Veentjes

Jaren geleden waren wij op huizenjacht. We wilden een beetje in de buurt van Groningen blijven en bij toeval viel ons oog op een aardig huis in Vries. We kenden het dorp eigenlijk helemaal niet, dus gingen we op een zondagmiddag wat rondwandelen in de buurt van dat huis. Die wandeling beviel ons goed en toen we na een kwartiertje oog in oog stonden met het Holtveen was de zaak snel beslist: dat huis kopen we! Je weet niet wat je ziet, verscholen in natuurschoon ligt daar een doodstille plas en als je dichterbij komt zie je wat daar allemaal leeft… Ja, dat huis kochten we en sindsdien zijn we al wel honderd keer bij het Holtveen geweest.  

En we ontdekten dat er behalve het Holtveen nog meer van die veentjes zijn in de buurt van Vries: Kostersveen, Achtersteveen, Stiefveen, Kostverlorenveen, Langakkerveen enz. Er zijn er nog veel meer geweest: binnen de grenzen van de oude gemeente Vries zijn er zo’n 90 geteld! Een groot aantal daarvan is niet meer terug te vinden. Ze zijn dichtgegroeid, volgestort met puin en afval of dichtgeschoven met grond. De veentjes die nog bestaan zijn vaak moeilijk te vinden. Op de overzichtskaart van de Gemeentegids Tynaarlo zie je er nog een aantal, maar je hebt er wel een loep bij nodig.  

De veentjes zijn ontstaan in de ijstijd. Ze maakten deel uit van een ruig landschap. Door de latere ontginningen zijn ze vaak midden in de bouw- en weilanden komen te liggen. Tot in de vorige eeuw heeft men er nog wel turf gestoken. Dat kun je hier en daar nog duidelijk zien aan de onnatuurlijke rechte oevers. Ook werd er wel geriefhout gekapt. Echte waarde hadden de veentjes op een gegeven moment niet meer. Behalve natuurwaarden…  

Maar van die natuurwaarden dreigt niet veel over te blijven. Deze fraaie natuurgebiedjes groeien langzaam maar zeker dicht, vooral door berkenopslag. De omstandigheden waaronder de veentjes verkeren veranderen namelijk. Dat komt door zure regen, door meststoffen van omringende landerijen, door verdroging via afwateringssloten en rottende bladeren. Berken maar ook wilgen blijken die omstandigheden goed aan te kunnen. Ze groeien onstuimig. De veentjes zullen dichtgroeien, tenzij we daar iets aan doen. In Vries is daar gelukkig een begin mee gemaakt. Een vrijwilligersgroep is enkele jaren bezig de berkenopslag te verwijderen in een drietal veentjes. En met succes: je ziet duidelijke verbeteringen. Ga nog maar eens naar het Holtveen. De vrijwilligers worden soms geassisteerd door kinderen van de basisscholen, een prima educatief project!  

In 1978 publiceerde de heer J.Bennink een rapport over “Veenmoerasjes in Vries”. Hij pleit daarin voor meer voorlichting: “De bevolking moet beseffen dat men hier te doen heeft met unieke stukjes landschap, die steeds zeldzamer worden. Dit zou kunnen via publicaties in b.v. de Vriezerpost.”  Wel, het is er nu, 33 jaar later, toch nog van gekomen!  En je snapt niet dat er in Vries nog zoveel huizen te koop staan.

Bram Visch, Kor Mulder, Heim Meijerink (foto: Wil Folkers)