Dodemansvingers

Oenanthe crocata

dodemansvingersIn de heemtuin Tenellaplas en in de omgeving van de heemtuin is een zeldzame en zeer gevaarlijke, dodelijke plant te vinden: de Oenanthe crocata, met als Nederlandse naam ‘Dodemansvingers’. Niet te verwarren met de paddenstoel, een houtknotszwam, die de naam Dodemansvinger of Dodemanshand heeft.

Oenanthe, is een combinatiewoord uit het Grieks: oinos is ‘wijn’ en anthos is ‘bloem’. Samen beschrijft het de wijnachtige geur van de plant. Crocata, komt van het Griekse krokus dat nu ‘krokus’ of ‘saffraan’ betekent, maar vroeger de kleur geel beschreef. De plant scheidt oranjegeel melksap uit wanneer hij beschadigd raakt.

Dodemansvingers is extreem giftig door de aanwezigheid van het snelwerkende zenuwgif oenanthotoxine.

De Dodemansvingers behoren tot de schermbloemigen. Het blad lijkt sprekend op dat van selderij en de plant is daarmee gemakkelijk te verwarren. Hoe zijn ze dan toch van elkaar te onderscheiden? Van een afstand valt op dat in de bloeischermen de afzonderlijke bolvormige deelschermpjes goed te onderscheiden zijn. Deze ogen een stuk witter en compacter dan de deelschermen bij andere schermbloemigen. Een duidelijk kenmerk van dodemansvingers zijn de vijf puntige driehoekige kelkblaadjes; bij veel schermbloemigen ontbreken de kelkblaadjes. De stelen zijn hol en gegroefd.

dodemansvingers wortels dodemansvingers

De Dodemansvingers worden op enkele plaatsen langs de Nederlandse kust en ook in Amsterdam aangetroffen. Vaak staan ze langs water waarin een beetje stroming aanwezig is. Via het stromende water kunnen de zaden zich verplaatsen. Ook kunnen de zaden verspreid worden doordat ze aan de poten van watervogels blijven hangen.

Het aanraken van Dodemansvingers is geen probleem, het inslikken van plantendelen wel, de grootste concentratie gif bevindt zich in de knolvormig verdikte wortels, die wel wat weg hebben van vingers en daarmee de Nederlandse naam Dodemansvingers verklaren.

In de oudheid werd het gif van de Dodemansvingers regelmatig gebruikt, o.a. door de oude Grieken bij het vullen van de gifbeker.
Volgens oude verslagen werden de Dodemansvingers in de oudheid op Sardinië gebruikt als middel om oudere mensen die zichzelf niet meer goed konden verzorgen een respectvolle dood te bezorgen, waarbij mentaal en lichamelijk aftakelen werd vermeden (een van de eerste “methoden” om euthanasie te plegen). Van dit gebruik komt de term “een sardonische grijns”: Door het gif verkrampen de spieren in je gezicht, je wenkbrauwen gaan naar omhoog en het lijkt wel alsof je lacht terwijl je sterft. Maar het zal hoe dan ook toch niet zo’n goede dood zijn geweest.

 

Bronnen:
www.natuurpunt.be

Naturetoday.com
Wikipedia
http://deepfreezer0.blogspot.com/

Herma Enthoven