Gewone Dwergvleermuis

Pipistrelllus pipistrellus

Taxonomische indeling:
Rijk        : Animalia (Dieren)
Stam      : Chordata (Chordadieren)
Klasse    : Mammalia (Zoogdieren)
Orde      : Chiroptera (Vleermuizen)
Familie   : Vespertilionidae (Gladneuzen)
Geslacht : Pipistrellus (Dwergvleermuizen)

gewone dwergvleermuisUiterlijk:
De Gewone dwergvleermuis is een kleine vleermuis, met een gewicht van 3,5 – 8 gram en naar verhouding relatief lange, smalle vleugels. De vleugels hebben een spanwijdte van zo’n 25 cm. Met ingeklapte vleugels past hij met gemak in een luciferdoosje. De vacht van de Gewone dwergvleermuis is overwegend donkerbruin en de buik geelbruin tot grijsbruin. De dwergvleermuis heeft korte oren en kleine zwarte ogen.

Voorkomen:
De Gewone dwergvleermuis is de meest algemene vleermuissoort in onze omgeving. Ze verblijven overdag in spouwmuren en zijn dan onzichtbaar. Ze worden na zonsondergang actief en vliegen dan uit. Ze zijn zo klein dat ze makkelijk door open voegen tussen bakstenen kunnen kruipen. Het uitvliegen gaat vrij snel, maar vaak vliegen er meerdere dieren kort na elkaar uit. In een kolonie kunnen wel 100 vleermuizen zitten. Als je daar bij in de buurt woont heb je weinig last van muggen!

Voedsel:
Ondanks zijn kleine formaat eet hij veel. Dat moet ook wel, want vliegen kost veel energie. Hij eet voornamelijk muggen, dansmuggen, schietmotten, maar ook haften, gaasvliegen, nachtvlinders en soms ook kevers. Hij kan in een nacht duizenden muggen opeten en dat maakt hem een zeer nuttige soort.

Echolocatie:
Vleermuizen kunnen wel zien maar niet genoeg om ’s nachts te jagen. Ze maken in het donker hun prooi ‘zichtbaar’ d.m.v. echolocatie. Ze maken geluiden, heel hoge geluiden, op dezelfde manier als wij: door middel van luchttrillingen via het strottenhoofd. De geluiden zijn zo hoog (ultrasoon), dat wij mensen ze niet kunnen horen. De geluiden botsen tegen voorwerpen aan en keren terug naar de vleermuis, die dan kan horen/zien waar een voorwerp zich bevindt en wat de afstand, de grootte en de vorm van het voorwerp is. Zo vinden ze hun voedsel, de insecten, als het donker is. Omdat deze geluiden te hoog zijn om met het menselijk oor waar te nemen, worden ze door middel van een speciale batdetector hoorbaar gemaakt.

Vleermuizen maken echter nog meer geluiden, de zogenaamde ‘social calls’. Deze social calls zijn lager van frequentie: ze bevinden zich net onder of boven onze gehoorgrens. Vooral kinderen kunnen deze geluiden horen en daarom zijn zij het die kraamkolonies van de Gewone dwergvleermuis ontdekken.

Voortplanting:
De Gewone dwergvleermuis is een zoogdier, net als alle andere vleermuissoorten. De paartijd is van augustus tot eind oktober/begin november. Al voor het begin van de paartijd beginnen de mannetjes met het afbakenen van een territorium, dat ze verdedigen tegen andere mannetjes. De paring vindt plaats, maar de bevruchting nog niet. Het vrouwtje bewaart het sperma in haar baarmoeder. Pas in april is de ovulatie en de bevruchting. De vrouwtjes vormen kraamkolonies en in juni/ juli worden de jongen geboren, na een draagtijd van 44 tot 80 dagen. De draagtijd is zo wisselend, omdat deze afhankelijk is van het voedselaanbod: bij veel voedsel kortere draagtijd en bij weinig voedsel wordt de draagtijd verlengd. Meestal wordt er 1 jong per worp geboren. De jongen wegen 1 tot 1,4 gram. Na drie tot vijf dagen gaan de ogen open. Na drie weken kunnen de jongen vliegen en na zes weken al voor hun eigen voedsel zorgen. Na dertig dagen wegen de jongen 4 tot 4,3 gram. Sommige vrouwtjes zijn na twee tot drie maanden geslachtsrijp, maar de meeste pas na een jaar. De Gewone dwergvleermuis wordt gemiddeld vier jaar oud. De maximale leeftijd is 16 jaar.

Winterslaap
Vleermuizen houden een winterslaap, omdat er in de winter te weinig insecten zijn om te kunnen overleven. Ze verlagen hun lichaamstemperatuur, de stofwisseling en het ademhalingsritme. In de overwinteringsplaats moet een heel constante temperatuur heersen, moet het niet vriezen, maar ook niet warmer zijn dan tien graden. Het moet er vochtig zijn om uitdroging te voorkomen. Geschikte plekken zijn: spouwmuren, achter daklijsten, onder dakpannen maar ook in spleten in muren van bijvoorbeeld forten en onderaardse kalksteengroeven. In de relatief milde Nederlandse winters zijn ze vaak wakker en gaan gewoon op jacht.

https://www.vivara.nl/zoogdieren/gewone-dwergvleermuis
http://www.vleermuis.net/vleermuis-soorten/gewone-dwergvleermuis
http://www.vleermuizenindestad.nl/gewone-dwergvleermuis
Omslagfoto: Zwermende gewone dwergvleermuizen (©Erik Korsten)

Letta Lageweg