Bloedmaan

De maansverduistering

Ik had het geluk dat ik tijdens mijn vakantie in het buitenland goede omstandigheden trof, zodat ik de Bloedmaan heb mogen bewonderen. Samen met nog tientallen andere dorpsbewoners stonden we gewapend met camera’s dit bijzondere natuurverschijnsel te aanschouwen. De totale maansverduistering van 27 op 28 juli 2018 was zichtbaar in grote delen van Australië, Azië, Afrika, Europa en Zuid-Amerika. Totaliteit duurde 103 minuten, waardoor het de langste maansverduistering van de 21e eeuw is. Je hebt bij het kijken naar een maansverduistering niet zoals bij een zonsverduistering een beschermende bril nodig, omdat het licht bij een maansverduistering namelijk zwakker is dan het licht van een gewone volle maan.

bloedmaan bloedmaan

Wat is een maansverduistering?
Een maansverduistering ontstaat wanneer een volle maan achter de aarde schuift en in de schaduw ervan verdwijnt. Deze Bloedmaan ontstaat wanneer de aarde precies tussen de zon en de maan instaat en de maan het zonlicht niet direct naar de aarde kan weerkaatsen. Het zonlicht dat langs de aarde schijnt wordt dan door de dampkring als rood licht naar de aarde afgebogen en zo ontstaat een maan met een geheimzinnige, rode gloed. Doordat de baan van de maan rond de aarde circa 5 graden helt ten opzichte van de ecliptica ( de baan van de aarde rond de zon), vindt niet bij elke volle maan een maansverduistering plaats. Dat gebeurt alleen als de zon, de aarde en de maan op één lijn staan en de ecliptica snijdt.

Onheilspellende mythes en legenden
Ruzie met de maan
In sommige culturen geloofde men dat de maan of zon verduisterde nadat ze met een dier gevochten had. Volgens de Pomo-indianen in het noorden van Californië ontstond een maansverduistering wanneer een beer had gevochten met de maan. Volgens het verhaal kwam een beer die over de Melkweg liep de zon tegen. Toen de zon niet voor de beer uit de weg ging, daagde de beer de zon uit voor een gevecht. Dit gevecht veroorzaakte een zonsverduistering. Toen de beer vervolgens verder liep, kwam hij ook de maan tegen. De maan wilde ook niet uit de weg gaan en raakte ook in gevecht met de beer. Zo ontstond er ook een maansverduistering.

De opgeslokte maan
De Vikingen hadden een soortgelijk verhaal. Een maans- of zonsverduistering ontstond volgens hen wanneer een groep wolven de zon of de maan achterna zat. Wanneer één van de wolven de zon of maan te pakken kreeg, trad een verduistering op. De Cherokee geloofden ook in een ontmoeting met een dier: volgens hen trad een maansverduistering op wanneer een kikker de maan opslokte. In veel andere landen en culturen bestonden soortgelijke ‘opslokkingsverhalen’. Het vroegste Chinese woord voor ‘eclips’ is dan ook ‘shih’, wat ‘eten’ betekent.
bloedmaanDe zon veroorzaakt een kegelvormige schaduw achter de aarde en als de maan door deze schaduw (umbra) trekt, ontstaat er een maansverduistering.

Hoeveel maansverduisteringen per jaar?
Per jaar komen ongeveer twee tot drie totale maansverduisteringen voor die niet altijd te zien zijn in Nederland en België. Een maansverduistering is in tegenstelling tot een zonsverduistering wel in een groter gebied zichtbaar. Maansverduisteringen zijn zichtbaar op elke plek op aarde waar te maan waar te nemen is.


De volgende totale maansverduistering
In september 2015 was het de laatste keer dat een totale maansverduistering in Nederland te zien was, maar toen gebeurde het midden in de nacht en sliepen de meeste mensen er doorheen. We hoeven dit keer niet weer drie jaar te wachten, want januari 2019 is er weer een totale eclips. Daarna duurt het tot september 2025.

Bronnen:
https://isgeschiedenis.nl
  https://wibnet.nl  https://indebuurt.nl


Nel Kuipers