Op
zondag09apr201709:30

Erfgoedtocht grenslandschap Sprokkel en smokkel Stramproyerheide en Graus

De boeiende geschiedenis van de Stramproyerheide met zijn Vosseven, Zevensprong, Bocholtergraven en nog veel meer veelal onbekende plekken staan centraal tijdens een nieuwe erfgoedtocht op zondag, 9 april.

Aan de hand van een reeks, veelal onbekende, verhalen wordt ingegaan op de vele sporen die natuur, bewoners en tijdelijke heersers in dit rijke cultuurlandschap tussen twee immense moerasgebieden achterlieten. Op zondagochtend, 9 april kunt u mee op een inspirerende verkenningstocht naar de staat en het verhaal van dit grenslandschap.

Aan de hand van deels niet eerder gedocumenteerde verhalen van bewoners en gebruikers nemen gidsen van de dorpsraden Stramproy en Altweerterheide u mee op een vijf kilometer lange erfgoedtocht door dit afwisselend mozaïeklandschap. De dekzandrug tussen de ooit ongekend grote moerassen van het Wijffelter- en Stramproyerbroek is geen onbeschreven blad. Al sinds de Steentijd wordt de mens aangetrokken door de grens tussen land en water. Aanvankelijk als jacht-, sprokkel en visgebied. Maar later ook voor de eerste boeren die hier op hun kleine ‘raatakkers’ bij het Vosseven hun eerste moeizame pogingen tot landbouw zouden hebben ondernomen.

Leven en overleven

In de eeuwen daarna behoorden de heide en de moerassige broeken tot de kapitaalgoederen van de aangrenzende dorpen. Met instemming van hoger hand mochten die van Stramproy, Bree, Bocholt en Weert hier ‘heyen en weyen’: Vee, veelal schapen. Maar bovenal werd er gesprokkeld en gehaald: Turf en heiplaggen voor in de stal, hout en leem voor in de zon gebakken stenen. Daarnaast was het een bedrijvigheid van belang bij de vennen, voor het rootten van vlas door de bewoners van het ‘weversdorp Stramproy’. Her en der stonden de bijenkorven voor de gewilde honing en (kaarsen)was. Naast het baggeren van turf vond visvangst in de moerassen plaats. Er werden hier zelfs kostbare medicinale bloedzuigers verzameld voor de ‘internationale handel’. Kortom, hier op deze schrale zandgronden konden nijvere bewoners het hele jaar door alles bijeen sprokkelen wat nodig was om te leven en overleven.

Van keuter- en geldboeren

Die economische afhankelijkheid leidde regelmatig tot conflicten tussen de verschillende territoria, maar de moerassen vormden ook een zekere ‘levensverzekering’ in tijden van oorlog en onrust. De gidsen voeren u over al dan niet legale handelswegen, over een dubbele grensweg en plekken waar smokkelwaar in depot werd gezet. Het is het verhaal van de jacht en stroperij. Van keuter- en ‘geldboeren’. Van buitenlandse legers die kwamen en gingen. Van zoeklichten en buitgemaakte paarden die nooit terugkeerden. Via het in de vorige eeuw ontgonnen Kleine Vosseven trekken we via de oude Napoleonsweg naar de Buuëtjeshei en het bekende devotiepunt bij de Zevensprong. Daarbij passeren we de afgelopen jaar door bewoners deels weer open gemaakte ‘schietbaan van de Burgerwacht en de Blokhut waar de Jonge Wacht muziek en toneelopvoeringen opvoerden voor de boeren en die van het dorp.

Met een goed verhaal is de fysieke overgang van het besloten, reliëfrijke landschap naar het weids, open Wijffelterbroek een belevenis op zich. Aan het begin van de vorige eeuw werd hier een drooglegging en ontginning gestart die het einde betekende van een van ´de grootste en mooiste elzenbroekmoerassen van ons land´. Hier aan de rand van dit voormalig moeras kregen jonge boeren de ruimte voor een boerenbedrijf. Aan de randen van dit nu open weidelandschap lagen her en der de schuitplaatsen voor de visvangst en oversteek van het moeras. Via oude ‘smokkelpaadjes’, bleekveldjes en de voormalige barakken van een Duitse eenheid, komen we bij de voormalige akker- en hooilandjes van de Graus en de Spitse Baandj: moeizaam ontgonnen landbouwperceeltjes her en der nog omzoomd met houtwallen waaraan de hand van de mens nog steeds afleesbaar is.

Drielandenpunt Bocholtergraven

Dat geldt niet meer voor de relicten van de Bocholtergraven, een 14 –grensafbakening met wallen en diepe grachten waarmee de territoria tussen die van het Graafschap Loon, Abdisdom Thorn en Weert werd afgebakend. De Bocholtergraven op de doorgangspassage tussen de moerassen waren eeuwenlang van ongekend grote betekenis in de toenmalige machtsverhoudingen. Ze bakenden niet alleen de grenzen af, maar konden als ‘waterwering’ ook voorkomen dat rondtrekkende legers het gebied als passagebied gebruikten. In de verte vertellen we over de hoogtijdagen van het smokkelcafe Bie Fiel, ooit een van de best lopende kroegen van Bocholt. De spanning van de grens bij de Graven die in de jaren zeventig werden opgeruimd en de Duitsers 100 jaar geleden nog hun Doodendraad aanlegden, is hier nog altijd goed voel- en zichtbaar.

De erfgoedtocht vanaf het Vosseven duurt ruim 2,5 uur. Aan de hand van deze verhalen wordt een tip opgelicht over de wijze waarop die van Weert, Stramproy en Bocholt eeuwenlang om zijn gegaan met hun landschap. De voetnoten in het landschap zijn er nog altijd. Met deze inspirerende erfgoedtocht proberen de gidsen van de dorpsraden de staat en het verhaal van dit landschap opnieuw op de agenda te zetten van de streek.

Wanneer: Zondag, 9 april . Aanvang 9.30. Startplaats Vosseven, Lochtstraat 26 in Stramproy (Weert).

Algemene informatie

zondag 9 april 2017 - 09:30
Deelname is gratis, zowel voor leden als niet-leden van IVN Weert e.o.
Locatie: 
Vertrek vanaf: parkeerplaats Vosseven
Lochtstraat 26
Stramproy
Nederland
Google Maps image