Meidoorn (een-en tweestijlig)

Eenstijlige Meidoorn
Crataegus monogyna
 

eenstijlige meidoorn                                                                                  

Meidoorn (Crataegus) is een geslacht van struiken dat van nature in Europa, Noord-Amerika, Azië en Noord-Afrika voorkomt. Sommige soorten komen ook als boom voor. De meidoorn werd vanwege de doornen op de takken veel gebruikt in hagen en vlechthagen om het vee binnen de omheining te houden. Het hout is hard en fijn van structuur.

De meidoorn is door zijn doorns redelijk beschermd tegen de vraat van grote grazers en dus een prima plek om te nestelen.

eenstijlige meidoorn eenstijlige meidoorn

Van de meidoorns ( ook wel haagdoorn of steendoorn genoemd komen er drie soorten in Nederland voor: de hierboven afgebeelde  Eenstijlige meidoorn Crataegus monogyna syn. C. oxyacantha en ( de volgende afbeelding ) de Tweestijlige meidoorn  Crataegus laevigata. Er komt echter ook een soortshybride van de Eenstijlige en Tweestijlige meidoorn, Crataegus ×macrocarpa, in het wild voor. Daarnaast worden er verschillende hybrides in de tuin aangeplant.

De Eenstijlige meidoorn is de Meidoorn die we hier in de duinen het meest tegenkomen en dit is een forsere groeier dan de Tweestijlige meidoorn. De bloemen hebben meestal 1 maar soms ook 2 stijlen Hij vormt een grotere struik of kleine boom Ze bloeien in mei/juni met sterk geurende bloemen. Op de takken zitten doorns. Het blad van Eenstijlige meidoorn is dieper ingesneden dan dat van de Tweestijlige.

Tweestijlige meidoorn

tweestijlige meidoorn  

De Tweestijlige meidoorn (Crataegus laevigata, synoniem: Crataegus oxyacantha) is evenals de Eenstijlige meidoorn een plant uit de rozenfamilie (Rosaceae). Ze lijkt erg veel op de Eenstijlige meidoorn (Crataegus monogyna); hieronder een paar verschillen

tweestijlige meidoorn tweestijlige meidoorn

De bladeren zijn minder diep ingesneden dan bij de Eenstijlige meidoorn. De lobben zijn derhalve korter. Ook zijn ze stomper en altijd getand. Aan de onderzijde ontbreken de bosjes haar in de oksels van de nerven.

De bloemen hebben meestal twee stijlen soms drie. De vruchten hebben meestal twee pitten, soms dus ook drie pitten. Cultivars hebben rode of roze bloemen (die veel minder sterk ruiken).

Geschiedenis
Al eeuwenlang wordt de meidoorn gebruikt om weilanden en akkers af te scheiden en zo het vee binnen te houden.
De meidoorn wordt gezien als vruchtbaarheidssymbool en hoort bij bruiloften die vooral in de lente plaatsvinden. De meidoorn wordt ook gebruikt als versiering voor de meiboom. De Romeinen plaatsen de meidoorn rondom het huis of legden een meidoorntakje in de wieg om zich te beschermen tegen ziekten en boze geesten.

De naam crataegus is afgeleid van het Griekse woord “crataios” wat sterk of stevig betekent. Het hout van de meidoorn is sterk en hard. Bij onthoofdingen werd graag gebruik gemaakt van een hakblok van meidoornhout. Ook wandelstokken werden vervaardigd van meidoornhout, het hout zou de wandelaar tegen vermoeidheid beschermen. De soortnaam oxyacantha die Linnaeus gaf aan de boom betekent “met scherpe dorens”.

Geneeskracht
In 1626 beveelt Matthiolus de struik  aan in zijn kruidboek bij nierstenen en overmatige menstruatie. De lijfarts van Hendrik IV gebruikte de plant als tonicum voor ouderen. De doorbraak van de meidoorn als geneeskrachtige plant vond plaats tegen het eind van de negentiende eeuw, toen ontdekte men de invloed ervan op het hart. Heden ten dage staat de meidoorn nog bekend als middel tegen een “ouderdoms”-  of “vermoeid hart” hetgeen wil zeggen dat het hart het rondpompen van het bloed niet voldoende meer aan kan. De meidoorn wordt dan ook wel hartsvriend genoemd. Vooral de Ierse arts Green maakte indertijd de meidoorn bekend als hartmiddel.
De inhoudsstoffen van de meidoorn werken weliswaar langzaam, maar stapelen zich niet op in de weefsels waardoor men ze jarenlang in de juiste dosering zonder gevaar kan gebruiken.

Toepassingen
Meidoornbloesemthee: tegen hartkloppingen, opvliegingen.
Giet op 10 gram bloemen een halve liter kokend water en laat het geheel 10 minuten trekken. Drink elke dag 1-2 kopjes.

Jan Pluim