Noordse woelmuis

Microtus oeconomus arenicola

Nederlandse ondersoort

Noordse woelmuisDe Noordse woelmuis is mij bekend door de onderzoeken, die ik heb mogen meemaken. Daarbij werd in bepaalde gebieden de muizenpopulatie geteld middels inloopvallen, oftewel livetraps, Bij dit soort onderzoek blijven de gevangen muizen normaal gesproken in leven.

Ook tijdens braakballenpluizen heb ik kennis gemaakt met (het schedeltje en de kaakjes van) de Noordse woelmuis. Deze onderzoeken van braakballen (meestal van Kerkuilen) leveren een schat aan informatie over het voorkomen van muizen in een bepaald gebied. De resultaten worden opgeslagen in een landelijke database.

Noordse woelmuizen behoren tot de orde der knaagdieren en de familie van de woelmuizen. Onze Nederlandse Noor is een ondersoort die alleen in Nederland voorkomt. Wij hebben daarom een verantwoordelijkheid om hem te beschermen.
Over het algemeen zijn knaagdieren zeer talrijk en zeer belangrijk in de ecosystemen doordat zij voedsel vormen voor roofdieren, uilen en roofvogels.

Kenmerken
De Noorse woelmuis is een forse woelmuis met een relatief lange staart: 33% van zijn totale romp lengte. Andere kenmerken zijn: rugvacht vaak donkerbruin, lichtere buik, oren verborgen in de vacht, vaak donkere voeten en lichte nagels. De vacht is vrij lang.

Leefgebied
Ze komen voor in zeer natte terreinen, soms ook in duinen, wegbermen en droog naaldbos, daar waar geen andere soort woelmuis voorkomt.

Onze Nederlandse Noor is een ondersoort die alleen in een paar gebieden in Nederland voorkomt: Texel, het Friese merengebied, noord Noord-Holland, het Utrechts/Zuid-Hollands laagveengebied en het Deltagebied van de Zeeuwse en Zuid-Hollandse eilanden. De populatie is een overblijfsel uit de laatste ijstijd 10.000 jaar geleden. Helaas staat hij nu op de Rode lijst ( voor bedreigde of kwetsbare soorten). Hij is zeldzaam geworden, gevoelig voor concurrentie van andere woelmuizen, de aardmuis en de veldmuis lijken hem te verdringen.

Noordse woelmuisVerdere bedreigingen zijn het verdwijnen van moerasjes, het toenemen van de recreatie, vestiging van industrie of vuilstort.

Het laatste nieuws uit Goeree-Overflakkee: uit onderzoeken blijkt dat de Nederlandse Noordse woelmuis dreigt te verdwijnen van de Zeeuwse en Zuid-Hollandse eilanden doordat de meer algemene soort Aardmuis sterk in opkomst.

Leefwijze
Hij leeft solitair. Het is een goede zwemmer en duiker, ook als hij niet gedwongen wordt. Afstanden van 1500 meter zijn bekend, dus hij kan heel goed eilandjes bereiken.

In zomer leeft het dier meestal ‘s nachts, in de winter is hij overdag actief. Hij kan erg goed graven en zijn aanwezigheid is te herkennen aan kleine molshoopjes vanuit de nesten en voedselkamers. Het nest heeft twee uitgangen en is meestal te vinden onder hooi- of rietstapels.

Het is een snelle voortplanter: van april tot oktober krijgen de vrouwtjes drie tot vier worpen met elk 3 tot 7 jongen. De gemiddelde draagtijd is 21 dagen.

Zijn voedsel is hoofdzakelijk vegetarisch, maar een insectje zo af en toe valt ook in de smaak. Hij heeft als klein dier om de twee uur voedsel nodig. Hij wordt slechts 18 maanden oud.

Bronnen:
Kennisdocument BIJ12, samenwerkingsorganisatie voor de provincies t.a.v. onder anderen natuurbeleid.
KNNV Veldgids Zoogdieren.

Els Jonkers-Groot