Kleine stinkzwam

Mutinus caninus

Ik was er, tijdens een excursie in het Quackjeswater, zo langs gelopen. In deze aangroei had ik nog geen paddenstoel herkend totdat de gids ons er op attent maakte. Dit aangroeisel was de Kleine stinkzwam.

kleine stinkzwam kleine stinkzwam

De familie van de Stinkzwammen is een excentrieke familie binnen de paddenstoelen. Ze vallen op door hun afwijkende geur en aparte vormen. Kenmerkend voor alle soorten in de familie van de Stinkzwammen is dat de paddenstoel of het vruchtlichaam, uit een soort ei komt. Die witachtige eieren, noemt men in de volksmond “hekseneieren” of “duivelseieren”. Deze namen herinneren aan oude tijden, toen men alles wat men niet zo kon verklaren, toeschreef aan hogere machten. Uit de eieren kwamen namelijk rare gedrochten, waardoor men dacht aan het werk van duistere machten. De vieze stank droeg daar natuurlijk ook aan bij.

De Kleine stinkzwam, een in Nederland algemeen voorkomende paddenstoel, wordt ook wel Hondsphallus genoemd vanwege zijn vorm en omdat honden er blijkbaar dol op zijn. De paddenstoel kan men vaak als saprofyt van juni t/m oktober waarnemen op zaagsel, ruwe humus en op of bij sterk vermolmd loofhout in bossen, lanen en parken.

kleine stinkzwam kleine stinkzwam

De eieren zijn door myceliumstrengen met de ondergrondse zwamvlok verbonden. Binnen in de geleiachtige massa van dit 2 tot 4 cm grote, leerachtige ei ligt de paddenstoel al helemaal klaar. Met behulp van een eiertand of discus, breekt de paddenstoel door het omhulsel heen. Hij groeit binnen enkele uren uit tot een 8 tot 12 cm lange poreuze, holle steel, in de kleuren wit tot bleek geelbruin of bleekoranje met aan de top, onder een slijmerige, olijfkleurige sporenlaag, de kleur oranje tot oranjerood. Deze steel is niet veel dikker dan een vinger en nadat ze uit het heksenei gekomen is valt ze dan ook al vaak snel om.

De Kleine stinkzwam doet, net als de Grote stinkzwam, zijn naam stinkzwam eer aan. De niet al te frisse geur is echter, in vergelijking met de Grote stinkzwam, mild (meer als kattenpoep) en gelukkig pas op enkele centimeters afstand te ruiken.

De geur wordt veroorzaakt door de slijmerige sporenlaag die gleba wordt genoemd. Een geur die vliegen en kevers aantrekt. Zij likken de kleine druppeltjes slijm af, gevuld met duizenden sporen en zorgen zo voor de verspreiding.

Als de hoed eindelijk schoon is, komt de oranje tot oranjerode kleur tevoorschijn. De hoed is bedekt met een ondiepe raatvorm.

Stinkzwammen blijven zichtbaar totdat de eerste nachtvorst toeslaat. Dan verdrogen ze en trekken ze zich terug in hun zwamvlok. De duivelseieren van de Grote stinkzwam zijn eetbaar, die van de Kleine stinkzwam niet.

 

Bronnen:

http://www.eifelnatur.de/Niederl%E4ndisch/Seiten/Kleine%20stinkzwam.html
https://www.sensuelebieren.be/paddenstoelen

https://www.gelderlander.nl/overig/gerrit-jansen-kleine-grote-en-exotische-stinkers~a8189dca/
http://vogelsenzo.blogspot.com/2016/10/stinkzwammen.html
http://www.degroeneman.nl/news/kleine_stinkzwam_-mutinus_caninus-

Reader’s Digest veldgids voor de natuurliefhebber: Paddenstoelen van west- en midden Europa

Wilma de Ruyter