Berkenzwam

Piptoporus betulinus

berkenzwam berkenzwam

De Berkenzwam wordt ook Berkendoder genoemd.
Deze zwam groeit op berkenbomen, zowel in als buiten het bos, maar wel het liefst op berkenbomen in moerassen. Een plek waar aantasting door schimmels de grootste kans heeft. In het Quackjeswater voelt hij zich dan ook prima thuis. Dit moerasbos heeft menige berkenboom in de aanbieding. Hij leeft voornamelijk op dood hout maar ook levende, verzwakte Berken zijn voor hem een smakelijk maal. Het is dan ook een zwakteparasiet. Zijn mycelium breekt de cellulose in de boom af waardoor het hout in bruine blokken uit elkaar valt. Hout dat door schimmels aan het rotten is ruikt vaak naar appeltjes.

De zwam is eenjarig maar het vruchtlichaam is het hele jaar door te zien. Van zaad tot kiemen tot zaad duurt een jaar.
De zwam heeft honderden buisjes met sporen. Deze buisjes zijn altijd verticaal naar de grond gericht zodat de sporen op de grond vallen. Ook als de boom omvalt draaien de hoeden weer evenwijdig aan de bodem, ze reageren op de zwaartekracht.

Na bevruchting komen de hoedjes zo groot als hazelnoten, uit de boomstam. Ze zitten vast met een steeltje en zijn zilverwit van kleur. Hoe ouder de zwam, hoe taaier.
Het vruchtlichaam van de Berkenzwam varieert in grootte tussen de 10 en 30cm.De zwam wordt gegeten door de Boletenzwartlijfkever en zijn larven. Het witte vlies aan de buitenkant niet.

berkenzwam boletenzwartlijfkever

Toepassingen:
De 5300 jaar oude ijsmummie Ötzi had gedroogde Berkenzwam bij zich, vermoedelijk om medicinale redenen, als thee tegen buikpijn of misschien toch ook als tonder. Bij proeven met de Berkenzwam bleek dat hij iets moeilijker vlam vatte dan een tonderzwam maar dat hij wel schoner brandde.
De gedroogde vruchtlichamen zijn lang te bewaren en heel taai en met een mes niet goed te snijden.

In de meer recente geschiedenis werd de Berkenzwam gebruikt als vloeikussen en om scheermessen op te slijpen. Ook werd het vlees (polyporus) door entomologen gebruikt om insecten op te prikken. In Duitsland worden jonge Berkenzwammen gegeten met toevoeging van citroen.

Bronnen:
https://nl.wikipedia.org/wiki/Berkenzwam
http://diertjevandedag.classy.be/insecten/kevers/zwartlijven/boletenzwartlijf.htm
https://www.heijen.info/heijen/hejje-mojjer-verenigingsnieuws/hejje-natuurlijk-mojjer/1802-hejje-natuurlijk-mojjer-no-03
Geneeskracht uit de natuur deel 1 Berkenzwam: https://www.youtube.com/watch?v=s87xZbLhanA

Wilma de Ruyter