Grote klaproos

Papaver rhoeas  

klaproosVan een bevriend beeldend kunstenares kreeg ik een klaproos die ze gemaakt had van vilt. De Grote klaproos trekt bij mij altijd de aandacht als ze in bloei staat. Waarschijnlijk komt dit door zijn scharlakenrood gekleurde bloemen.

Kenmerken
Het blad is borstelig behaard en veerdelig met getande slippen. De plant bloeit op lange stelen in de bladoksels. De bloeitijd is van juni tot juli.
Deze plant kan tot circa 80 cm hoog worden en bevat een wit melksap. De bloem is rood en heeft een zwarte vlek aan de voet van het kroonblad. De bloemen zijn 7-10 cm in doorsnede. Er zijn veel meeldraden die een donkerpaarse helmknop hebben. De Grote klaproos heeft een schijfvormige stempel met zeven tot twaalf stralen. De bloemblaadjes bevatten een stof die vergelijkbaar is met opium. De vrucht is een omgekeerd eivormige doosvrucht, die 1-2 cm lang kan worden. De vrucht heeft een deksel, waaronder uit de porierand de zaadjes worden verspreid.

Symboliek
Vroeger werd gedacht dat de plant groeide op de plaats waar iemand vermoord was en dat het bloed door de plant werd opgenomen en bewaard in de bloembladen. Daarom dacht men dat dit de oorzaak was van de vele klaprozen op het slagveld. In werkelijkheid is de oorzaak dat de zaden pas kiemen als ze aan licht worden blootgesteld. Doordat het slagveld omgewoeld werd, kwamen de zaden aan het licht en kiemden.

klaproos                                             klaproos

Het meest neutrale en internationaal verspreide symbool voor de in de Eerste Wereldoorlog gesneuvelde geallieerde soldaten aan de IJzer, is de klaproos. De Amerikaanse Moina Belle Michael besloot in 1918, na de wapenstilstand, altijd een klaproos te dragen. Andere vrouwen namen dit over en gingen de bloemen verkopen. De opbrengst ging naar de weduwen en kinderen van de gesneuvelde soldaten en naar invalide soldaten. In Frankrijk kreeg dit in 1921 navolging en in Engeland in 1922. In Groot-Brittannië is de klaproos als "Remembrance poppy" uitgegroeid tot symbool voor alle gesneuvelde soldaten. De non-profitorganisatie die zich bekommert om oorlogsslachtoffers en hun nabestaanden heet er Poppy Appeal.

Waarom bloeien klaprozen vaak op bouwterreinen?
Dat komt doordat klaprozen pioniersplanten zijn. Pioniersplanten vertonen zich vaak als eerste op plekken waar de bodem onbegroeid is. Klaprozen gedijen vooral goed op voedselarme grond waar in de bodem wordt gerommeld, dan komen de zaden aan het oppervlak en ontkiemen ze. Ook op plekken waar wegen of spoorlijnen worden aangelegd zie je ze daarom vaak opduiken, net als op begraafplaatsen.

Waarom bezoeken vlinders geen klaprozen?
Nectar is het zoete lokmiddel van bloemen waarop insecten dol zijn; het is de brandstof die ze nodig hebben om te vliegen. Maar niet alle planten maken nectar aan: 8 procent van de plantensoorten (waaronder klaprozen) die door bijen worden bestoven produceren alleen stuifmeel. Vlinders zijn specialisten in het opzuigen van nectar en negeren daarom de klaproos.
Een plant maakt stuifmeel aan voor de voortplanting, maar het is ook een cadeautje voor bezoekende insecten. Zij gebruiken het voor het onderhoud van hun lichaam en geven het als voedsel aan hun larven. Grote klaprozen produceren per bloem ruim 2,5 miljoen stuifmeelkorrels. Die overdaad lokt bijvoorbeeld bijen die de korrels aan hun pootjes en vacht krijgen en zo de stempel van de volgende klaproos die ze bezoeken bestuiven.


Bronnen : https://nl.wikipedia.org, https://www.rootsmagazine.nl

Nel Kuipers