Zachte ooievaarsbek

Geranium molle

 

zachte ooievaarsbek                                 

Droogte levert toch wel wat op…

In mijn buurt zie ik al jaren plantjes met van die kleine roze/rode bloemetjes. Één soort ken ik nog uit de opleiding, namelijk het Robertskruid. Ik weet dat er meer soorten zijn, die allemaal tot de Ooievaarsbekfamilie, oftewel de Geraniaceae behoren. Een leuke familie met een hele logische naam, omdat de vruchten inderdaad veel op een ooievaarsbek lijken.

De zaadverspreiding is ook bijzonder. Na bestuiving en bevruchting ontstaat er op het ronde deel van het vruchtbeginsel de lange “snavel”. Als de zaden rijp zijn droogt die snavel uit en scheurt daarbij in repen uiteen die aan het uiteinde vast (blijven) zitten aan een centrale zuil. Bij dat proces worden de zaden, die vastzitten aan die repen, “gelanceerd”.

Wat opviel was dat er dit jaar (2019) wel heel veel van die kleine plantjes met van die roze bloempjes leken te zijn. Dat werd bevestigd in de uitzending van Vroege Vogels op zondag 19 mei, waarin expliciet, naast andere eenjarige soorten, de Zachte ooievaarsbek genoemd werd. Ook in mijn omgeving is het momenteel de dominante soort van deze familie.

Dit voorjaar was er een explosie van het aantal eenjarigen. De oorzaak is het droge voorjaar van 2019, voorafgegaan door de droge en hete zomer in 2018. Het gevolg daarvan was dat veel grassen afgestorven zijn. In de grond zitten nog veel zaden van eenjarig plantjes die vele jaren hun kiemkracht behouden en nu de konden ontkiemen.

Op www.naturetoday.com worden nog de nodige andere eenjarige planten genoemd. Tevens wordt aangegeven dat ook overblijvende kruiden kunnen profiteren. Naast de Zachte ooievaarsbek profiteren ook twee andere geraniumsoorten, namelijk Robertskruid en de Gewone reigersbek. Een goede reden om die 3 eens onderling te vergelijken.

zachte ooievaarsbek robertskruid

Zachte ooievaarsbek (Geranium molle) is door de zachte beharing makkelijk te onderscheiden van de andere twee. Het nauw verwante Robertskruid (Geranium robertianum) heeft in omtrek driehoekige bladeren die een of tweemaal geveerd zijn (foto rechts). De bladeren van de Zachte ooievaarsbek zijn rond, maar wel tot de helft ingesneden (foto links).

Bij beide zijn de bloemen vijftallig en regelmatig, maar de vorm van de kroonbladeren is wel verschillend. Bij de Zachte ooievaarsbek zijn ze omgekeerd hartvormig.

gewone reigersbek                                 

Gewone Reigersbek (Erodium cicutarium) (foto hierboven) hoort bij het tweede genus van de Ooievaarsbekfamilie dat in ons land voorkomt.

Die twee genera zijn makkelijk uit elkaar te houden

  • Het geslacht Geranium heeft handnervige bladeren, die handvormig gelobt of 35 tallig zijn.
  • Het genus Erodium hebben veernervige bladeren, die samengesteld of veerlobbig zijn.

De Gewone reigersbek heeft duidelijk veernervige samengestelde bladeren. Ook lijkt de bloemkroon enigszins tweezijdig symmetrisch doordat de kroonblaadjes niet allemaal even groot zijn.

Bronnen:
https://vroegevogels.bnnvara.nl/nieuws/planten-profiteren-soms-van-droogte
https://www.naturetoday.com/intl/nl/nature-reports/message/?msg=25153
http://www.floravannederland.nl/planten/Zachte+ooievaarsbek
http://www.floravannederland.nl/planten/robertskruid
http://www.floravannederland.nl/planten/reigersbek

Jaap van Elst