Zuurbes

Berberis vulgaris

zuurbes zuurbes

De Zuurbes is een struik uit de Berberisfamilie uit de orde van de Ranunculales. Ze is inheems in Europa en Zuidwest Azië. De struik kan tot 4 meter hoog worden. Op de stengel zitten tot 8 mm lange bladdoorns.

De Zuurbes bloeit in mei-juni met helder gele geurende bloemen die in bloemtrossen zitten. Ze hebben 6 meeldraden en 1 stamper. De helmhokjes springen met kleppen open zodat het stuifmeel vrijkomt.

In oktober-november zijn de vruchten rijp. Zij zijn langwerpig: tot 1 cm lang en 3 mm breed en hebben een prachtige oranje-rode kleur. De vruchten zijn zuur en werden wel gegeten, hoewel ze dus behoorlijk zuur smaken en ook licht giftig zijn: de gifstof heet berberine. Er wordt ook wel jam van gemaakt, ongetwijfeld met toevoeging van de nodige suikers.

De plant is een waardplant voor 2 roestschimmels die ook in tarwe en gerst voorkomen: de zwarte en gele graanroest. Daardoor is het vooral in vroeger tijden een gevaar geweest voor de graanteelt en als gevolg daarvan een gevaar voor de voedselvoorziening. Hierdoor heeft de plant een slechte naam bij landbouwers. Er zijn in het verre verleden (16e eeuw) heftige twisten bekend in Frankrijk tussen boeren en jambereiders: de eersten wilden het kweken van de Zuurbes verbieden. De invoer van de struik is in de VS lang verboden geweest. Nu niet meer, wellicht omdat bestrijding van roestschimmel in granen tegenwoordig via chemische methoden gebeurt.

Bronnen: Wikipedia; Heukels Flora; Floron verspreidingsatlas.

Nico Enthoven