Glassnijder

Brachytron pratense

glassnijderVeel mensen vinden hem een beetje eng, dit grote insect dat onvermoeibaar en rusteloos achter andere insecten aanjaagt. Zijn naam is Glassnijder. Men dacht vroeger dat de vleugels van de Glassnijder zo scherp waren als scheermessen. Iets om voor op te passen dus. Ook wordt er nog vaak gedacht dat Glassnijders en andere libellen kunnen steken of bijten. Echter noch de Glassnijder, noch de overige libellen hebben een angel en ondanks de grote kaken zouden ze alleen de huid kunnen beschadigen als je ze flink provoceert. Wel kan het gebeuren dat wanneer je een vrouwtje oppakt tijdens het eieren leggen, ze gewoon verder gaat met gaatjes boren, omdat ze denkt dat jij een plant bent. Dat levert je dan waarschijnlijk wat huidirritatie op.

De Glassnijder hoort bij de familie van de glazenmakers en tot de orde van de odonata oftewel libellen. Dit is een insectenorde met in Nederland 71 soorten.
Deze orde bestaat uit twee onderorden:
Echte libellen:         Anisoptera of ongelijkvleugeligen
Juffers:                     Zygoptera of gelijkvleugeligen
De Glassnijder hoort bij de Echte libellen.

Vliegtijd en afmetingen:
De Glassnijder is een van de kleinere, vroeg vliegende soorten Glazenmakers. Je komt hem tegen van eind april tot eind juli, met een piekperiode in mei/ juni.

Zowel de volwassen Glassnijder (lichaamslengte tussen 54 en 63 mm, spanwijdte 70-80 mm), als zijn larven (lichaamslengte 40 mm), zijn roofdieren. Het zijn oogjagers, ze moeten hun prooi kunnen zien. Ze eten andere insecten zoals vliegen, muggen, vlinders en soms ook elkaar, mits die prooi kleiner is dan zijzelf. Volwassen Glassnijders zijn overdag actief en jagen het liefst bij warm en zonnig weer. Ze zijn niet schuw en zelfs tijdens de paring en het afzetten van de eieren verbergen ze zich niet, in tegenstelling tot veel andere insecten.

Herkennen: De mannetjes hebben een blauw-zwarte tekening op het achterlijf en blauwe ogen. De vrouwtjes hebben een geel-zwarte tekening met bruine ogen. Aangezien de Glassnijder veel op de Blauwe glazenmaker lijkt is het soms moeilijk te zien met welke soort je te maken hebt. Je moet geluk hebben dat de onrustige vlieger even gaat zitten. De Glassnijder heeft ‘n opvallende grijsbruine beharing op het borststuk en zijn geelgroene schouderstrepen zijn lang en smal.

Leefomgeving: De Glassnijder vliegt het liefst in de buurt van helder, voedselrijk water zoals poelen, vennen, sloten en kanalen, met hoge gevarieerde oever- en watervegetatie en bos in de buurt. De hoogste aantallen zijn te zien in laagveenmoerassen.

Voortplanting:
Als de Glassnijder geslachtsrijp is gaat hij op zoek naar een vrouwtje. Samen met een geschikte partner vormen ze een paringsrad zodat de bevruchting plaats kan vinden. Het vrouwtje zet daarna haar eitjes solitair af op allerlei plantenmateriaal. Enkele dagen na de paring is het leven van de Glassnijder voorbij.

Als het embryo zich heeft ontwikkeld komt er uit het eitje een prolarve. Dit diertje is omgeven door een vliesje en kan nog niet eten of zijn pootjes gebruiken. Het heeft wat weg van een kikkervisje. Eenmaal op de plek waar hij kan opgroeien vervelt hij en komt de larve (de nimf) tevoorschijn. De larve van de Glassnijder onderscheidt zich van de andere larven door zijn opvallende oogjes die op speldenknopjes lijken. De larven maken een onvolkomen gedaantewisseling door. Dat wil zeggen dat ze regelmatig vervellen en dat na elke vervelling de larve steeds meer gaat lijken op de volwassen imago zonder drastische veranderingen. Deze periode duurt ongeveer 3 jaar. Als het tijd is voor de larve om uit te sluipen, kruipt de larve aan land, zoekt een verticale stengel of een blad op en verlaat zijn larvehuid. Tijdens het uitsluipen is de Glassnijder kwetsbaar voor vijanden zoals vogels, kikkers en mieren.

Bronnen:
https://www.vlinderstichting.nl/libellen/alles-over-libellen/veelgesteld...
https://www.vlinderstichting.nl/actueel/nieuws/nieuwsbericht/glassnijder...
https://www.vlinderstichting.nl/libellen/overzicht-libellen/details-libe...
https://nl.wikipedia.org/wiki/Glassnijder_(insect)
http://www.nvwa.eu/index.php?id=libellen-in-de-waard

Reader’s Digest: Vlinders en andere insecten van West-Europa
ANWB Insectengids: Heiko Bellmann
ANWB Natuurgids

Wilma de Ruyter