Sleedoorn

Prunus spinosa

sleedoorn

We werden aangenaam verrast om tussen voornamelijk kale bomen en allerlei klimmende, kruipende en stekelige struiken een prachtige, wit bloeiende struik aan te treffen. Uiteraard, toen we hem nader bekeken, met stekels.

Allereerst dacht ik Meidoorn, maar het was nog niet de maand mei en aangezien namen vaak verwijzen naar plaatsen of tijdstippen, kon het die mijns inzien niet zijn. Verder zoekend bleek deze struik de Sleedoorn te zijn die bloeit van begin maart tot uiterlijk eind april. Het verschil tussen Meidoorn en Sleedoorn is dat de Sleedoorn eerst bloeit en dan blad gaat vormen en bij de Meidoorn is dat andersom.

De Sleedoorn wordt door vnl. de Honingbij bestoven. De plant vermeerdert zich door zaad en door wortelopslag (jonge takken die groeien uit wortels). In de herfst ontstaan er doorgaans rechtopstaande, zwart/blauwe kleine pruimpjes in de grootte van ongeveer 1cm tot 1,5 cm. Deze pruimpjes zijn steenvruchten en worden sleeën genoemd. Slee in het Oudnederlands betekent zoiets als, je tanden stroef makend. De vruchten zijn nl. wrang en smaken wat beter als de vorst er overheen is geweest. Men vermoedt dat de Sleedoorn de voorouder is van de Damastpruim en andere pruimenrassen. Van de vruchten van de Sleedoorn maakt men jam, moes, sap of wijn of men gebruikt ze om gin op smaak te brengen. Een bekende drank is de Slivovitsj.

Als struik wordt de Sleedoorn gebruikt als heg aan de rand van loofbossen. Of hij staat op lichte open plekken in het bos of dient als erfafscheiding tussen weilanden en akkers. De oude takken van de Sleedoorn lopen uit in een doorn waardoor de doornige takken van de struik de daaronder groeiende planten bescherming bieden tegen mensen en grazende dieren. Ook vogels die in de Sleedoorn nestelen vinden er een veilig onderkomen.

Het hout is sterk en hard en heeft een mooie glans. Er zijn echter geen grote formaten van beschikbaar en het is daarom alleen geschikt voor wandelstokken, inlegwerk en tanden van grasharken.

Petrus Nijlandt vertaalde enkele recepten over de medische kwaliteiten van de Sleedoorn. Hieronder een van Brunfelsus (16e eeuw):

Voor vurigheid van de mond, tandvlees en keel, ook voor diegene die veel kwijlen en bibberen nadat ze van de pokken genezen zijn: Neem van sleedorenpruimen een hand vol, kook ze in gestaald water tot een pint, doe er twee ons honing van rozen bij en meng dit tezamen om daarmee de mond te spoelen en te gorgelen.

Bronnen

http://www.iok.be/product.aspx?id=1267#

Bomen en struiken van West- en Midden Europa: Reader’s Digest

http://www.floravannederland.nl/planten/sleedoorntekst

https://nl.wikipedia.org/wiki/Sleedoorn

https://kunst-en-cultuur.infonu.nl/geschiedenis/87896-sleedoorn-verhalen-en-verleden.html

Wilma de Ruyter