Kikkerbeet

Hydrocharis morsus-ranae

kikkerbeet

(foto: Christian Fischer, CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=949968 )   

Bij het “pluizen” in het Mallebos en park Vogelenzang ben ik heel wat bijzondere planten tegengekomen. Één daarvan is Kikkerbeet.

Het plantje hoort bij de waterkaardefamilie, waar ook (aquarium)planten als waterpest en Vallisneria bij horen. Ook Krabbenscheer, een rode lijst soort in Nederland, hoort bij deze familie.

Voor mij is het een fascinerend plantje omdat uit de gevonden informatie blijkt dat het om een éénzaadlobbige (monocotyl) gaat.

Dat had ik, onder andere gezien de vorm van de bladeren, niet verwacht en ook de verwantschap met de andere genoemde waterplanten is voor mij verrassend.

Het plantje heeft een groot verspreidingsgebied. Je kunt het in grote delen van Europa vinden en zelfs in het westen en midden van Azië. Door toedoen van de mens is het tegenwoordig ook in Noord-Amerika te vinden.

Bij ons in Nederland komt het vrij veel voor. Het is ook een populaire vijverplant die mogelijk vanuit die cultuur ook her en der (weer) opduikt.

Kikkerbeet groeit vooral in de rustige delen van niet te diepe plassen, vaarten en (soms erg smalle) sloten.

Het plantje heeft drijvende wortels en twee soorten stengels, korte met bladeren en wortels en lange waaraan de bloemen gevormd worden en in de herfst ook winterknoppen, die in het najaar naar de modderige bodem zakken en daar overwinteren.

De bladnervatuur is bijzonder: de nerven vormen een netvormige structuur met als basis een soort hoofdnerf met vier zijnerven die ook weer kleinere zijnerven hebben.

De plant bloeit van juni tot in augustus met witte bloemen.

kikkerbeet

(foto: Christian Fischer, CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=1042515)

De bloemstructuur is typisch monocotyl. De bloemen zijn drietallig: 3 kroonbladeren, 12 meeldraden of 6 stijlen. De bloemen zijn éénslachtig. Of de plant éénhuizig of tweehuizig is, lijkt niet helemaal duidelijk. En zijn bronnen die de plant als tweehuizig omschrijven[1].  Een andere bron die de plant als éénhuizig beschrijft, geeft hiervoor ook een duidelijke verklaring: “..Omdat de vrouwelijk een mannelijke bloemen ver van elkaar aan de plant zitten en de stengeltjes makkelijk breken, lijkt het soms alsof het twee verschillende planten zijn…”.

In Park Vogelenzang (en het Mallebos) komt Kikkerbeet onder andere samen voor met Watermunt. Dat betekent dat dit gebieden zijn met een behoorlijk goede waterkwaliteit.

Naast watermunt, komen ook gele lis en egelskop in die gebieden voor en dit zijn allemaal planten die bio-indicatoren voor schoon water zijn; kikkerbeet zelf is een bio-indicator voor matig schoon water.

Kikkerbeet is een soort die in België in onder druk staat en, als gevolg van de manier van slootbeheer en ook door de (verslechterende) waterkwaliteit, verloren dreigt te gaan en daarom op de rode lijst staat.

Met andere woorden: zo slecht doen we het nu toch ook weer niet in Nederland.

Bronnen:
https://www.ecopedia.be/planten/kikkerbeet http://www.floravannederland.nl/planten/kikkerbeet/

Jaap van Elst