Glad parelzaad

Lithospermum officinale

glad parelzaad glad parelzaad                                               

Een plant die mij nooit eerder opgevallen was, maar toch bijzonder is, is het Glad parelzaad of Parelkruid. De naam heeft alles te maken met het uiterlijk van de vruchten die er als kleine pareltjes uitzien.

Hij hoort tot de ruwbladigenfamile (Boraginaceae). De naam Lithospermum komt van lithos=steen en spermum=zaad. Dit klopt echter niet want de pareltjes zijn botanisch gezien vruchtjes, namelijk een 4-delige splitvruchtjes met nootjes als zaden.

De plant groeit op half beschaduwde open plekken, vaak aan de rand van bosschages en dan aan de warme kant. De plant houdt van warmte en heeft een kalkrijke en matig voedselrijke bodem nodig.

De bloemen staan in een bebladerde, opgerolde schicht. Ze zijn 4 tot 6 mm lang. De kelk is diep gedeeld. De kroon is iets langer dan de kelk, geel- of groenachtig wit, trechtervormig, met kleine, behaarde keelschubben.

Van keelschubben had ik nog nooit gehoord, maar ik ben ze tijdens de determinatiebijeenkomsten op maandagavond al een paar keer tegengekomen; ze komen regelmatig voor: het is een soort kraag die om de stamper en/of meeldraden in de bloemkroon staat.

De plant is zeldzaam, maar is wel licht toegenomen de laatste decennia. Hij wordt in Nederland gevonden in kalkrijke duinstreken en soms in Zuid Limburg.

De plant is hemikryptofyt: dit betekent dat hij een penwortel heeft, waardoor de overblijvende plant moeilijke periodes (vorst, droogte) kan overleven. Overigens heeft de afgelopen droge zomer niet tot zichtbare problemen geleid met de bovengrondse delen van de plant, die in de duinen van Voorne behoorlijk veel voorkomt.

Uit de wortels wordt een violette kleurstof gewonnen. Daarnaast heeft het kruid medicinale effecten. De hele plant wordt gedroogd om er een thee van te trekken tegen o.a. nier- en leverkwalen, mazelen en geelzucht. Wie nog voor een nageslacht wil zorgen kan het kruid beter mijden, want Indianen van het Shoshoni-volk gebruikten de nauw verwante soort L.ruderale als voorbehoedsmiddel, dat bij langdurig gebruik blijvende onvruchtbaarheid veroorzaakt. Van de andere medicinale effecten is in Spaans wetenschappelijk onderzoek aangetoond dat het calcium nierstenen oplost, echter geen fosfaat nierstenen.

Bronnen:
Wildeplanten.nl
Wikipedia.org
mens-en-gezondheid.infonu.nl
Nederlandse ecologische flora deel 3

Nico Enthoven