Hertshoornweegbree

Plantago coronopus

hertshoornweegbreeHertshoornweegbree is in Nederland een wilde plant, een naast familielid van de meer bekende Smalle weegbree en Grote weegbree. De naam van de plant komt van de ingesneden toppen van de bladeren, die lijken op het gewei van een hert (zie foto boven). Als we over weegbreeën spreken, denken we natuurlijk meteen aan de drie soorten met smalle tot cirkelronde bladeren met parallelle nerven, de Smalle, Ruige en Grote weegbree. Maar er zijn nog een paar andere weegbreesoorten die je als niet-bloeiende plant wellicht niet zo snel herkent als weegbreesoort. Een van deze minder algemene soorten is de Hertshoornweegbree.

Verspreiding
Het is een inheemse plant welke voorkomt in de kustregio’s van Europa , Noord - Afrika en Voor-Azië. Het is een soort die vaak voorkomt aan de Nederlandse kust, omdat hij redelijk goed tegen zout kan. Hertshoornweegbree is een pionierssoort van de duinen. Om die reden zie je deze typische weegbreesoort in toenemende mate ook in bermen langs wegen waar in de winter veel zout wordt gestrooid.

Beschrijving
Hertshoornweegbree is als plant dus behoorlijk zouttolerant en slaat zelfs zout op in de bladeren, maar om te kiemen mag er geen zout aanwezig zijn. Je ziet dan ook kiemplanten afhankelijk van de milieucondities in het vroege voorjaar of laat in het najaar. Deze laatste planten vormen dan voor de winter - en dus voor de zouttoevoer door pekelen - al een rozet, die de winter doorstaat en daarna verder uitgroeit.

De planten zijn winterhart en meerjarig. Ze bloeien vanaf het tweede jaar van juni tot september. In het wild komen ze voornamelijk voor op lichte zandige bodems. Het is een zogenaamde tredplant; Op plaatsen waar veel gelopen wordt blijven ze vaak als laatste staan. Vandaar dat je deze soort meestal aantreft op paadjes en onverharde wegen, waar andere planten geen kans maken.

hertshoornweegbree hertshoornweegbree hertshoornweegbree

Bloeiwijze
De planten ontwikkelen in eerste instantie een rozet van bladeren. Deze bladeren zijn variabel van vorm. Bij kleine planten in de duinen kunnen de bladeren alle lijnvormig zijn en als ze ingesneden zijn, is de insnijding vaak zo diep dat de bladslippen enkel uit de nerven lijken te bestaan. In het midden van de rozet ontstaat een rolronde bloeistengel, die niet bebladerd is. Deze eindigt bovenaan in een aar, die cilindrisch van vorm is.( zie tweede foto onder) De kleine bloemen die zich vormen zijn viertallige bloemen met vergroeide kroonbladen, waardoor er sprake is van een kroonbuis. De kleur van deze kroonbladen is witachtig. Met een loep is dan te zien dat de kroonbuis behaard is. De kelk bestaat uit twee typen kelkslippen, waardoor zo'n kleine viertallige bloem een tweezijdig symmetrische bouw heeft. Twee kelkslippen hebben een vliezige kiel die ook nog gevleugeld is. De twee andere kelkslippen hebben dit niet. Ook dit zie je het beste met een loep. Ieder bloemetje heeft een schutblad.

De bloemen bloeien van boven in de aar naar beneden toe: ze bloeien eerst vrouwelijk, dan zie je de stempels uit de buisbloem steken; daarna gaan ze mannelijk bloeien en steken de meeldraden met helmknoppen naar buiten (zie derde foto boven). Als de helmhokken geopend zijn, komen stuifmeel of pollen vrij die door de wind worden meegenomen. Na bestuiving en bevruchting groeit het tweehokkige vruchtbeginsel uit tot een doosvrucht. Deze blijft omsloten door de kelk. De doosvrucht opent met een klep. Wanneer bloemen eerst in het vrouwelijk stadium bloeien en daarna in het mannelijk stadium, noemen we dat in wetenschappelijke terminologie protogynisch (van het Griekse protos = eerst, gynos = vrouw).

Voedingswaarde, oogsten en verwerken
Hersthoornweegbree bevat vitamine C, caroteen, vitamine B1 en voedingsvezels. Het voorjaar (april- mei) is de beste tijd om te oogsten. De plant kan zowel rauw in salades worden gebruikt, als gekookt gegeten worden. De bladeren smaken een tikkeltje bitter. Op de site van Mijnreceptenboek.nl vind je uitgebreide informatie over de bereidingswijze en de mogelijkheden van deze “vergeten groente“. De plant wordt al 400 jaar gebruikt als groente.

Bronnen
https://nl.wikipedia.org/wiki/Hertshoornweegbree
http://www.moestuintips.nl/groenten/bladgroenten/hertshoornweegbree/hert...
http://www.floravannederland.nl/planten/hertshoornweegbree
https://wilde-planten.nl/hertshoornweegbree.htm

Agnes Terlouw