Kleine mantelmeeuw en botulisme

Larus fuscus

kleine mantelmeeuwDe Kleine mantelmeeuw komt voornamelijk aan de kust voor, maar in het binnenland is hij zeker ook waar te nemen. Er zijn kolonies op de Waddeneilanden, op de Maasvlakte en in de Zeeuwse Delta. Het is een algemene broedvogel in Nederland, bijna een vijfde deel van de totale Europese populatie verblijft in het voorjaar aan Nederlandse kust.

Hij onderscheidt zich van de Grote mantelmeeuw door zijn gele poten en zijn geringere afmeting, alhoewel hij wel tot de grote meeuwen wordt gerekend. Hij heeft een spanwijdte van 124-127 cm is 51 tot 61 cm lang, hij heeft een leigrijze mantel.

15 juli 2018 fietste ik door de Strypse wetering en zag een Kleine mantelmeeuw zitten, kop recht omhoog, maar vleugels een beetje vreemd gebogen, aan de waterkant van het plassengebied. Bij mijn naderen deed hij een poging om mij te pikken, maar vloog niet op. Ik kon het niet over mijn hart verkrijgen om hem achter te laten. Ik heb mijn vestje over zijn kop gelegd tegen het pikken en heb hem voorzichtig opgepakt. Hij had nog een beetje kracht in zijn vleugels. Maar zijn poten waren volledig verlamd. Ik vermoedde botulisme, dit uit eerdere ervaring met een Zilvermeeuw.

kleine mantelmeeuwThuisgekomen heb ik hem in een doos gezet met een bakje water en heb hem gevoerd met een paar stukjes brood, echter door de verlamming kreeg hij dit eten nauwelijks weg. Ook zijn peristaltiek was belemmerd. Verder heb ik hem in de garage met rust gelaten. De volgende morgen was hij iets krachtiger, maar ik was niet tevreden en heb de vogelklas van Karel Schot in Rotterdam gebeld voor advies. Later in de ochtend is hij opgehaald door de dierenambulance en laat in de middag heb ik gebeld voor de laatste stand van zaken omtrent mijn meeuw. Men kon mij vertellen, dat hij inderdaad botulisme had opgelopen, hij kreeg sondevoeding en zou er bovenop komen. Hij was in prima conditie, hield zijn kop goed omhoog en pikte naar de verzorgers. So far so good, maar wat is nu eigenlijk botulisme?

Botulisme is een ziekte die veroorzaakt wordt door het toxine (giftige stof) van de botulisme-bacterie Clostridium botulinum en die vooral gekenmerkt wordt door het optreden van verlammingen. Het toxine blokkeert het contact tussen de zenuwen en de spieren waardoor verlammingen ontstaan. Dit kan niet alleen in het maagdarmkanaal optreden, maar ook in de rest van het lichaam. De bacterie groeit alleen onder eiwitrijke omstandigheden met weinig of geen zuurstof in ondiep stilstaand water van 20 graden of meer. Vissen, watervogels en nertsen zijn erg gevoelig voor botulisme, paarden, runderen, honden, katten en de mens in mindere mate.

Er is geen specifieke behandeling voor botulisme en ook geen tegengif. De enige behandeling bestaat uit het ondersteunen van het dier met onder andere infuus en sondevoeding. Een gedeelte van de dieren zal genezen, alhoewel de ernstiger aangedane dieren vaak snel zullen overlijden.

Mijn Kleine mantelmeeuw zal het overleven, gelukkig! Het was een voor mij morele overweging om hem mee te nemen.

 

Bronnen: RIVM, Vogelbescherming en eigen foto’s.

Els Jonkers Groot