Zwartkop

Silvia atricapilla

zwartkopDe Zwartkop is een vogeltje dat zich niet al te gemakkelijk laat zien, maar waar je niet omheen kunt als het de zang betreft. Met zijn harde zanguithalen die wat weghebben van merelzang maar dan op snelle toeren afgedraaid, weet hij je aandacht te trekken. Vervolgens richten je ogen zich al snel naar de toppen van de bomen om deze “druktemaker” in het vizier te krijgen.

De Zwartkop is ’n trekvogeltje dat alleen gedurende de broedperiode hier is. Het mannetje is voornamelijk grijs met ’n zwart petje. Het vrouwtje heeft ’n roestbruin petje en is verder grijsbruin.


In de broedperiode zijn het vooral insecten die op het menu staan. Als de jongen niet meer gevoerd hoeven te worden gaan de vogels zich langzaamaan voorbereiden op de trektocht naar het zuiden. Om voldoende energie te krijgen wordt het menu dan aangevuld met bessen en vruchten.

Leefgebied
Broedt in bossen en halfopen landschappen met bomen en struiken. Leeft bij voorkeur in loof- en gemengde bossen met een rijke ondergroei van vooral bramen. Komt ook voor in parken, tuinen en andere halfopen landschappen met bomen en struiken.

Door beter bosbeheer en steeds ouder wordende bossen in met name Flevoland broeden er nu meer dan 300.000 paren in ons land. In september, als ze voldoende bessen hebben gegeten, vertrekken de meeste richting het zuiden voor de winter.
De Zwartkop is één van de succesvogels van Nederland.

Broeden
Zang vanaf half maart tot in juli. Broedperiode vanaf half april tot eind juni, met piek in mei en begin juni. Eén tot twee broedsels per jaar, meestal 4-6 eieren. Broedduur 12-16 dagen. Maakt zijn komvormig nest vaak laag in dicht struikgewas, zoals braam. De jongen zitten 11-12 dagen op het nest. Na het uitvliegen worden ze nog 2-3 weken gevoerd.


Voedsel
Eet tijdens de broedperiode insecten. De rest van het jaar vooral allerlei soorten bessen en vruchten; bramen en lijsterbessen, maar vooral vlierbessen zijn in trek.


Vogeltrek
Zwartkoppen trekken grotendeels weg vanaf half augustus tot half oktober naar het zuidwesten, samen met Duitse en Scandinavische broedvogels. Ze overwinteren in Zuid-Engeland of het westelijk deel van het Middellandse Zeegebied: voornamelijk Spanje, Marokko en Algerije. Zwartkoppen keren begin april terug in Nederland en steeds vaker al in maart.

Bron: vogelbescherming nl.
Foto: Zwartkop tussen meidoornbessen (Bron: Jos van den Berg)

Hans Vermeulen