Ondergrondse woelmuis

Microtus subterraneus

Taxonomische indeling
Rijk        : Animalia (Dieren)
Stam      : Chordata (Chordadieren)

Klasse    : Mammalia (Zoogdieren)
Orde      : Rodentia (knaagdieren)
Familie   : Cricetidae (woelmuisachtigen)
Geslacht : Microtus

Vorige week (18 september 2018) zat ik in de tuin bij mijn moeder op de bank, samen met mijn zoon en moeder, toen mijn zoon en ik een muis zagen lopen in het gras. Wij op onderzoek. De muis bleef roerloos zitten, maar wij zagen zijn zwarte kraaloog glinsteren. Mijn moeder kwam ook maar even kijken, maar die zag de muis niet. Waarop ik hem voorzichtig aanwees. De muis merkte dit, kwam in beweging en trippelde door het gras over een ‘paadje’. Wij volgden de muis, totdat hij in een gangetje onder de grond verdween. Bij nader onderzoek bleken er veel meer in- en uitgangen te zijn rond diezelfde plaats in het gras.

Bij thuiskomst wilde ik toch wel weten welke soort muis wij gezien hadden. Ik kwam al gauw uit op een woelmuis (korte staart, vrij stompe snoet). Oké, dacht ik, dat is niet ingewikkeld. Totdat ik verder ging zoeken en erachter kwam dat er meerdere soorten woelmuizen in Nederland leven.
muizenZo zijn er onder andere (van links naar rechts) de Noordse woelmuis, de Aardmuis, de Veldmuis en de Ondergrondse woelmuis.

Mijn zoon en ik houden het op het vierde plaatje: de Ondergrondse woelmuis. Het diertje was vrij donker van kleur. Verder komt de plek waar wij hem zagen overeenkomt met zijn leefgebied: in Nederland komt hij enkel voor in Zuid-Nederland, in Zeeland, Noord-Brabant en Limburg. De Ondergrondse woelmuis komt vooral voor in kleinschalig cultuurlandschap. Hij houdt van een dichte gras- of kruidlaag en zoomvegetaties zoals bermen en bomenrijen en tuinen. In de tuin bij mijn moeder is veel dicht gras, bomen en een lange zoomvegetatie van verschillende struiken.

De Ondergrondse woelmuis is zowel overdag als ’s nachts iedere 3 ½ uur actief (met ’s nachts langere activiteitsperioden). Vlak voor zonsondergang, rond middernacht, vlak na zonsopgang en midden op de dag is hij het meest actief. In gebieden waar andere woelmuizen voorkomen, mijdt de Ondergrondse woelmuis de andere woelmuizen door niet op dezelfde tijd actief te zijn.

ondergrondse woelmuisDe Ondergrondse woelmuis leeft voornamelijk ondergronds en kan dan ook goed graven. Springen en klimmen doet hij weinig. Wel kan hij zwemmen, wat hij af en toe doet. De Ondergrondse woelmuis eet vrijwel uitsluitend plantaardig voedsel zoals kruidachtige planten en vooral de delen daarvan onder de grond, grassen, maar ook cultuurgewassen zoals granen, bieten, wortels, bloembollen en knollen. Ook eet hij mossen, noten en vult zijn dieet soms aan met insecten en wormen.

Hoe moeilijk het is om woelmuissoorten van elkaar te onderscheiden geven de volgende commentaren aan die ik las op Waarneming.nl aan de hand van enkele foto’s van een dode muis gevonden in de Amsterdamse Waterleidingduinen op 12 augustus 2018.|

“ In ieder geval geen Ondergrondse woelmuis. De locatie van de waarneming ligt ver buiten het bekende verspreidingsgebied van deze soort.
Gaat om een (jonge) Aardmuis of Veldmuis. Lastig te zien aan de hand van de foto's.
Ik denk zelf vooral aan Aardmuis. De haren aan de basis van de oren lijken de oren voor het grootste deel te bedekken, wat op Aardmuis zou wijzen. Ook is de vacht nogal 'ruig', wat ook zou wijzen op Aardmuis (bij Veldmuis zou je een 'gladdere' vacht verwachten). Ook vind ik de vachtkleur beter passen bij Aardmuis.
Jonge woelmuizen zijn over het algemeen een stuk lastiger te determineren dan volgroeide dieren. Determinatie aan de hand van schedelkenmerken zou uitsluitsel kunnen geven, mits het dier bewaard is natuurlijk...”

http://www.zoogdiervereniging.nl/ondergrondse-woelmuis-microtus-subterraneus
https://forum.waarneming.nl/smf/index.php?topic=434865.0

Kijk hoe moeilijk te definiëren: http://animaldiversity.org/accounts/Microtus/classification/

Foto: Wesley Overman

Letta Lageweg