Hazelaar

Corylus avellana

hazelaarIn onze bossen, bosranden, struwelen en hagen is een van de opvallende struiken de Hazelaar, Corylus avellana. De Hazelaar groeit op matig voedselrijke, vochtige, vaak kalkhoudende grond in loofbossen en hakhout.

Deze struik uit de Berkenfamilie (Betulaceae) valt in de winter al op door de bloeiende katjes. Het is de eerste plantensoort uit onze wilde flora die in het jaar begint te bloeien. Het is een naaktbloeier: de eironde bladeren die in een spitse punt eindigen en een gezaagde bladrand hebben, komen pas na de bloei tot uitbotten. De hazelnoten worden niet alleen door mensen gegeten, maar vormen ook een belangrijke voedselbron in de winter voor een aantal soorten dieren.

Omdat de Hazelaar zo vroeg bloeit wordt de struik ook door imkers aangeplant, zodat vroeg in het jaar actieve bijen de pollen kunnen verzamelen.

De struik is eenhuizig; op bovenstaande foto zie je zowel de vrouwelijke als de mannelijke bloemen: het kleine rode vrouwelijke bloempje en de mannelijke bloem in de vorm van katjes. De katjes verschijnen vaak al aan het eind van de zomer. In de loop van de herfst kunnen ze nog enige ontwikkeling doormaken, maar tijdens langdurige vorst in de winter staat de ontwikkeling vrijwel stil. Zodra het warmer wordt ontwikkelen de katjes verder en kunnen tot zo'n 12 cm lang worden. Dan zijn ze rijp en geven pollen af aan de lucht. Soms, tijdens erg zachte herfstmaanden, gaat de ontwikkeling wel door en kan de hazelaar al eind december bloeien.

De vrouwelijke bloemen zitten met drie tot vier stuks in een klein knopje bij elkaar in de oksels van bladeren. Tijdens de bloei zijn de rode stijlen met de stempels te zien; ze vallen dan pas echt op. Na bevruchting groeien de vruchtbeginsels uit tot een noot. De Hazelaar is pas na 10 jaar volwassen en gaat dan vrucht dragen.

hazelaarDe vruchten van de Hazelaar worden in het najaar door allerlei dieren verzameld die een wintervoorraad aanleggen. Omdat een aantal van de bergplaatsen niet meer door de betrokken eekhoorns, gaaien, spechten en boomklevers wordt opgezocht om de hazelnoten te verorberen, krijgen die noten in het voorjaar de kans om te kiemen en uit te lopen. Op die manier wordt de verspreiding van de Hazelaar bevorderd. De Hazelaar verspreidt zich ook via worteluitlopers.

Naast de wilde Hazelaar zijn er commercieel verbouwde Hazelaars. Deze zijn geoptimaliseerd voor de productie van grote noten en voor noten met weinig vliezen. De rassen zijn ontstaan uit kruisingen tussen Hazelaars met diverse eigenschappen. Hazelnoten zijn een bron van vitamine E en ze bevatten veel energie in de vorm van onverzadigde vetzuren.

Bronnen:
www.wikipedia.nl , www.floravannederland.nl , www.geologievannederland.nl

eigen foto’s

Marjan de Willigen